Ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ εξετάζει επιλογές κατά του Ιράν, οι οποίες περιλαμβάνουν στοχευμένες επιθέσεις εναντίον των δυνάμεων ασφαλείας και των ηγετών, προκειμένου να ενθαρρύνει τους διαδηλωτές, να προχωρήσουν σε νέες διαδηλώσεις, σύμφωνα με πολλές πηγές, καθώς Ισραηλινοί και Άραβες αξιωματούχοι δήλωσαν ότι η αεροπορική ισχύς από μόνη της δεν θα ανατρέψει τους κληρικούς ηγέτες στην Τεχεράνη, όπως μεταδίδει το Reuters.
Δύο αμερικανικές πηγές που είναι εξοικειωμένες με τις συζητήσεις δήλωσαν ότι ο Τραμπ ήθελε να δημιουργήσει τις συνθήκες για «αλλαγή καθεστώτος» μετά την καταστολή που εξαπέλυσαν οι μουλάδες για να συντρίψουν το πανεθνικό κίνημα διαμαρτυρίας, στην χώρα, νωρίτερα αυτό το μήνα, με αποτέλεσμα τον θάνατο χιλιάδων ανθρώπων.
Για να το πετύχει αυτό, εξέταζε επιλογές για να χτυπήσει τους διοικητές και τους θεσμούς που η Ουάσιγκτον θεωρεί υπεύθυνους για τη βία, ώστε να δώσει στους διαδηλωτές την αυτοπεποίθηση ότι μπορούν να καταλάβουν τα κυβερνητικά και άλλα κτίρια των δυνάμεων ασφαλείας, ανέφεραν.
Ο Τραμπ δεν έχει ακόμη λάβει τελική απόφαση σχετικά με την πορεία δράσης, συμπεριλαμβανομένου του αν θα ακολουθήσει τη στρατιωτική οδό, ανέφεραν μία από τις πηγές και ένας Αμερικανός αξιωματούχος.
Οι πιθανοί στόχοι
Η δεύτερη αμερικανική πηγή ανέφερε ότι οι επιλογές που συζητούν οι σύμβουλοι του Τραμπ περιλαμβάνουν επίσης μια πολύ μεγαλύτερη επίθεση που θα έχει μακροχρόνιο αντίκτυπο, πιθανώς εναντίον των βαλλιστικών πυραύλων που μπορούν να φτάσουν τους συμμάχους των ΗΠΑ στη Μέση Ανατολή ή εναντίον των προγραμμάτων εμπλουτισμού ουρανίου. Το Ιράν δεν είναι διατεθειμένο να διαπραγματευτεί περιορισμούς στους πυραύλους, τους οποίους θεωρεί ως το μόνο μέσο αποτροπής εναντίον του Ισραήλ, ανέφερε η πρώτη πηγή.
Η άφιξη αμερικανικού αεροπλανοφόρου και υποστηρικτικών πολεμικών πλοίων στη Μέση Ανατολή αυτή την εβδομάδα έχει διευρύνει τις δυνατότητες του Τραμπ να αναλάβει ενδεχόμενη στρατιωτική δράση, αφού επανειλημμένα απείλησε με παρέμβαση λόγω της καταστολής στη χώρα.
Το Reuters μίλησε με διψήφιο αριθμό ατόμων για τις κρίσιμες συζητήσεις σχετικά με τις επόμενες κινήσεις της Ουάσιγκτον. Ωστόσο τέσσερις Άραβες αξιωματούχοι, τρεις Δυτικοί διπλωμάτες και μια ανώτερη δυτική πηγή, οι κυβερνήσεις των οποίων ενημερώθηκαν για τις συζητήσεις, εξέφρασαν ανησυχία ότι, αντί να φέρουν τους ανθρώπους στους δρόμους, οι αμερικανικές επιθέσεις θα μπορούσαν να αποδυναμώσουν το λαϊκό κίνημα, που βρίσκεται ήδη σε κατάσταση σοκ μετά την πιο αιματηρή καταστολή από τις αρχές της Ισλαμικής Επανάστασης.
Ο Άλεξ Βατάνκα, διευθυντής του Προγράμματος για το Ιράν στο Ινστιτούτο Μέσης Ανατολής, δήλωσε ότι χωρίς μεγάλης κλίμακας λιποταξίες οι διαμαρτυρίες στο Ιράν παρέμειναν «ηρωικές αλλά λειψές».
Η στάση της Τεχεράνης
Ανώτερος Ιρανός αξιωματούχος δήλωσε στο Reuters ότι η Τεχεράνη «προετοιμάζεται για στρατιωτική αντιπαράθεση, ενώ ταυτόχρονα χρησιμοποιεί διπλωματικά κανάλια». Ωστόσο, η Ουάσιγκτον δεν δείχνει ανοιχτή στη διπλωματία, δήλωσε. Αμερικανός αξιωματούχος υποστήριξε ότι η τρέχουσα αδυναμία του καθεστώτος ενθάρρυνε τον Τραμπ να ασκήσει πίεση και να επιδιώξει συμφωνία για αποπυρηνικοποίηση. Οι πηγές ζήτησαν ανωνυμία για να μιλήσουν στο Reuters.
Το Ιράν, το οποίο ισχυρίζεται ότι το πυρηνικό του πρόγραμμα είναι μη στρατιωτικού χαρακτήρα, είναι πρόθυμο για διάλογο «βασισμένο στον αμοιβαίο σεβασμό και τα συμφέροντα», αλλά θα υπερασπιστεί τον εαυτό του «όπως ποτέ άλλοτε» εάν πιεστεί, ανέφερε η αντιπροσωπεία του Ιράν στα Ηνωμένα Έθνη σε ανάρτηση στο X, την Τετάρτη.
