Ο πρόεδρος της Ουκρανίας, Βολοντίμιρ Ζελένσκι, συναντήθηκε στο Λονδίνο με βασικούς Ευρωπαίους συμμάχους, την ώρα που δέχεται πίεση από τις ΗΠΑ να καταλήξει γρήγορα σε ειρηνευτική συμφωνία με τη Ρωσία. Είχε συνομιλίες με τον πρωθυπουργό Σερ Κιρ Στάρμερ, τον Γάλλο πρόεδρο Εμανουέλ Μακρόν και τον Γερμανό καγκελάριο Φρίντριχ Μερτς.

Η συνάντηση πραγματοποιήθηκε εν μέσω αμερικανικών προσπαθειών να πειστούν Μόσχα και Κίεβο να υπογράψουν – και μάλιστα γρήγορα – ένα σχέδιο για τον τερματισμό του πολέμου στην Ουκρανία, σημειώνει τo BBC.

Για το Κίεβο, τα κρίσιμα και δυσεπίλυτα ζητήματα αφορούν την πιθανή παραχώρηση εδαφών στη Ρωσία στο πλαίσιο μιας ειρηνευτικής συμφωνίας, καθώς και την εξασφάλιση ισχυρών εγγυήσεων ασφαλείας ώστε η Μόσχα να σεβαστεί την όποια τελική συμφωνία.

Πριν από τη συνάντηση στο Λονδίνο, ο Στάρμερ επέμεινε – όπως άλλωστε έχει κάνει πολλές φορές στο παρελθόν – ότι η Ουκρανία χρειάζεται «σκληρές και ουσιαστικές εγγυήσεις ασφαλείας». Έχει επίσης επαναλάβει ότι το Κίεβο πρέπει να αποφασίσει μόνο του για το μέλλον του, χωρίς να του επιβληθούν όροι.

Αντικείμενα της συνάντησης στο Λονδίνο ήταν ζητήματα τεράστιας σημασίας – όχι μόνο για το μέλλον της Ουκρανίας, αλλά και για την ασφάλεια ολόκληρης της ηπείρου.

Υπάρχει ανησυχία ότι αν η Ρωσία «ανταμειφθεί» με ουκρανικά εδάφη στο πλαίσιο μιας ειρηνευτικής συμφωνίας, θα μπορούσε να αισθανθεί ενθαρρυμένη να επιτεθεί και σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες στο μέλλον.

Η λεπτή ισορροπία με την Ουάσινγκτον

Αλλά θα κάνουν άραγε οι συνομιλίες της Δευτέρας στο Λονδίνο κάποια ουσιαστική διαφορά στις ειρηνευτικές διαπραγματεύσεις; Γιατί όσον αφορά τις σχέσεις με την Ουάσινγκτον, οι Ευρωπαίοι ηγέτες βαδίζουν σε λεπτή ισορροπία.

Στη Στρατηγική Εθνικής Ασφαλείας των ΗΠΑ, η οποία δημοσιεύθηκε την Παρασκευή, η Ουάσινγκτον έδειξε με το δάχτυλο τους Ευρωπαίους ως υπεύθυνους για την κατάσταση στην Ουκρανία, κατηγορώντας τους ότι έχουν «μη ρεαλιστικές προσδοκίες» για το πώς μπορεί να τερματιστεί ο πόλεμος.

Αν και δεν σχολίασαν δημοσίως το έγγραφο, πίσω από κλειστές πόρτες οι Ευρωπαίοι ηγέτες φοβούνται ότι ο Ντόναλντ Τραμπ επιθυμεί μια γρήγορη λύση στην Ουκρανία, ώστε να μπορέσει να στρέψει την προσοχή του αλλού.

Μια γρήγορη λύση, όμως, φοβούνται, δε θα σημαίνει μακροχρόνια ειρήνη – αλλά μόνο μια προσωρινή παύση της ρωσικής επιθετικότητας στην Ουκρανία και πιθανώς πέρα από αυτήν στην Ευρώπη.

Πρόσφατα περιστατικά, όπως μη επανδρωμένα αεροσκάφη που προκάλεσαν χάος σε πολιτικά αεροδρόμια στη Γερμανία, τη Δανία, το Βέλγιο και αλλού, μια πράξη δολιοφθοράς σε σιδηροδρομικό δίκτυο στην Πολωνία που θα μπορούσε να έχει στοιχίσει ζωές, καθώς και σημαντικές κυβερνοεπιθέσεις σε ολόκληρη την ήπειρο, έχουν αποδοθεί στη Ρωσία, η οποία έχει φέρει τον πόλεμο στην Ουκρανία πιο κοντά στους Ευρωπαίους, όσο κι αν απέχουν από τη γραμμή του μετώπου.

Τι φοβούνται οι Ευρωπαίοι

Μαζί με αυτό έχει έρθει η αίσθηση ότι η Ρωσία επιθυμεί να αποδυναμώσει συνολικά την ευρωπαϊκή ήπειρο.  Κι όμως δεν ακούμε αυτές τις ευρωπαϊκές ανησυχίες να διατυπώνονται δημόσια και με ένταση.  Στις περισσότερες περιπτώσεις, οι ηγέτες εξακολουθούν να επαινούν τον Τραμπ.

