Η καρδιακή ανεπάρκεια, η κολπική μαρμαρυγή και η στεφανιαία νόσος συνδέονται με γνωστική εξασθένηση και αυξημένο κίνδυνο άνοιας, σύμφωνα με νέα μελέτη της Αμερικανικής Καρδιολογικής Εταιρείας. Η μελέτη εστιάζει στις τελευταίες έρευνες που εξετάζουν τη σχέση μεταξύ της καρδιαγγειακής υγείας και της υγείας του εγκεφάλου, συμπεριλαμβανομένης της γνωστικής εξασθένησης ή της νευροψυχολογικής δυσλειτουργίας. Η μελέτη υπογραμμίζει τη διασύνδεση μεταξύ του εγκεφάλου και της καρδιάς και τη σημασία αυτής της σχέσης για τη συνολική υγεία.

«Το εγκεφαλικό επεισόδιο και η γνωστική έκπτωση- δύο σημαντικοί παράγοντες της υγείας του εγκεφάλου- είναι χρόνιες και αναπηρικές καταστάσεις που έχουν δραματικές επιπτώσεις σε ατομικό και κοινωνικό επίπεδο», δήλωσε ο Φερνάντο Τεστάι, πρόεδρος της επιστημονικής ομάδας και καθηγητής νευρολογίας και αποκατάστασης στο Πανεπιστήμιο του Ιλινόι στο Σικάγο.

«Η διαχείριση της υγείας της καρδιάς από τη νεαρή ηλικία είναι σημαντική για την πρόληψη των καρδιαγγειακών παθήσεων και επεισοδίων, την προστασία της υγείας του εγκεφάλου και τη μείωση του κινδύνου γνωστικής έκπτωσης αργότερα στη ζωή», πρόσθεσε.

«Η άνοια θεωρείται συνήθως ως μια ανίατη ασθένεια που δεν μπορεί να προληφθεί. Τα στοιχεία δείχνουν, ωστόσο, ότι η υιοθέτηση ενός υγιεινού τρόπου ζωής και ο έγκαιρος εντοπισμός και η αντιμετώπιση των παραγόντων αγγειακού κινδύνου μπορεί να συμβάλει στη διατήρηση της φυσιολογικής λειτουργίας του εγκεφάλου και στη μείωση της επιβάρυνσης από τη νόσο Αλτσχάιμερ και άλλες συναφείς παθήσεις» συμπλήρωσε.

Καρδιακή ανεπάρκεια

Η καρδιακή ανεπάρκεια αποτελεί μείζον ζήτημα δημόσιας υγείας με υποκείμενες αιτίες που περιλαμβάνουν την υψηλή αρτηριακή πίεση, την παχυσαρκία και τον διαβήτη τύπου 2. Η καρδιακή ανεπάρκεια συνδέεται με γνωστική εξασθένιση, επηρεάζοντας καθήκοντα όπως η αυτοφροντίδα και η διαχείριση της φαρμακευτικής αγωγής, ιδίως στους ηλικιωμένους. Μια μετα-ανάλυση προηγούμενων μελετών διαπίστωσε ότι σχεδόν το 50% των ατόμων με καρδιακή ανεπάρκεια εμφανίζουν κάποιου είδους γνωστική εξασθένιση που μπορεί να επηρεάσει τη γλώσσα, τη μνήμη ή/και την εκτελεστική λειτουργία. Το ποσοστό των γνωστικών προβλημάτων τείνει να είναι υψηλότερο στα άτομα που πάσχουν από πιο σοβαρούς τύπους καρδιακής ανεπάρκειας.

Η πάθηση αυτή μπορεί να οδηγήσει σε εγκεφαλική βλάβη με διάφορους τρόπους. Η μειωμένη ροή του αίματος μπορεί να προκαλέσει μίνι εγκεφαλικά επεισόδια ή «σιωπηλές» εγκεφαλικές βλάβες. Η χρόνια φλεγμονή και η ενεργοποίηση των νευροορμονών, οι οποίες είναι υπεύθυνες για τη διατήρηση του περιβάλλοντος του εγκεφάλου, μπορεί επίσης να συμβάλλουν στην εγκεφαλική βλάβη. Η παχυσαρκία και η διαταραχή της αναπνοής στον ύπνο είναι συχνές καταστάσεις μεταξύ των ατόμων με καρδιακή ανεπάρκεια και σχετίζονται επίσης με γνωστική δυσλειτουργία.

