Η ένταση στις σχέσεις ΗΠΑ και Βενεζουέλας φαίνεται να κορυφώνεται, καθώς οι δύο πλευρές εντείνουν τη στρατιωτική τους παρουσία στην Καραϊβική.

Με την είσοδο του αμερικανικού αεροπλανοφόρου «USS Gerald R. Ford» στην περιοχή ευθύνης της SOUTHCOM, του μεικτού διοικητηρίου των αμερικανικών ενόπλων δυνάμεων που είναι αρμόδιο για τη νότια Αμερική, το κλίμα θυμίζει πλέον ψυχροπολεμική αναμέτρηση στη Λατινική Αμερική.

Ο πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, άφησε να εννοηθεί η πιθανότητα χερσαίων επιχειρήσεων στη Βενεζουέλα, λέγοντας ότι «η ξηρά θα είναι η επόμενη» έπειτα από πολλαπλά πλήγματα σε φερόμενα πλοία διακίνησης ναρκωτικών στην Καραϊβική και τη μεγάλη στρατιωτική ανάπτυξη των ΗΠΑ στην περιοχή. Αργότερα, ωστόσο, διέψευσε ότι εξετάζει επιθέσεις εντός της Βενεζουέλας.

Ο πρόεδρος Νικολάς Μαδούρο, που βρίσκεται στην εξουσία από το 2013, απάντησε λέγοντας ότι ο Τραμπ επιδιώκει να τον ανατρέψει και ότι «οι πολίτες και ο στρατός της Βενεζουέλας θα αντισταθούν σε κάθε τέτοια απόπειρα».

Ανάπτυξη αμερικανικών δυνάμεων

Η αποστολή του πλοίου και της ομάδας κρούσης που το συνοδεύει -στην οποία περιλαμβάνονται δεκάδες αεροσκάφη και αντιτορπιλικά- είχε ανακοινωθεί πριν από σχεδόν τρεις εβδομάδες, και η άφιξή του σηματοδοτεί κλιμάκωση στη στρατιωτική αντιπαράθεση μεταξύ ΗΠΑ και Βενεζουέλας, σημειώνει ο Guardian.

Σύμφωνα με το CNN, πριν ακόμη φτάσει η ομάδα του Ford, ένα σημαντικό ποσοστό των αμερικανικών ναυτικών δυνάμεων είχε ήδη αναπτυχθεί στην περιοχή, συμπεριλαμβανομένης της αμφίβιας ομάδας ετοιμότητας Iwo Jima και της 22ης Εκστρατευτικής Μονάδας Πεζοναυτών, που αποτελούνται συνολικά από περισσότερους από 4.500 πεζοναύτες και ναύτες, τρία αντιτορπιλικά καθοδηγούμενων πυραύλων, ένα επιθετικό υποβρύχιο, ένα πλοίο ειδικών επιχειρήσεων, ένα καταδρομικό καθοδηγούμενων πυραύλων και αεροσκάφη αναγνώρισης P-8 Poseidon.

Ταυτόχρονα, οι ΗΠΑ έχουν μεταφέρει δέκα μαχητικά αεροσκάφη F-35 στο Πουέρτο Ρίκο, το οποίο έχει μετατραπεί σε κόμβο των αμερικανικών στρατιωτικών επιχειρήσεων στην Καραϊβική.

Σύμφωνα με εικόνες του πρακτορείου Reuters από το Aguadilla του Πουέρτο Ρίκο, οι ΗΠΑ έχουν επίσης αναπτύξει τουλάχιστον τρία μη επανδρωμένα αεροσκάφη MQ-9 Reaper στο νησί, ενώ εκτιμάται ότι περίπου 5.000 Αμερικανοί στρατιώτες βρίσκονται εκεί.

Αμερικανικά βομβαρδιστικά έχουν πραγματοποιήσει αρκετές ασκήσεις εκπαίδευσης κοντά στις ακτές της Βενεζουέλας, συμπεριλαμβανομένης μιας «επίδειξης βομβαρδισμού» στα τέλη Οκτωβρίου.

