Η Έμιλι Νας, 18 ετών, από την Οτάβα του Καναδά , είναι το νεότερο γνωστό άτομο με μια πάθηση που της χαρίζει μια απίστευτη, φωτογραφική μνήμη.

Ο εγκέφαλός της είναι «οργανωμένος σαν ημερολόγιο», όπως το θέτει η ίδια, και έχει την ικανότητα να επαναλαμβάνει, να επιστρέφει και να προωθεί γρήγορα οποιαδήποτε σημαντική εμπειρία ή γεγονός.

Ισχυρίζεται ότι θυμάται έντονα να μαθαίνει να περπατάει και να την κυνηγούν οι γονείς της μέσα στο σπίτι όπως έκανε.

Η Μπέκι Σάροκ, 34 ετών, η μόνη γνωστή περίπτωση HSAM στην Αυστραλία, ισχυρίζεται ότι θυμάται την ημέρα που γεννήθηκε και την «έντονη περιέργεια» που ένιωθε ως νεογέννητο μωρό.

Η εξαιρετικά ανώτερη αυτοβιογραφική μνήμη, ή HSAM, επηρεάζει μόνο περίπου 100 άτομα στον κόσμο.

Η πάθηση ανακαλύφθηκε μόλις το 2000 και εξακολουθεί να είναι ελάχιστα κατανοητή.

Για τους περισσότερους ανθρώπους, ο εγκέφαλος αποθηκεύει μόνο το 50% των νέων πληροφοριών εντός μίας ώρας από την αφοσίωσή τους και συνεχώς αδειάζει τον αποθηκευτικό χώρο για να δημιουργήσει περισσότερο χώρο για νέες αναμνήσεις.

Μια θεωρία είναι ότι σε άτομα με HSAM, ο εγκέφαλός τους μπορεί να μην είναι σε θέση να προσδιορίσει και να φιλτράρει ποιες πληροφορίες είναι ασήμαντες, που σημαίνει ότι θυμούνται σχεδόν τα πάντα, είτε είναι αξιοσημείωτες είτε όχι.

Η κα Nash δήλωσε στην εκπομπή 60 Minutes Australia : «Ο εγκέφαλός μου είναι σχεδόν οργανωμένος σαν ημερολόγιο. Κάθε ημερομηνία μοιάζει συγκεκριμένα με ταινία όπου μπορώ να την ξαναπαίξω, να την γυρίσω πίσω, να την προχωρήσω γρήγορα. Και όσο περισσότερο προχωράω σε μια συγκεκριμένη ημέρα, τόσο πιο ζωντανές και περισσότερες λεπτομέρειες μπορώ να ανασύρω από αυτήν την ημέρα».

«Είναι σχεδόν σαν να το ξαναζώ, σαν να ήμουν εκεί μόλις πριν από δευτερόλεπτα», πρόσθεσε.

Η προϋπόθεση αυτή δεν ισχύει μόνο για εμπειρίες, αλλά και για γεγονότα. Οι γονείς της κας Νας, η Τζούλι και ο Τζέισον, ονόμασαν την κόρη τους Wikipedia λόγω της τεράστιας ποσότητας γνώσεων που μπορεί να θυμηθεί.

Η οικογένεια δεν είχε ιδέα γιατί μπορούσε να θυμάται τα πράγματα τόσο καλά και υπέθεσε ότι ήταν απλώς ευλογημένη με μια «εξαιρετική μνήμη», είπε η μητέρα της.

Η πρώτη ανάμνηση της κας Νας είναι να την ταΐζει η μητέρα της στο καρεκλάκι φαγητού της ως μωρό. Ισχυρίζεται ότι θυμάται να μαθαίνει να περπατάει.

«Θυμάμαι ότι οι γονείς μου άρχισαν να με κυνηγούν μέσα στο σπίτι, επειδή ήμουν τόσο ενθουσιασμένη που θα μάθαινα να περπατάω και τελικά έγινε τρέξιμο.»

«Νομίζω ότι έμαθα κι εγώ αυτά τα δύο πράγματα την ίδια μέρα», θυμήθηκε.

Μόνο όταν εξετάστηκε επίσημα σε ηλικία 17 ετών από τη Δρ. Κάρμεν Βέστερμπεργκ, καθηγήτρια ψυχολογίας στο Κρατικό Πανεπιστήμιο του Τέξας , συνειδητοποίησαν πλήρως την έκταση των ικανοτήτων της.

Η μητέρα της, Τζούλι, είπε ότι η οικογένεια επικεντρώνεται τώρα στη δημιουργία ευτυχισμένων αναμνήσεων, αφού η Νας θα θυμάται τα πάντα.

«Από τη στιγμή που το έμαθα, έπρεπε να αλλάξω τον τρόπο που ήμουν γονέας, ώστε αυτή να είναι μια αξέχαστη ανάμνηση», είπε η μητέρα της. «Έτσι, ασχολούμαστε λιγότερο με τα μικρά πράγματα».

Η κα Νας είπε ότι το να μπορεί να θυμάται κάθε υπόσχεση που έχουν δώσει οι γονείς και οι φίλοι της μπορεί να είναι δύσκολο για τις σχέσεις, αλλά έχει μάθει να τους συγχωρεί και προσπαθεί να μην κρατάει κακία.

