Το Solenostomus snuffleupagus, όπως ονομάστηκε, ζει σε κοραλλιογενείς υφάλους από την Αυστραλία έως την Τόνγκα και για δεκαετίες θεωρούνταν λανθασμένα άλλο είδος.

Μια ομάδα Αυστραλών ερευνητών περιέγραψε επίσημα ένα νέο είδος ghost pipefish, το οποίο χαρακτηρίζεται από άφθονα λεπτά νηματοειδή εξαρτήματα σε όλο του το σώμα, δίνοντάς του μια ιδιαίτερα «τριχωτή» εμφάνιση. Το είδος παρουσιάστηκε σε μελέτη που δημοσιεύθηκε στο Journal of Fish Biology.

Το επιστημονικό όνομα αποτελεί φόρο τιμής στον Mr. Snuffleupagus, τον τριχωτό χαρακτήρα της παιδικής σειράς Sesame Street, γνωστό και ως “Snuffy”. Σύμφωνα με τους συγγραφείς, το όνομα αναφέρεται στην έντονα «χνοώδη» και νηματοειδή εμφάνιση του ψαριού και στο ρύγχος του, που θυμίζουν τη γούνα και την προβοσκίδα του χαρακτήρα.

Αυτό το μικροσκοπικό ψάρι, που φτάνει μόλις τα 34 χιλιοστά σε μήκος, ζει στους κοραλλιογενείς υφάλους του νοτιοδυτικού Ειρηνικού, συμπεριλαμβανομένων της βορειοανατολικής Αυστραλίας (Θάλασσα των Κοραλλιών και Μεγάλος Κοραλλιογενής Ύφαλος), της Παπούα Νέας Γουινέας, της Νέας Καληδονίας, των Φίτζι και της Τόνγκα. Μέχρι σήμερα είχε περάσει απαρατήρητο από την επιστήμη λόγω του εξαιρετικού καμουφλάζ του και επειδή συγχεόταν με το παρόμοιο είδος Solenostomus paegnius.

Σχεδόν τέλειο καμουφλάζ

Τα λεγόμενα ghost pipefish (“ψάρια-φαντάσματα”) ανήκουν στην οικογένεια Solenostomidae, μια ομάδα δυσδιάκριτων ψαριών συγγενικών με τους ιππόκαμπους και τα pipefish. Όλα τα είδη αυτής της ομάδας είναι δάσκαλοι της μεταμφίεσης, μιμούμενα φύκια, θαλάσσια χόρτα, κρίνα της θάλασσας ή μαλακά κοράλλια τόσο στο σχήμα όσο και στον χρωματισμό.

Το νέο είδος ξεχωρίζει από τους συγγενείς του χάρη σε έναν μοναδικό συνδυασμό χαρακτηριστικών. Το πιο εμφανές είναι η παρουσία άφθονων επιμηκυμένων νηματοειδών προεκτάσεων του δέρματος, που του δίνουν μια ιδιαίτερα «τριχωτή» όψη, ειδικά στο ρύγχος, τις γνάθους, το κεφάλι και τις άκρες των πτερυγίων. Αυτή η «γούνα» δεν είναι πραγματική τρίχα, αλλά δερματικές προεκτάσεις που βοηθούν το ψάρι να αναμειγνύεται με τα νηματοειδή κόκκινα φύκια όπου ζει.

Το σώμα του είναι συμπαγές και αρκετά ψηλό στο μπροστινό μέρος, ενώ στενεύει προς την ουρά. Τα δείγματα που μελετήθηκαν είχαν συνολικά 36 σπονδύλους — περισσότερους από κάθε άλλο είδος του γένους, που διαθέτει 32 έως 34.

Σημαντικές ανατομικές διαφορές

Χρησιμοποιώντας μικρο-αξονική τομογραφία (micro-CT), μια τεχνική που επιτρέπει τρισδιάστατη απεικόνιση υψηλής ανάλυσης χωρίς να καταστρέφει τα δείγματα, οι επιστήμονες εντόπισαν σημαντικές οστεολογικές διαφορές. Για παράδειγμα, το νέο είδος διαθέτει δύο τροποποιημένα οστά σε σχήμα άγκυρας στη βάση των μαλακών ραχιαίων και πρωκτικών πτερυγίων, ενώ το κοντινότερο συγγενικό είδος S. paegnius έχει τρία.

