Συνέντευξη στον Νίκο Χατζηνικολάου, Εκδότη της Realnews & Πρόεδρο της ΕΙΗΕΑ παραχώρησε ο Υπουργός Ψηφιακής Διακυβέρνησης, Δημήτρης Παπαστεργίου, στο πλαίσιο του 5ου Συνεδρίου Cyber Greece, που συνδιοργανώνουν η Next is Now και η Dome Consulting, υπό την αιγίδα του Υπουργείου Ψηφιακής Διακυβέρνησης και της Εθνικής Αρχής Κυβερνοασφάλειας.

Της Δήμητρας Πανανού

Ερωτηθείς για το ποιο είναι το σχέδιο, το όραμα της κυβέρνησης για την Τεχνητή Νοημοσύνη την επόμενη δεκαετία και ποιοι είναι οι βασικοί άξονες πολιτικής πάνω στις οποίες θα στηριχθούν οι επιμέρους πρωτοβουλίες, ο κ. Παπαστεργίου τόνισε ότι η χώρα έχει αποδείξει, με το ενδιαφέρον που από την πρώτη στιγμή έδειξε ο Κυριάκος Μητσοτάκης και τη δουλειά που έκανε ο Κυριάκος Πιερρακάκης στο υπουργείο Ψηφιακής Διακυβέρνησης, ότι δεν είναι η θέση μας στο να παρακολουθούμε εξελίξεις στην AI αλλά να είμαστε μπροστά, πρωταγωνιστές και άξιοι παίκτες σε ευρωπαϊκό επίπεδο.

«Γι’ αυτό πριν 2 χρόνια ο ψηφιακός μας βοηθός βγήκε στον «αέρα», απαντώντας σήμερα σε πάνω από 3 εκατ. ερωτήματα. Και αν οι διαδικασίες είναι το ένα ζητούμενο, το άλλο ζητούμενο είναι οι υποδομές. Στο Λαύριο σήμερα χτίζεται ο εθνικός υπερ-υπολογιστής, τον Μάρτιο θα μπει στην πρίζα ο «Δαίδαλος» και δεν είναι απλά ένα μηχάνημα κλεισμένο στο «καβούκι» του κοιτώντας το εσωτερικό της κυβέρνησης. Τουναντίον το υπερταμείο ανέλαβε το επιχειρηματικό κέλυφος λειτουργίας  προκειμένου να να δώσουμε υποδομές στον ιδιωτικό τομέα, νεοφυείς επιχειρήσεις και ερευνητικά κέντρα. Άρα ο σκοπός είναι να έχουμε διαδικασίες, υποδομές και δεδομένα», είπε ο υπουργός.

Σχετικά με τον AI act τον νόμο της ΕΕ. και τον τρόπο που αναμένεται να εφαρμοστεί στον δημόσιο τομέα ο κ. Παπαστεργίου εξήγησε ότι «η Ευρώπη μέχρι στιγμής έχει κάνει μια μικρή παύση σε σχέση με το ζήτημα για να δει πόσο θέλει να το ανοίξει, επαναξιολογώντας το τι γίνεται παγκοσμίως. Σε εθνικό επίπεδο προφανώς και θα υπάρξει τουλάχιστον ένας φορέας, ο οποίος θα δουλέψει κανονιστικά. Παρ’ όλα αυτά όλα τα διαδικαστικά και ρυθμιστικά της Τεχνητής Νοημοσύνης σήμερα γίνονται από τη Γραμματεία Τεχνητής Νοημοσύνης και Δεδομένων. Το επόμενο διάστημα, λογικά μέσα στον Νοέμβριο, το σχετικό νομοσχέδιο θα βγει σε διαβούλευση προκειμένου να δούμε ποιες θα είναι αυτές οι υπό-επιτροπές που θα έχουν την ευθύνη».

Στη συνέχεια ο αρμόδιος υπουργός κλήθηκε από τον κ. Χατζηνικολάου να αναφερθεί σε ένα δυο πιλοτικά έργα Α.Ι. σε τομείς του κράτους όπου οι πολίτες θα μπορούσαν να δουν άμεσα και απτά αποτελέσματα. «Θα αναφέρω δυο. Τον ψηφιακό βοηθό και το πόσο χρήσιμος έγινε από την πρώτη στιγμή. Το πιο σημαντικό είναι για το πώς αυτή τη στιγμή όλο αυτό γίνεται η αφορμή για να σχεδιάσουμε από την αρχή, και με τη βοήθεια της AI, νέες πιο απλές διαδικασίες. Το δεύτερο παράδειγμα είναι αυτό του Κτηματολογίου. Τι κάναμε εκεί; Ένας βοηθός AI διάβαζε τα συμβόλαια πολύ γρήγορα και έφερνε στην ευθύνη και στην οθόνη του νομικού αυτά τα δέκα σημεία που έπρεπε να δει. Βλέπουμε την ΑΙ που έρχεται να επιταχύνει και να στηρίξει τη διαδικασία ώστε να γίνει πιο παραγωγικός ο άνθρωπος», επεσήμανε.