Οι εγκεφαλικές αλλαγές, όπως η μείωση του όγκου της φαιάς ουσίας ή/και η βλάβη της λευκής ουσίας, είναι συχνές στην καρδιακή ανεπάρκεια και συμβάλλουν στη μειωμένη εγκεφαλική λειτουργία. Αναδυόμενα στοιχεία δείχνουν επίσης ότι τα άτομα με καρδιακή ανεπάρκεια και τα άτομα με νευροεκφυλιστικές ασθένειες όπως η νόσος Αλτσχάιμερ μπορεί να έχουν κοινές γενετικές παραλλαγές.

Για τους ασθενείς με σοβαρή καρδιακή ανεπάρκεια, συνιστάται γνωστικός έλεγχος πριν από χειρουργικές επεμβάσεις λόγω του αυξημένου κινδύνου εγκεφαλικού επεισοδίου, το οποίο είναι γνωστό ότι αποτελεί μία από τις συχνότερες αιτίες γνωστικής έκπτωσης.

Κολπική μαρμαρυγή

Η κολπική μαρμαρυγή είναι η πιο συχνή διαταραχή του καρδιακού ρυθμού στους ενήλικες. Η σχέση μεταξύ κολπικής μαρμαρυγής και εγκεφαλικού επεισοδίου είναι γνωστή. Ωστόσο, η σχέση μεταξύ κολπικής μαρμαρυγής και γνωστικής έκπτωσης απαιτεί περισσότερη έρευνα. Μια μεγάλη μετα-ανάλυση διαπίστωσε ότι η κολπική μαρμαρυγή αυξάνει τον κίνδυνο γνωστικής εξασθένησης κατά 39%.

Στους κοινούς παράγοντες κινδύνου μεταξύ κολπικής μαρμαρυγής και άνοιας περιλαμβάνονται η υψηλή αρτηριακή πίεση, ο διαβήτης τύπου 2, η καρδιακή ανεπάρκεια, το κάπνισμα, η αγγειακή νόσος, η διαταραχή της αναπνοής στον ύπνο και η προχωρημένη ηλικία. Αυτοί οι παράγοντες προκαλούν δομικές και λειτουργικές αλλαγές στον εγκέφαλο, οδηγώντας σε γνωστική έκπτωση. Το εγκεφαλικό επεισόδιο, ένας σημαντικός προγνωστικός παράγοντας γνωστικής εξασθένησης, έχει άμεση σχέση με την κολπική μαρμαρυγή. Οι μικρές εγκεφαλικές αιμορραγίες, ή μικροαιμορραγίες, είναι επίσης πιο συχνές σε άτομα με κολπική μαρμαρυγή και συνδέονται με τη γνωστική έκπτωση.

Η μειωμένη καρδιακή παροχή που σχετίζεται με την κολπική μαρμαρυγή- όπως και στην καρδιακή ανεπάρκεια- μπορεί να θέσει σε κίνδυνο τη ροή του αίματος σε βασικές περιοχές του εγκεφάλου που είναι υπεύθυνες για τη γνωστική λειτουργία. Τόσο η κολπική μαρμαρυγή όσο και η νόσος Αλτσχάιμερ συνδέονται με συστηματική φλεγμονή και οι βιοδείκτες φλεγμονής σχετίζονται με αυξημένο κίνδυνο θρόμβων αίματος και εγκεφαλικής βλάβης. Αν και απαιτούνται περισσότερες έρευνες για τη διερεύνηση αυτής της σχέσης, η νέα μελέτη καταδεικνύει την πολύπλοκη αλληλεπίδραση μεταξύ του νευρικού και του καρδιαγγειακού συστήματος. Η αποτελεσματική θεραπεία της κολπικής μαρμαρυγής, συμπεριλαμβανομένης της χρήσης αντιπηκτικών φαρμάκων, του ελέγχου του ρυθμού ή των διαδικασιών κατάλυσης με καθετήρα, μπορεί να μειώσει τον κίνδυνο γνωστικής έκπτωσης.