Προετοιμάζεται ο στρατός της Βενεζουέλας

Η κυβέρνηση του προέδρου της Βενεζουέλας, Νικολάς Μαδούρο, από την πλευρά της, ανακοίνωσε την έναρξη μιας «μαζικής ανάπτυξης» των δυνάμεών της χώρας, καθώς και της πολιτικής πολιτοφυλακής, με στόχο να αντιμετωπίσει την αμερικανική ναυτική παρουσία στα ανοιχτά των ακτών της χώρας.

Η Βενεζουέλα ανέφερε ότι ξεκινά «μαζική κινητοποίηση» στρατιωτών, οπλισμού και εξοπλισμού, σε απάντηση στην ανάπτυξη αμερικανικών πολεμικών πλοίων και στρατευμάτων στην Καραϊβική Θάλασσα.

Όπως δήλωσε ο υπουργός Άμυνας, Βλαντιμίρ Παντρίνο Λόπες, οι δυνάμεις ξηράς, αέρος, ναυτικού και εφεδρείας θα πραγματοποιήσουν ασκήσεις έως την Τετάρτη, ως απάντηση στην «ιμπεριαλιστική απειλή» που αντιπροσωπεύει η ανάπτυξη των ΗΠΑ.

Πέρα από τις τακτικές στρατιωτικές μονάδες, οι ασκήσεις θα περιλαμβάνουν και την Μπολιβαριανή Πολιτοφυλακή – μια εφεδρική δύναμη πολιτών που δημιουργήθηκε από τον Ούγκο Τσάβες και φέρει το όνομα του Σιμόν Μπολίβαρ, του επαναστάτη που εξασφάλισε την ανεξαρτησία πολλών λατινοαμερικανικών χωρών από την Ισπανία.

Ο Παντρίνο Λόπες, ο οποίος είπε ότι η εντολή δόθηκε απευθείας απ’ τον Μαδούρο, τόνισε ότι στόχος της άσκησης είναι να «βελτιστοποιηθούν η διοίκηση, ο έλεγχος και οι επικοινωνίες» και να διασφαλιστεί η άμυνα της χώρας.

Παρά τις κινήσεις αυτές, η στρατιωτική δύναμη της Βενεζουέλας υπολείπεται σημαντικά της αμερικανικής. Πηγές που γνωρίζουν την κατάσταση του στρατού της Βενεζουέλας αναφέρουν ότι αντιμετωπίζει σοβαρά προβλήματα εκπαίδευσης, χαμηλών μισθών και φθαρμένου εξοπλισμού.

Μερικοί διοικητές μονάδων έχουν φτάσει στο σημείο να διαπραγματεύονται με τοπικούς παραγωγούς τροφίμων για να εξασφαλίσουν σίτιση για τους στρατιώτες τους, καθώς οι κρατικές προμήθειες δεν επαρκούν, σύμφωνα με δύο πηγές που μίλησαν στο Reuters.

Πιθανοί στόχοι των ΗΠΑ

Αναλυτές και πρώην αξιωματούχοι των ενόπλων δυνάμεων των δύο χωρών εκτιμούν ότι οι ΗΠΑ θα μπορούσαν να επιλέξουν μια σειρά πιθανών στόχων σε περίπτωση χερσαίων επιθέσεων. Ωστόσο, ο αντίκτυπος τέτοιων επιθέσεων παραμένει αβέβαιος.

Ο Τζιμ Σταυρίδης, απόστρατος ναύαρχος των ΗΠΑ που είχε την ευθύνη των επιχειρήσεων στην περιοχή μεταξύ 2006 και 2009, δήλωσε στη Washington Post ότι, παρότι ο στρατός της Βενεζουέλας έχει «ατροφίσει» τα τελευταία χρόνια, εξακολουθεί να διαθέτει αρκετά όπλα και δυνατότητες ώστε να καθιστά απίθανη μια μεγάλη χερσαία εισβολή.

«Να περιμένετε στοχευμένα κινητικά πλήγματα κατά στόχων ναρκωτικών και στρατιωτικών υποδομών και, αν αυτό δεν έχει το επιθυμητό αποτέλεσμα, τότε, κατά της ηγεσίας», είπε. «Πιστεύω ότι ο στόχος είναι να πειστεί ο Μαδούρο ότι οι μέρες του είναι μετρημένες, αλλά για να πειστεί θα χρειαστεί μια σειρά πλήγματων κατά της υποδομής της Βενεζουέλας».