Κρίσιμο ερώτημα παραμένει αν θα διασφαλιστεί το δικαίωμα του πολίτη να αμφισβητήσει και να κάνει ένσταση σε μια αυτοματοποιημένη απόφαση. Όπως δήλωσε ο κ. Παπαστεργίου «κάτι τέτοιο προκύπτει και προβλέπεται και από τον Κώδικα Προσωπικών Δεδομένων και από το AI Act ενσωματώνεται σιγά -σιγά στις εθνικές νομοθεσίες αλλά τουλάχιστον σε κρίσιμες αποφάσεις θεωρώ πως είμαστε αρκετά μακριά από το να πάρει μόνο του απόφαση ένας αλγόριθμος AI».

Ο υπουργός αναφέρθηκε επίσης και στο αν έχουν προβλεφθεί τρόποι ώστε να ενημερώνονται οι πολίτες όταν αλληλοεπιδρούν με την Τεχνητή Νοημοσύνη. «Είναι κάτι πολύ στοιχειώδες και θεμελιώδες να ξέρει ο πολίτης ότι μιλά με ένα μηχάνημα. Αυτή η επισήμανση υπάρχει παντού. Σχετικά με τις καταγγελίες απαιτείται καλύτερος ευρωπαϊκός σχεδιασμός. Το DSA προβλέπει ότι πρέπει να υπάρχει ένας μηχανισμός καταγγελιών και δουλεύει. Αλλά ο μηχανισμός αυτός δεν δουλεύει με τις ταχύτητες που θα μπορούσαμε να αποκρούσουμε μαζικές και οργανωμένες προσπάθειες παραπληροφόρησης και εκμετάλλευσης. Χρειάζεται καλύτερος σχεδιασμός και πρέπει να πιέσουμε τις πλατφόρμες να μην ανεβαίνει ένα τέτοιο π.χ. βίντεο. Τα φίλτρα υπάρχουν», σημείωσε.

Ο κ. Παπαστεργίου μάλιστα αναφέρθηκε στην ψηφιακή σήμανση στα επίσημα έγγραφα. «Είναι το μεγάλο στοίχημα σε ευρωπαϊκό επίπεδο προκειμένου να ληφθούν κεντρικές αποφάσεις και εδώ και πάλι είναι οι πλατφόρμες αυτές που θα πρέπει να αναγνωρίζουν την ύπαρξη η μη αυτού του «υδατογραφήματος» προκειμένου να  ανεβάσουν ή όχι μια φωτογραφία ή ένα βίντεο. Το κομμάτι βέβαια της παραπληροφόρησης έχει και άλλες διαστάσεις, εθνικές και παγκόσμιες, άρα θέλει μια πιο σοβαρή προσέγγιση».

Κληθείς να απαντήσει ο κ. Παπαστεργίου στο πώς θα θωρακίσουμε τις κρίσιμες υποδομές από τους κινδύνους κυβερνοασφάλειας, είπε: «Θεωρώ πως έχουν γίνει τα σχετικά βήματα και μάλιστα σχετικά γρήγορα. Δημιουργήθηκε η Εθνική Αρχή Κυβερνοασφάλειας, ενσωματώθηκε στην ελληνική νομοθεσία και κάναμε τα πρώτα βήματα. Το κρίσιμο, πάνω στο οποίο η Εθνική Αρχή από την αρχή θέλει να είναι αυστηρή, είναι στο να επισημαίνονται και να ανακοινώνονται τα συμβάντα».

Και συμπλήρωσε:  «Δεν έχουμε δείξει τη δέουσα προσοχή στο πώς θωρακίζουμε τα συστήματα μας. Πολλές φορές θεωρείται πολυτέλεια στο να επενδύουμε εκεί αλλά όταν τελικά πέσουμε θύματα τα χρήματα τα οποία τελικά θα απωλέσουμε είναι πολλά περισσότερα απ’ αυτά».

Καταλήγοντας ο υπουργός συνόψισε σε ένα μήνυμα τον ρόλο της AI στη ζωή των πολιτών με το κράτος, λέγοντας: «Δουλεύουμε για να φέρουμε την τεχνολογία πιο προσιτά, πιο άμεσα στους πολίτες. Η ΑΙ μπορεί να το κάνει. Η χώρα μας ηγείται τέτοιων πρωτοβουλιών. Το επόμενο διάστημα θα δούμε την καλή όψη της Α.Ι. προσπαθώντας να ελαχιστοποιήσουμε τις ανησυχίες που πάντα υπήρχαν σε όλες τις Βιομηχανικές Επαναστάσεις».