Τη Δευτέρα, ο Στάρμερ δήλωσε ότι ο Αμερικανός πρόεδρος έχει προωθήσει τις ειρηνευτικές διαπραγματεύσεις «περισσότερο από οποιαδήποτε στιγμή στα τελευταία τέσσερα χρόνια», μέσα σε λίγες μόνο εβδομάδες. Πρόσθεσε ότι οι συζητήσεις είναι περίπλοκες, αλλά η πρόοδος είναι υπαρκτή.

Ο Γερμανός καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς δήλωσε ότι είναι «σκεπτικός σχετικά με ορισμένες λεπτομέρειες που βλέπουμε στα έγγραφα που έρχονται από την αμερικανική πλευρά», αλλά πρόσθεσε πως «πρέπει να το συζητήσουμε». Και ο Ζελένσκι είπε ότι οι συνομιλίες που είχε στο Λονδίνο ήταν παραγωγικές.

Το γεγονός είναι ότι οι Ευρωπαίοι ηγέτες δεν θέλουν να προκαλέσουν τον Αμερικανό πρόεδρο λόγω των διαφορών για το πώς πρέπει να επιτευχθεί ειρήνη. Ο Ντόναλντ Τραμπ έχει μεταβάλει δραματικά τη στάση του απέναντι στο Κίεβο από τότε που επέστρεψε στον Λευκό Οίκο. Έχει μια μάλλον ταραχώδη σχέση με τον Βολοντίμιρ Ζελένσκι, ενώ συχνά έχει εκφράσει θαυμασμό για τον Βλαντίμιρ Πούτιν.

Η Ουάσινγκτον έχει ήδη σταματήσει την άμεση στρατιωτική βοήθεια προς την Ουκρανία – αν και συνεχίζει να παρέχει κρίσιμες πληροφορίες στις ουκρανικές ένοπλες δυνάμεις και επιτρέπει στις ευρωπαϊκές χώρες να αγοράζουν αμερικανικά όπλα, τα οποία στη συνέχεια αποστέλλονται στο Κίεβο.

Οι ευρωπαϊκές χώρες δεν βρίσκονται σε θέση να στηρίξουν στρατιωτικά την Ουκρανία χωρίς τις ΗΠΑ. Ύστερα από δεκαετίες υποεπένδυσης στις στρατιωτικές τους δυνάμεις, δεν είναι σε θέση να αναλάβουν μόνες τους την ασφάλεια της ηπείρου.

Οι ΗΠΑ είναι το μεγαλύτερο και πιο ισχυρό μέλος του ΝΑΤΟ. Η Ευρώπη βασίζεται στην Ουάσινγκτον για πληροφορίες, δυνατότητες διοίκησης και ελέγχου, για αεροπορική ισχύ – όπως η εναέριος ανεφοδιασμός – και πολλά ακόμη.

Οι δημοσιονομικοί περιορισμοί

Παρά τη δέσμευση που δόθηκε στον Ντόναλντ Τραμπ στη σύνοδο κορυφής του ΝΑΤΟ πριν από λίγους μήνες για μεγάλη αύξηση των αμυντικών δαπανών (και ο Τραμπ δεν είναι ο πρώτος πρόεδρος που το ζητεί), η Ευρώπη δεν μπορεί πρακτικά να γίνει στρατιωτικά ανεξάρτητη από τη μια στιγμή στην άλλη, γιατί οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις αντιμετωπίζουν αυτή τη στιγμή σημαντικούς δημοσιονομικούς περιορισμούς, σημειώνει το BBC.

Εξαιτίας αυτών των περιορισμών, οι ανησυχίες για την Ουάσινγκτον και το ειρηνευτικό σχέδιο για την Ουκρανία εκφράζονται με προσοχή και διακριτικότητα από τους Ευρωπαίους ηγέτες. Δεν θέλουν να διακινδυνεύσουν να μείνουν εντελώς μόνοι, χωρίς τη δύναμη που εξακολουθούν να περιγράφουν ως τον μεγαλύτερο σύμμαχό τους.

Ωστόσο, οι διαφορές μεταξύ της ευρωπαϊκής και της αμερικανικής προσέγγισης προς τη Μόσχα είναι εμφανείς.

Ενώ οι Ευρωπαίοι – ιδίως εκείνοι που συνορεύουν με τη Ρωσία – βλέπουν τη Μόσχα ως αποσταθεροποιητική απειλή, στη Στρατηγική Εθνικής Ασφαλείας, η κυβέρνηση Τραμπ μίλησε για τη σημασία οικοδόμησης «στρατηγικής σταθερότητας» με τη Ρωσία και αμφισβήτησε τη μακροπρόθεσμη αξιοπιστία της Ευρώπης ως συμμάχου.

Οι Ευρωπαίοι ηγέτες προσπαθούν να αποφύγουν περαιτέρω ρήξη με τον Αμερικανό πρόεδρο, ενώ ταυτόχρονα αγωνίζονται για την κυριαρχία της Ουκρανίας και τη μελλοντική σταθερότητα της ηπείρου. Είναι ένας βασανιστικός χορός.