Ο Τραμπ δεν έχει δημοσιεύσει λεπτομερώς τι επιδιώκει σε οποιαδήποτε συμφωνία. Προηγούμενα σημεία διαπραγμάτευσης της κυβέρνησής του περιλάμβαναν την απαγόρευση ανεξάρτητου εμπλουτισμού ουρανίου και περιορισμούς στους βαλλιστικούς πυραύλους μεγάλου βεληνεκούς και στο ήδη αποδυναμωμένο δίκτυο ένοπλων πληρεξουσίων της Τεχεράνης στη Μέση Ανατολή.
Η αεροπορική ισχύς δεν αρκεί
Ανώτερος Ισραηλινός αξιωματούχος με άμεση γνώση του σχεδιασμού μεταξύ Ισραήλ και ΗΠΑ δήλωσε ότι οι αεροπορικές επιδρομές από μόνες τους δεν μπορούν να ανατρέψουν την Ισλαμική Δημοκρατία, εάν αυτός είναι ο στόχος της Ουάσιγκτον. Για να ανατραπεί το καθεστώς, πρέπει να σταλούν στρατιώτες στο έδαφος», δήλωσε στο Reuters, σημειώνοντας ότι, ακόμη κι αν οι ΗΠΑ σκότωναν τον ανώτατο ηγέτη Αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ, το Ιράν «θα τον αντικαταστήσει με νέο ηγέτη».
Μόνο ένας συνδυασμός εξωτερικής πίεσης και οργανωμένης εγχώριας αντιπολίτευσης θα μπορούσε να αλλάξει την πολιτική πορεία του Ιράν, δήλωσε. Ο ίδιος πρόσθεσε ότι η ηγεσία του Ιράν έχει αποδυναμωθεί από τις αναταραχές, αλλά διατηρεί σταθερό έλεγχο παρά τη συνεχιζόμενη βαθιά οικονομική κρίση που πυροδότησε τις διαμαρτυρίες.
Πολλαπλές εκθέσεις των αμερικανικών υπηρεσιών πληροφοριών κατέληξαν στο παρόμοιο συμπέρασμα, ότι οι συνθήκες που οδήγησαν στις διαμαρτυρίες εξακολουθούν να ισχύουν, αποδυναμώνοντας την κυβέρνηση, αλλά χωρίς σημαντικές ρωγμές.
Η δυτική πηγή ανέφερε ότι στόχος του Τραμπ φαίνεται πως είναι να επινοήσει μια αλλαγή ηγεσίας, παρά να «ανατρέψει το καθεστώς», στα πρότυπα της Βενεζουέλας, όπου η αμερικανική παρέμβαση αντικατέστησε τον πρόεδρο χωρίς ολοκληρωτική αλλαγή κυβέρνησης.
Τι μπορεί να αλλάξει στην Τεχεράνη
Σε Ουάσιγκτον και Ιερουσαλήμ, ορισμένοι αξιωματούχοι έχουν υποστηρίξει ότι τυχόν πολιτική μετάβαση στο Ιράν θα μπορούσε να σπάσει το πυρηνικό αδιέξοδο και τελικά να ανοίξει την πόρτα σε καλύτερες συνεργασίες της χώρας με την Δύση, δήλωσαν δύο δυτικοί διπλωμάτες.
Ωστόσο, προειδοποίησαν ότι δεν υπάρχει ξεκάθαρος διάδοχος του Χαμενεΐ. Σ’ αυτό το κενό, Άραβες αξιωματούχοι και διπλωμάτες πιστεύουν ότι οι Φρουροί της Επανάστασης θα μπορούσαν να αναλάβουν την εξουσία, εδραιώνοντας τη σκληροπυρηνική διακυβέρνηση και εμβαθύνοντας την πυρηνική αντιπαράθεση και τις περιφερειακές εντάσεις.
Οποιοσδήποτε διάδοχος θεωρηθεί ότι αναδύεται υπό ξένη πίεση θα απορριφθεί και θα μπορούσε να ενισχύσει, όχι να αποδυναμώσει, τους Φρουρούς της Επανάστασης.
Σε όλη την περιοχή, από τον Κόλπο μέχρι την Τουρκία, αξιωματούχοι δηλώνουν ότι προτιμούν την ανάσχεση έναντι της κατάρρευσης – όχι από συμπάθεια στην Τεχεράνη, αλλά από φόβο ότι η αναταραχή σ’ ένα κράτος 90 εκατομμυρίων, που διχάζεται από θρησκευτικά και εθνοτικά ρήγματα, θα μπορούσε να προκαλέσει αστάθεια πολύ πέρα από τα σύνορα του Ιράν.
Ένα διαλυμένο Ιράν θα μπορούσε να οδηγηθεί σε εμφύλιο πόλεμο, όπως συνέβη μετά την αμερικανική εισβολή στο Ιράκ το 2003, προειδοποίησαν δύο από τους δυτικούς διπλωμάτες, εξαπολύοντας εισροή προσφύγων, τροφοδοτώντας την ισλαμιστική μαχητικότητα και διαταράσσοντας τις ροές πετρελαίου μέσω των Στενών του Ορμούζ.
Ο σοβαρότερος κίνδυνος, προειδοποίησε ο αναλυτής Βατάνκα, είναι ο κατακερματισμός, όπως στη «Συρία του πρώιμου σταδίου», με αντίπαλες μονάδες και επαρχίες να μάχονται για εδάφη και πόρους.
