Ο υπουργός Εξωτερικών, Γιώργος Γεραπετρίτης υπερασπίστηκε με έμφαση τη στρατηγική των «ήρεμων νερών» με την Τουρκία, προειδοποιώντας, ωστόσο, ότι ενδεχόμενη θεσμοθέτηση της «Γαλάζιας Πατρίδας» από την Άγκυρα θα μπορούσε να οδηγήσει σε νέα ένταση στο Αιγαίο.
Ο υπουργός Εξωτερικών, μιλώντας στον «Κύκλο Ιδεών», είπε ότι οι ελληνοτουρκικές σχέσεις βρίσκονται σε «σημαντικό σταυροδρόμι», περίπου τρία χρόνια μετά την επανεκκίνηση του διαλόγου το 2023. Δεν θέλησε να σχολιάσει επίσημα τις πληροφορίες περί επικείμενης τουρκικής νομοθετικής κατοχύρωσης της «Γαλάζιας Πατρίδας», λέγοντας ότι πρόκειται μέχρι στιγμής για «διαρροές και δημοσιεύματα», ξεκαθάρισε, όμως, ότι οποιαδήποτε μονομερής ενέργεια της Τουρκίας δεν θα έχει έρεισμα στο διεθνές δίκαιο και «πιθανόν να δημιουργήσει αναβάθμιση της έντασης».
Ο κ. Γεραπετρίτης επέμεινε ότι η πολιτική αποκλιμάκωσης δεν αποτελεί ένδειξη αδυναμίας, αλλά στρατηγική επιλογή που έδωσε στην Ελλάδα χρόνο να ενισχύσει την άμυνα, τις διεθνείς συμμαχίες και το γεωπολιτικό της αποτύπωμα. Όπως είπε, μέσα στην τελευταία τριετία μειώθηκαν σημαντικά οι παραβιάσεις στο Αιγαίο και οι μεταναστευτικές ροές, ενώ παράλληλα η Αθήνα προχώρησε σε κινήσεις, όπως ο θαλάσσιος χωροταξικός σχεδιασμός, τα θαλάσσια πάρκα και η περαιτέρω αμυντική και διπλωματική αναβάθμιση της χώρας.
Ιδιαίτερη έμφαση έδωσε στις νέες στρατηγικές συνεργασίες της Ελλάδας με το Ισραήλ, τις Ηνωμένες Πολιτείες, τις χώρες του Κόλπου και την Ινδία, υποστηρίζοντας ότι το διεθνές αποτύπωμα της χώρας είναι σήμερα «μεγαλύτερο από ποτέ». Παράλληλα, εκτίμησε ότι η αυξανόμενη επιθετική ρητορική στην Τουρκία συνδέεται με την αντίληψη πως οι ελληνικές κινήσεις επιχειρούν να περιορίσουν τον περιφερειακό ρόλο της Άγκυρας.
Ο υπουργός επιχείρησε να αποσυνδέσει πλήρως την πορεία των ελληνοτουρκικών από την εσωκομματική κριτική που ασκήθηκε στην κυβέρνηση από τον Αντώνη Σαμαρά.
Τόνισε ότι δεν υπάρχει «καμία αιτιώδης σχέση» ανάμεσα στις παρεμβάσεις του και στην επιβράδυνση της συζήτησης περί Χάγης, ενώ υπογράμμισε ότι η πάγια ελληνική θέση παραμένει πως μοναδικό αντικείμενο συζήτησης με την Τουρκία είναι η οριοθέτηση υφαλοκρηπίδας και ΑΟΖ.
«Από το να εκφράζουμε την άποψή μας έως το να επιτιθέμεθα σε κεντρικές επιλογές της κυβέρνησης, με την οποία υποτίθεται ότι στοιχιζόμαστε, υπάρχει μια σοβαρή απόσταση. Εγώ αντιλαμβάνομαι ότι και από τις δημοσκοπήσεις τις οποίες είδαμε και σήμερα ότι η εξωτερική πολιτική είναι ένα σχετικό προνομιακό πεδίο της κυβέρνησης», είπε ο κ. Γεραπετρίτης.
Παράλληλα, άφησε ανοιχτό το ενδεχόμενο μελλοντικής προσφυγής στη Χάγη, μέσω συνυποσχετικού, λέγοντας ότι εξακολουθεί να πιστεύει πως η Ελλάδα και η Τουρκία θα πρέπει τελικά να καθίσουν στο τραπέζι και να επιδιώξουν λύση μέσω διεθνούς δικαιοδοτικού οργάνου. Υπενθύμισε, μάλιστα, ότι οι διερευνητικές επαφές διήρκεσαν επί 23 χρόνια και 64 γύρους χωρίς αποτέλεσμα, σημειώνοντας ότι η σημερινή κατάσταση είναι καλύτερη από προηγούμενες περιόδους.