Η μελέτη αποκάλυψε επίσης έντονο φυλετικό διμορφισμό στη supraoccipital crest, μια οστέινη δομή στην κορυφή του κρανίου. Στα αρσενικά του νέου είδους αυτή η κορυφή είναι έντονα ανυψωμένη, ενώ στα θηλυκά χαμηλότερη και στρογγυλεμένη. Ενδιαφέρον είναι ότι στο S. paegnius συμβαίνει το αντίθετο.

Ένας απροσδόκητος θηρευτής

Κατά την εξέταση του στομαχικού περιεχομένου ενός θηλυκού δείγματος μέσω micro-CT, οι επιστήμονες βρήκαν μερικώς χωνεμένα υπολείμματα ενός μικρού ψαριού μήκους περίπου 8–10 χιλιοστών. Πρόκειται για την πρώτη καταγεγραμμένη περίπτωση ιχθυοφαγίας σε ghost pipefish.

Μέχρι σήμερα πιστευόταν ότι αυτά τα ψάρια τρέφονταν αποκλειστικά με μικρά καρκινοειδή και ζωοπλαγκτόν. Η ανακάλυψη δείχνει ότι το είδος μπορεί επίσης να κυνηγά μικρά ή νεαρά ψάρια, αξιοποιώντας την ενέδρα και το καμουφλάζ του.

Χρώματα και μεταμφίεση

Στο φυσικό τους περιβάλλον, αυτά τα ψάρια εμφανίζουν κυρίως πορτοκαλί ή κόκκινο χρωματισμό, μιμούμενα τέλεια τα κόκκινα φύκια όπου κρύβονται. Ωστόσο, δύτες και υποβρύχιοι φωτογράφοι έχουν καταγράψει εντυπωσιακή ποικιλία χρωμάτων.

Στον Μεγάλο Κοραλλιογενή Ύφαλο έχει φωτογραφηθεί ένα πράσινο άτομο — το μοναδικό γνωστό μέχρι σήμερα. Στην Παπούα Νέα Γουινέα έχουν παρατηρηθεί μοβ ζευγάρια. Οι επιστήμονες θεωρούν ότι αυτή η πολυχρωμία είναι μορφή φαινοτυπικής πλαστικότητας που βοηθά το είδος να προσαρμόζεται στα τοπικά φύκια του κάθε οικοσυστήματος.

Ένα πιθανό διαγνωστικό χαρακτηριστικό του είδους είναι τρεις επιμήκεις κηλίδες μεταβλητού χρώματος (πορτοκαλί, λευκές ή μοβ) στο πρώτο ραχιαίο πτερύγιο, στα θωρακικά πτερύγια και στην ουρά.

Συμπεριφορά και βιότοπος

Το Solenostomus snuffleupagus ζει σε κοραλλιογενείς υφάλους σε βάθη από 5 έως 31 μέτρα, αν και οι περισσότερες παρατηρήσεις γίνονται μεταξύ 10 και 30 μέτρων. Συνδέεται σταθερά με περιοχές γεμάτες νηματοειδή κόκκινα φύκια κοντά στη βάση κοραλλιογενών σχηματισμών.

Συνήθως παρατηρείται μόνο του ή σε αρσενικό-θηλυκό ζευγάρι, γεγονός που ίσως υποδηλώνει δεσμούς κατά την αναπαραγωγική περίοδο. Ένας δύτης κατέγραψε άτομο που παρέμεινε στο ίδιο σημείο για τουλάχιστον έξι ημέρες.

Όπως και άλλα ghost pipefish, το είδος παρουσιάζει μια ασυνήθιστη αναπαραγωγική συμπεριφορά: τα θηλυκά — και όχι τα αρσενικά — επωάζουν τα αυγά μέσα σε ειδικό θύλακα που σχηματίζεται από τα κοιλιακά πτερύγια.

Γεωγραφική εξάπλωση

Η γνωστή εξάπλωση του Solenostomus snuffleupagus καλύπτει τον νοτιοδυτικό Ειρηνικό. Η περιοχή-τύπος βρίσκεται στον ύφαλο Portlock στη Θάλασσα των Κοραλλιών της Αυστραλίας. Επιβεβαιωμένες παρατηρήσεις υπάρχουν επίσης από την Παπούα Νέα Γουινέα, τα Φίτζι, τη Νέα Καληδονία και την Τόνγκα.

Οι ερευνητές θεωρούν ότι το είδος εξαπλώνεται στην περιφέρεια του Coral Triangle και προς τα ανατολικά του νοτιοδυτικού Ειρηνικού, με πιθανό ανατολικό όριο τα νησιά της Τόνγκα.