Στεφανιαία νόσος

Η στεφανιαία νόσος αυξάνει σημαντικά τον κίνδυνο άνοιας και γνωστικής δυσλειτουργίας. Μια μεγάλη ανασκόπηση σε περισσότερους από 1 εκατομμύριο ενήλικες έδειξε ότι τα άτομα με καρδιακή νόσο έχουν 27% υψηλότερο κίνδυνο εμφάνισης άνοιας σε σύγκριση με τα άτομα χωρίς καρδιακή νόσο. Έως και το 50% των ανθρώπων εμφανίζουν απώλεια της εγκεφαλικής λειτουργίας μετά από καρδιακή προσβολή. Δεδομένα από πολλαπλές, μεγάλης κλίμακας μελέτες δείχνουν ότι η καρδιακή προσβολή συνδέεται με απότομη μείωση της γνωστικής λειτουργίας, συμπεριλαμβανομένης της μνήμης και της εκτελεστικής λειτουργίας.

Τα αυξημένα επίπεδα συσσώρευσης ασβεστίου στις αρτηρίες συνδέονται επίσης με μεγαλύτερο κίνδυνο εμφάνισης άνοιας. Η στεφανιαία νόσος μπορεί να βλάψει τη λειτουργία του εγκεφάλου μέσω διαφόρων μηχανισμών. Κοινοί παράγοντες κινδύνου, όπως η υψηλή αρτηριακή πίεση και ο διαβήτης τύπου 2, προκαλούν φλεγμονή που επηρεάζει τον αιματοεγκεφαλικό φραγμό και μειώνει τη ροή του αίματος στον εγκέφαλο, οδηγώντας σε γνωστική έκπτωση και άνοια. Η καρδιακή νόσος συνδέεται επίσης με τη νόσο μικρών αγγείων και τη μειωμένη ροή αίματος στον εγκέφαλο, με αποτέλεσμα τη γνωστική εξασθένιση.

Αυτά τα ευρήματα παρατηρούνται επίσης σε ασθενείς με Αλτσχάιμερ, υποδεικνύοντας μια στενή σχέση μεταξύ της βλάβης των αιμοφόρων αγγείων και του εκφυλισμού του εγκεφάλου. Επιπλέον, γενετικοί παράγοντες που αυξάνουν τον κίνδυνο καρδιακής νόσου μπορεί επίσης να συμβάλλουν στη συρρίκνωση του εγκεφάλου και στη γνωστική έκπτωση.

Η βελτίωση των παραγόντων αγγειακού κινδύνου μπορεί να διατηρήσει τις γνωστικές επιδόσεις, αν και τα συγκεκριμένα αποτελέσματα σε ασθενείς με στεφανιαία νόσο δεν είναι πλήρως τεκμηριωμένα. Η εντατική θεραπεία της αρτηριακής πίεσης έχει δείξει ότι είναι πολλά υποσχόμενη για τη μείωση της ήπιας γνωστικής εξασθένησης, αλλά όχι της άνοιας. Άλλες μελέτες υποδεικνύουν ότι η διαχείριση των καρδιαγγειακών παραγόντων κινδύνου με παρεμβάσεις στον τρόπο ζωής, όπως η υγιεινή διατροφή και η άσκηση, μπορεί να συμβάλει στη διατήρηση της γνωστικής υγείας.

«Παρόλο που αναπτύσσονται νέα φάρμακα με δυνατότητα θεραπείας της νόσου του Αλτσχάιμερ, η ιατρική κοινότητα γνωρίζει καλά ότι η πρόληψη είναι καλύτερη από τη θεραπεία. Χρειάζεται περισσότερη έρευνα για να επιβεβαιωθεί και να περιγραφεί πώς η καρδιαγγειακή φροντίδα μπορεί να βελτιώσει την υγεία του εγκεφάλου. Επιπλέον, χρειάζεται περισσότερη έρευνα για να κατανοήσουμε τους τρόπους με τους οποίους το φύλο, η φυλή και η εθνικότητα μπορεί να επηρεάζουν τη σύνδεση μεταξύ του εγκεφάλου και της καρδιάς» δήλωσε ο ερευνητής.

«Οι επαγγελματίες υγείας θα πρέπει να προσεγγίζουν τους ασθενείς τους με ολιστικό τρόπο για τη βελτίωση της υγείας της καρδιάς τους. Η προώθηση της υγείας της καρδιάς νωρίτερα στη ζωή με πόρους που ενθαρρύνουν τον υγιεινό τρόπο ζωής είναι ζωτικής σημασίας για τη μείωση του κινδύνου γνωστικής εξασθένησης» κατέληξε ο Τεστάι.

Τα ευρήματα της μελέτης δημοσιεύθηκαν στο περιοδικό «Stroke».

ΠΗΓΗ: Medicalxpress