Η ένταση στη Μέση Ανατολή και ειδικότερα το συνεχιζόμενο κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ έχει προκαλέσει σοβαρές ανησυχίες σε διεθνές επίπεδο, επηρεάζοντας άμεσα την παγκόσμια ναυσιπλοΐα και την ενεργειακή ασφάλεια. Οι εξελίξεις αυτές έχουν σημαντικές επιπτώσεις και για την Ευρώπη, η οποία βρίσκεται αντιμέτωπη με αυξημένο κόστος ενέργειας και γεωπολιτική αστάθεια.
Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, η Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν αναδεικνύει την ανάγκη για άμεση αποκατάσταση της ελεύθερης διέλευσης και την προώθηση της ειρήνης στα Στενά του Ορμούζ και γενικότερα στη Μέση Ανατολή. Οι δηλώσεις έρχονται εν μέσω συνεχιζόμενης ανησυχίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης τόσο για τις οικονομικές συνέπειες όσο και για την ευρύτερη ασφάλεια, υπογραμμίζοντας τη σημασία συντονισμένων ενεργειών σε ένα ιδιαίτερα κρίσιμο διεθνές περιβάλλον.
«Το συνεχιζόμενο κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ είναι πολύ επιζήμιο και η αποκατάσταση της ελεύθερης ναυσιπλοΐας είναι υψίστης σημασίας για εμάς», δήλωσε σήμερα η Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, σε συνέντευξη Τύπου που παραχώρησε, λίγο μετά τη συνεδρίαση του Κολεγίου των Επιτρόπων για την κρίση στη Μέση Ανατολή και τον αντίκτυπό της στην Ευρώπη.
Παράλληλα, η Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν εξέφρασε την ανησυχία της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για τις συνεχιζόμενες επιθέσεις στο Λίβανο, οι οποίες «απειλούν να εκτροχιάσουν ολόκληρη τη διαδικασία» για ειρήνη στην περιοχή. «Δε μπορεί να υπάρξει σταθερότητα στη Μέση Ανατολή ή στον Κόλπο, όσο ο Λίβανος φλέγεται», τόνισε χαρακτηριστικά, καλώντας όλα τα μέρη να σεβαστούν την κυριαρχία του Λιβάνου και να εφαρμόσουν πλήρη παύση των εχθροπραξιών. Η ίδια, σημείωσε ότι η ΕΕ παρέχει άμεση βοήθεια στον λαό του Λιβάνου, αλλά επεσήμανε ότι «καμία βοήθεια δεν μπορεί να αντικαταστήσει την ασφάλεια μιας μόνιμης ειρήνης».
Αναφερόμενη στον «τεράστιο αντίκτυπο» που έχει η κρίση στη Μέση Ανατολή στην οικονομία των χωρών της ΕΕ, η Πρόεδρος της Επιτροπής υπογράμμισε ότι από την έναρξη της σύγκρουσης, πριν από 44 ημέρες, ο λογαριασμός για εισαγωγές ορυκτών καυσίμων αυξήθηκε κατά πάνω από 22 δισεκατομμύρια ευρώ. Ως εκ τούτου, η Φον ντερ Λάιεν αναφέρθηκε σε μια σειρά μέτρων για τη μείωση των τιμών ενέργειας – τη λεγόμενη «εργαλειοθήκη» – που θα παρουσιάσει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή την ερχόμενη εβδομάδα, 22 Απριλίου, λίγο πριν το άτυπο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο που θα πραγματοποιηθεί στην Κύπρο, 23 και 24 Απριλίου.
Στοχευμένα μέτρα κατά της ακρίβειας στην ενέργεια
Σύμφωνα με την Πρόεδρο της Επιτροπής, τα κράτη μέλη της ΕΕ πρέπει να απαντήσουν συντονισμένα στην άνοδο των τιμών ενέργειας. Όπως είπε, τα μέτρα αυτά θα πρέπει να είναι «στοχευμένα» – δίνοντας ιδιαίτερη στήριξη στα πιο ευάλωτα νοικοκυριά και τομείς της οικονομίας – «προσωρινά» και «να εφαρμόζονται έγκαιρα και χωρίς καθυστέρηση, τη στιγμή που είναι πραγματικά αναγκαία». Στο ίδιο πλαίσιο, η Επιτροπή αναμένεται να παρουσιάσει βέλτιστες πρακτικές για τον σχεδιασμό προγραμμάτων εισοδηματικής στήριξης, ενώ δρομολογείται διαβούλευση για πιο ευέλικτους κανόνες κρατικών ενισχύσεων, ώστε τα κράτη να έχουν μεγαλύτερο περιθώριο παρέμβασης στους πιο εκτεθειμένους κλάδους.