Αναφερόμενος στην ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας – Κύπρου ο Γιώργος Γεραπετρίτης τόνισε με έμφαση ότι αποτελεί έργο «μείζονος ευρωπαϊκής σημασίας» και δεν εξαρτάται από την Τουρκία, καθώς η πόντιση καλωδίου και οι σχετικές έρευνες προστατεύονται από το διεθνές δίκαιο. Απέδωσε τις καθυστερήσεις κυρίως σε οικονομοτεχνικά ζητήματα, επιμένοντας ότι το έργο θα προχωρήσει.
Ιδιαίτερο βάρος είχε και η τοποθέτησή του για το ουκρανικό drone που εντοπίστηκε σε ελληνικές ακτές. Ο υπουργός χαρακτήρισε το περιστατικό «εξαιρετικά σοβαρό», λέγοντας ότι δημιουργεί ζητήματα ασφάλειας, ελευθερίας ναυσιπλοΐας και περιβαλλοντικού κινδύνου, ενώ προειδοποίησε ότι «η Μεσόγειος δεν αντέχει να καταστεί κέντρο επιχειρήσεων».
«Φυσικά και δεν είναι λήξαν το θέμα» είπε αναφορικά με την χώρα που μπορεί να κρύβεται πίσω από την αποστολή του drone, και πρόσθεσε: «Είναι ένα εξαιρετικά σοβαρό θέμα. Είναι ένα θέμα το οποίο ανέκυψε εσχάτως. Είναι πραγματικά αδιανόητο να υπάρχει μη επανδρωμένο, το οποίο να βρίσκεται στις ελληνικές ακτές. Δημιουργεί ένα τεράστιο θέμα στην ελευθερία της ναυσιπλοΐας, τεράστιο θέμα ασφάλειας για τους ίδιους τους πολίτες, για την οικονομική ζωή και βεβαίως για το περιβάλλον. ‘Αρα καταλαβαίνουμε τη σημασία του».
Αποκάλυψε ότι αναμένεται ακόμη το τελικό πόρισμα του ΓΕΕΘΑ για την προέλευση και τα τεχνικά χαρακτηριστικά του μη επανδρωμένου και προανήγγειλε κινήσεις τόσο σε διμερές όσο και σε πολυμερές επίπεδο όταν υπάρξουν οριστικά συμπεράσματα. Ωστόσο ξεκαθάρισε ότι το περιστατικό δεν αλλάζει τη στρατηγική επιλογή της Αθήνας υπέρ της Ουκρανίας. «Αν χίλιες φορές ξανάρθει μια τέτοια κατάσταση, χίλιες φορές θα πάρουμε την ίδια θέση», είπε χαρακτηριστικά, συνδέοντας τη στάση της Ελλάδας με την υπεράσπιση του διεθνούς δικαίου και την αντίθεση στον αναθεωρητισμό.
Σε ό,τι αφορά τις διεθνείς ισορροπίες, ο ΥΠΕΞ απέρριψε το δίλημμα «Ευρώπη ή Ηνωμένες Πολιτείες», τονίζοντας ότι η Ελλάδα χρειάζεται και τους δύο πυλώνες της Δύσης, αλλά και ευρύτερες στρατηγικές συνεργασίες. Έδωσε πάντως ιδιαίτερη έμφαση στην ανάγκη στρατηγικής αυτονομίας, λέγοντας ότι σε περίπτωση κρίσης «το πρώτο τηλεφώνημα θα είναι στον Αρχηγό ΓΕΕΘΑ».
Στο κλείσιμο της συζήτησης, ο Γιώργος Γεραπετρίτης έστειλε μήνυμα προς την Ευρώπη, μιλώντας για ανάγκη «ισχυρής αφύπνισης» απέναντι στις νέες γεωπολιτικές συνθήκες. Όπως είπε, η Ευρώπη δεν μπορεί πλέον να στηρίζεται σε έναν «διαχρονικό ναρκισσισμό πολιτισμικής υπεροχής» και χωρίς ανταγωνιστικότητα, κοινωνική συνοχή και κοινή άμυνα κινδυνεύει να παραμείνει αδρανής σε έναν ολοένα πιο σκληρό κόσμο.
«Πρώτα η Ελλάδα, η Ελλάδα μέσα στην Ευρώπη και η Ελλάδα ως ισχυρό στοιχείο της Δύσης», ήταν η φράση με την οποία ο υπουργός Εξωτερικών συνόψισε τη φιλοσοφία της ελληνικής εξωτερικής πολιτικής.