Ο Σταυρίδης πρόσθεσε ότι σε μια τέτοια περίπτωση ο Μαδούρο «ίσως κλειστεί στο καθεστώς του», αφήνοντας την αμερικανική κυβέρνηση να εξετάσει αν θα εξαπολύσει επιθέσεις εναντίον των δυνάμεών του ή αν θα επιχειρήσει μια ειδική αποστολή για να τον συλλάβει ή να τον εξουδετερώσει – μια επιχείρηση, όπως είπε, «υψηλού ρίσκου με πολλές πιθανότητες αποτυχίας».

Σύμφωνα με τον ίδιο, οι ΗΠΑ θα μπορούσαν να ξεκινήσουν με πλήγματα σε αεροδρόμια ή λιμάνια που θεωρούνται κόμβοι διακίνησης ναρκωτικών, ή σε σημεία κοντά στα σύνορα με την Κολομβία, όπου παράγονται μεγάλες ποσότητες κοκαΐνης.

Το Πεντάγωνο, πρόσθεσε, θα επιθυμούσε επίσης να καταστρέψει τα συστήματα αντιαεροπορικής άμυνας της Βενεζουέλας, ώστε να προστατεύσει τα δικά του αεροσκάφη.

Ένας πρώην πράκτορας της Υπηρεσίας Δίωξης Ναρκωτικών των ΗΠΑ (DEA) στη Βενεζουέλα ανέφερε ότι «οι αμερικανικές δυνάμεις θα μπορούσαν επίσης να στοχεύσουν μυστικούς διαδρόμους προσγείωσης, όπως στην πολιτεία Απουρέ», όπου οι διακινητές συχνά αποθηκεύουν κοκαΐνη κοντά στα «πάρκινγκ» όπου προσγειώνονται τα αεροσκάφη από την Κεντρική Αμερική για να φορτώσουν τα ναρκωτικά.

Ένας πρώην αξιωματικός του στρατού της Βενεζουέλας, που τώρα βρίσκεται σε εξορία, ανέφερε ότι στόχοι θα μπορούσαν να είναι και οι διάδρομοι προσγείωσης στην περιοχή Κατατούμπο, η οποία έχει δει αύξηση της εναέριας δραστηριότητας λόγω της αμερικανικής καταστολής των ναρκοπλοίων. «Μεγάλες αποθήκες ναρκωτικών υπάρχουν επίσης στην πολιτεία Σούκρε», είπε.

Ο ίδιος αξιωματικός υποστήριξε ότι η καταστροφή της εφοδιαστικής αλυσίδας των ναρκωτικών «θα μπορούσε να εξουδετερώσει την οικονομική δύναμη διεφθαρμένων στρατιωτικών και πολιτικών». Αν όμως ο στόχος είναι να πληγούν απευθείας οι δυνάμεις ασφαλείας του Μαδούρο, τότε οι ΗΠΑ θα μπορούσαν να στοχεύσουν την πανίσχυρη Γενική Διεύθυνση Στρατιωτικής Αντικατασκοπείας (DGCIM).

Η Εθνική Απελευθερωτική Στρατιά

Σύμφωνα με το Global Firepower, η Βενεζουέλα διαθέτει 109.000 ενεργούς στρατιωτικούς, αν και ο πρώην αξιωματικός εκτίμησε ότι ο αριθμός αυτός είναι μάλλον μικρότερος. «Μέχρι το 2018, η χώρα διέθετε λιγότερα από πέντε λειτουργικά ρωσικά Sukhoi», είπε, υποστηρίζοντας ότι ο Μαδούρο «δεν έχει τη στρατιωτική ικανότητα ή τη στήριξη του λαού για να πολεμήσει τις ΗΠΑ».

«Δεν λέω ότι δεν θα υπάρξει καμία αντίσταση», πρόσθεσε, «αλλά δεν θα πρόκειται για επίθεση εναντίον των αμερικανικών δυνάμεων».

Η Εθνική Απελευθερωτική Στρατιά (ELN), μια μαρξιστική οργάνωση ανταρτών από την Κολομβία με μακρά ιστορία, έχει λάβει ελάχιστη προσοχή από την κυβέρνηση Τραμπ, παρότι διαθέτει σημαντικό έλεγχο περιοχών στη Βενεζουέλα.