Η Έμιλι Νας έχει προσφερθεί εθελοντικά στην επιστήμη και οι ερευνητές μελετούν τον εγκέφαλό της με την ελπίδα να βρουν μια θεραπεία για εξουθενωτικές παθήσεις που προκαλούν απώλεια μνήμης, όπως η άνοια και η νόσος Αλτσχάιμερ .

Θα προσπαθήσουν να κατανοήσουν ακριβώς τι συμβαίνει και τι πάει καλά στον εγκέφαλο της Νας, ώστε να μπορέσουν να καταλάβουν τι πάει στραβά στον εγκέφαλο των ατόμων με Αλτσχάιμερ.

«Το να γνωρίζω ότι μπορώ να βοηθήσω με τη μνήμη μου είναι μια πολύ ικανοποιητική εμπειρία», είπε η Έμιλι.

Εν μέρει την παρακινεί το γεγονός ότι έχει δει δύο από τους παππούδες της να υποφέρουν από άνοια.

Μελέτες ύπνου στις οποίες έχει ήδη συμμετάσχει έχουν υποδείξει ότι δεν πρόκειται για την περίπτωση της κας Νας που προσλαμβάνει ή μαθαίνει περισσότερες πληροφορίες από οποιονδήποτε άλλον, αλλά απλώς δεν τις ξεχνά.

«Ενώ κοιμάται, ο εγκέφαλός της τα αποθηκεύει πιο αποτελεσματικά από ό,τι άλλοι άνθρωποι», δήλωσε ο Δρ. Βέστερμπεργκ, ο οποίος συμμετείχε στις μελέτες.

«Το γιατί εξακολουθεί να αποτελεί μεγάλο μυστήριο», πρόσθεσε.

Όπως η κα Νας, έτσι και η κα Σάροκ είπε ότι «θυμάται σχεδόν κάθε δευτερόλεπτο κάθε μέρας».

«Θυμάμαι περίπου το 95% του χρόνου τουλάχιστον.»

Όταν ήταν μικρότερη, έλεγε ότι ήταν «τόσο έξυπνη που θα την έφερνε λίγο σε αμηχανία ως παιδί».

Η κα Sharrock ισχυρίζεται μάλιστα ότι θυμάται την ακριβή ημέρα που γεννήθηκε.

«Έχω μια ανάμνηση που υποθέτω ότι ήταν η γέννησή μου. Βρήκα τον εαυτό μου τυλιγμένο σε μια κουβέρτα και μετά με είχαν κολλήσει τον αστράγαλό μου με μια ετικέτα.»

«Φυσικά, αυτό δεν μπορεί να αποδειχθεί 100% στους σκεπτικιστές», είπε.

«Είχα έντονη περιέργεια. Δεν ήξερα τη λέξη περιέργεια ως μωρό, αλλά ήθελα να μάθω τα πάντα για τα πάντα. Ήμουν πιθανώς περίπου 5.000 τοις εκατό πιο περίεργη από ό,τι είμαι τώρα».

Η κα Sharrock έχει επίσης αυτισμό, ο οποίος εντείνει το αίσθημα χάους που συνοδεύει την ικανότητα να θυμάται τα πάντα.

«Μου έρχονται πολλές φορές στο μυαλό τυχαίες αναδρομές στο παρελθόν, απλώς έρχονται ακούσια», είπε.

Υπάρχουν μέρες που εύχεται να μπορούσε να ξεχάσει, είπε.

«Έχω στιγμές αυτολύπησης που σκέφτομαι, γιατί πρέπει να έχω αυτή την κατάσταση μνήμης, γιατί δεν μπορώ απλώς να ξεχάσω ορισμένα πράγματα; Είναι κατάρα να την έχεις».

Έρευνες έδειξαν ότι, σε σύγκριση με τους κανονικούς ανθρώπους, τα άτομα με την πάθηση παρουσιάζουν διαταραχή στη συνδεσιμότητα μεταξύ του “ιππόκαμπου” – μέρους του εγκεφάλου που παίζει βασικό ρόλο στη μάθηση και τη μνήμη – και πολλαπλών δικτύων που χρησιμοποιούνται στην ανίχνευση της σπουδαιότητας – η οποία αποφασίζει ποιες πληροφορίες είναι σημαντικές – ενώ οι συμμετέχοντες βρίσκονταν σε κατάσταση ηρεμίας.

Αυτό σημαίνει ότι τα άτομα με HSAM ενδέχεται να μην είναι σε θέση να προσδιορίσουν ποιες πληροφορίες δεν χρειάζεται να αποθηκευτούν, πράγμα που σημαίνει ότι θυμούνται σχεδόν τα πάντα.

Μερικοί ερευνητές έχουν υποστηρίξει ότι η HSAM μπορεί να είναι μια ειδική μορφή ιδεοψυχαναγκαστικής διαταραχής, καθώς υπάρχουν ομοιότητες μεταξύ της δομής του εγκεφάλου τους και αυτής των ασθενών με ιδεοψυχαναγκαστική διαταραχή.

Και οι δύο έχουν διευρυμένο κερκοφόρο – ο οποίος εμπλέκεται σε διαδικασίες όπως η διαδικαστική μάθηση.

Υπάρχει μια σύνδεση μεταξύ της αυτοβιογραφικής μνήμης και του αυτισμού, καθώς η αισθητηριακή εμπειρία ορισμένων ατόμων με αυτισμό βοηθά στην βαθιά ενσάρκωση των γεγονότων στη μνήμη τους.

Μερικά άτομα με αυτισμό έχουν επίσης φωτογραφική ή σχεδόν φωτογραφική μνήμη.