Η Φον ντερ Λάιεν τόνισε ότι η Επιτροπή δίνει ιδιαίτερη έμφαση στην καλύτερη συνεργασία μεταξύ των κρατών-μελών, αξιοποιώντας την εμπειρία της ενεργειακής κρίσης του 2022, ώστε να αποφευχθούν φαινόμενα ανταγωνισμού μεταξύ τους στην αγορά ενέργειας.
Προβλέπεται, επίσης, ενισχυμένος ευρωπαϊκός συντονισμός για την πλήρωση των αποθεμάτων φυσικού αερίου, καθώς και κοινός σχεδιασμός για την απελευθέρωση στρατηγικών αποθεμάτων πετρελαίου, με στόχο το μέγιστο δυνατό αποτέλεσμα. Παράλληλα, όπως τόνισε η Φον ντερ Λάιεν, θα διασφαλιστεί ότι τα εθνικά μέτρα έκτακτης ανάγκης «δεν θα ανταγωνίζονται μεταξύ τους» και δεν θα διαταράσσουν τη λειτουργία της ενιαίας αγοράς.
Όπως είπε η Φον ντερ Λάιεν, η Επιτροπή εξετάζει επίσης μέτρα για τη μείωση της ενεργειακής ζήτησης, «με πλήρη σεβασμό στην ελευθερία επιλογής των καταναλωτών», δίνοντας έμφαση στην ενεργειακή αποδοτικότητα, όπως η αναβάθμιση κτιρίων και η ανανέωση βιομηχανικού εξοπλισμού.
Παράλληλα, προωθούνται πιο διαρθρωτικές παρεμβάσεις για τη μείωση του κόστους ενέργειας, με την αναθεώρηση του συστήματος εμπορίας εκπομπών (ETS), με παρεμβάσεις σε φόρους και χρεώσεις δικτύων και με ευρύτερη αναμόρφωση του ενεργειακού μείγματος.
Καταλήγοντας, η Φον ντερ Λάιεν τόνισε ότι η εξάρτηση από τα ορυκτά καύσιμα καθιστά την Ευρώπη ευάλωτη σε κρίσεις και υψηλές τιμές, τονίζοντας ότι η μετάβαση προς ανανεώσιμες πηγές και πυρηνική ενέργεια αποτελεί τη μόνη μακροπρόθεσμη λύση για ενεργειακή ανεξαρτησία και σταθερότητα για την ΕΕ. Ανέφερε, επίσης, ότι θα πρέπει να επιταχυνθούν οι επενδύσεις σε δίκτυα, αποθήκευση και ηλεκτροδότηση της οικονομίας, με αξιοποίηση ευρωπαϊκών πόρων αλλά και με κινητοποίηση ιδιωτικών κεφαλαίων, ώστε να ενισχυθεί η ενεργειακή ασφάλεια και να μειωθούν οι τιμές με βιώσιμο τρόπο.
Τέλος, απαντώντας σε ερώτηση για το ενδεχόμενο ενεργοποίησης πιο δραστικών μέτρων, η Φον ντερ Λάιεν ξεκαθάρισε ότι προς το παρόν «δεν πληρούνται οι συνθήκες για την ενεργοποίηση εναλλακτικών μέτρων, όπως η γενική ρήτρα διαφυγής». Υπογράμμισε ότι οι όποιες παρεμβάσεις δεν θα πρέπει να επιβαρύνουν υπερβολικά τα δημόσια ελλείμματα και πως η αντιμετώπιση της κρίσης πρέπει να γίνει «βήμα-βήμα», καθώς εξελίσσεται η κατάσταση. Πρόσθεσε, ότι η Επιτροπή θα επανεκτιμά διαρκώς την κατάσταση, ανάλογα με τις εξελίξεις στη Μέση Ανατολή.