Όπως δήλωσε η Ελίζαμπεθ Ντίκινσον, αναπληρώτρια διευθύντρια του International Crisis Group για τη Λατινική Αμερική, «η κυβέρνηση Μαδούρο έχει προσφέρει καταφύγιο στην ELN, καθώς και σε αποσχισμένες ομάδες των FARC, για διακίνηση ναρκωτικών και άλλες παράνομες δραστηριότητες». Ο κολομβιανός στρατός πιστεύει ότι μεγάλο μέρος της κοκαΐνης που διακινείται από την Κολομβία στη Βενεζουέλα επεξεργάζεται σε εργαστήρια στην πλευρά της Βενεζουέλας.

Διπλωματική πηγή στην περιοχή ανέφερε ότι τις τελευταίες ημέρες η ELN έχει αρχίσει να μετακινεί προσωπικό πίσω στην Κολομβία, «προβλέποντας πιθανές αμερικανικές επιθέσεις στη Βενεζουέλα».

Ο Μαδούρο, από την πλευρά του, έχει προβάλει πρόσφατα στρατιωτικές επιχειρήσεις που, όπως υποστηρίζει, «διέλυσαν στρατόπεδα της ELN κοντά στα σύνορα». Ωστόσο, σύμφωνα με τη Ντίκινσον, πρόκειται κυρίως για μια προσπάθεια να διασκορπιστούν οι μαχητές της ELN και να μειωθεί η δημοσιότητά τους, «καθώς υπάρχει φόβος ότι η οργάνωση και τα εδάφη της μπορεί να γίνουν αμερικανικός στόχος».

Αν η ELN γινόταν στόχος, θα μπορούσε να απαντήσει με επιθέσεις εναντίον του στρατού της Κολομβίας, ο οποίος υποστηρίζεται από τις ΗΠΑ. «Η ELN δεν πρόκειται να πραγματοποιήσει τρομοκρατική επίθεση στη Νέα Υόρκη», είπε η Ντίκινσον, «αλλά θα μπορούσε κάλλιστα να πραγματοποιήσει τρομοκρατική επίθεση στην Μπογκοτά».

Σύμφωνα με έγγραφα που έχει στη διάθεσή της η εφημερίδα Washington Post, μέλη της αντιπολίτευσης, πολιτικοί αναλυτές και πρώην αξιωματούχοι του καθεστώτος μετέφεραν στους Αμερικανούς διπλωμάτες στη Μονάδα Υποθέσεων Βενεζουέλας, που εδρεύει στην Μπογκοτά, ότι η κυβέρνηση Μαδούρο ανησυχεί ολοένα και περισσότερο για τις αμερικανικές στρατιωτικές κινήσεις, αλλά πιστεύει πως μπορεί να αντέξει τις πιέσεις και να παραμείνει στην εξουσία.

Οι παρατηρητές αυτοί εκτιμούν ότι μια πιθανή αμερικανική επίθεση σε στόχους διακίνησης ναρκωτικών στη Βενεζουέλα δεν θα οδηγήσει τον στρατό να στραφεί εναντίον του Μαδούρο.

Ακόμη κι αν πραγματοποιηθούν πλήγματα στη Βενεζουέλα, είναι απίθανο να υπάρξει σημαντική αλλαγή στη ροή των ναρκωτικών προς τις Ηνωμένες Πολιτείες, σύμφωνα με νυν και πρώην Αμερικανούς αξιωματούχους που γνωρίζουν την περιοχή.

Ένας απόστρατος στρατηγός δήλωσε ότι το εμπόριο ναρκωτικών που προέρχεται από τη Βενεζουέλα αφορά κυρίως κοκαΐνη που παράγεται αρχικά στην Κολομβία και στη συνέχεια αποστέλλεται είτε στην Ευρώπη είτε στα νησιά της Καραϊβικής – όχι στις ΗΠΑ. «Η ιδέα ότι σταματάς τη ροή των ναρκωτικών χτυπώντας τη Βενεζουέλα είναι απλώς ανοησία», είπε χαρακτηριστικά.