Οι πρόεδροι του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, Αντόνιο Κόστα, και της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, παρουσιάζοντας προφορικά συμπεράσματα από το δείπνο των 27 αρχηγών κρατών και κυβερνήσεων της ΕΕ εμφανίστηκαν με κοινή γραμμή υπέρ της ενίσχυσης της διατλαντικής συνεργασίας, στέλνοντας ταυτόχρονα σαφές μήνυμα ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση θα υπερασπίζεται αποφασιστικά τα συμφέροντα και την κυριαρχία των κρατών–μελών της. Η Σύνοδος των ηγετών κατέληξε σε πολιτική αποτίμηση που συνδυάζει την αποφόρτιση με τις Ηνωμένες Πολιτείες στο μέτωπο των δασμών με την επιτάχυνση της ατζέντας για μια πιο στρατηγικά αυτόνομη Ευρώπη.
Καμία απόφαση για τη Γροιλανδία χωρίς Γροιλανδία και Δανία
Ο Αντόνιο Κόστα υπογράμμισε ότι μόνο το Βασίλειο της Δανίας και η Γροιλανδία μπορούν να αποφασίσουν για ζητήματα που αφορούν το έδαφός τους, συνδέοντας την υπόθεση με την προσήλωση της ΕΕ στο διεθνές δίκαιο, την εδαφική ακεραιότητα και την εθνική κυριαρχία. Τόνισε ότι η ανοιχτή απειλή προσάρτησης της Γροιλανδίας από τις Ηνωμένες Πολιτείες, όπως διατυπώθηκε δημόσια, αντιμετωπίστηκε με ενότητα, σαφή στήριξη προς τη Δανία και αποφυγή κλιμάκωσης.
Η Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν περιέγραψε τέσσερις βασικές αρχές της ευρωπαϊκής στάσης απέναντι στην Ουάσιγκτον: σταθερότητα, διαβούλευση, προετοιμασία και ενότητα. Εξήγησε πως η ΕΕ είχε έτοιμο πακέτο εμπορικών αντιμέτρων και μη δασμολογικών εργαλείων, το οποίο όμως δεν χρειάστηκε να ενεργοποιηθεί μετά την απόφαση των ΗΠΑ να μην επιβάλουν νέους δασμούς.
Δασμοί, εμπορική συμφωνία και μήνυμα προς την Ουάσιγκτον
Ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου χαρακτήρισε «θετική» την ανακοίνωση ότι δεν θα υπάρξουν νέοι αμερικανικοί δασμοί κατά της Ευρώπης, σημειώνοντας ότι μια τέτοια κίνηση θα ήταν ασύμβατη με την υφιστάμενη εμπορική συμφωνία ΕΕ–ΗΠΑ. Υπογράμμισε ότι το ζητούμενο πλέον είναι η υλοποίηση της συμφωνίας με στόχο τη σταθεροποίηση των εμπορικών σχέσεων, με την ΕΕ ταυτόχρονα έτοιμη να προστατεύσει τα συμφέροντα, τα κράτη–μέλη, τους πολίτες και τις επιχειρήσεις της απέναντι σε οποιαδήποτε μορφή εξαναγκασμού.
Η Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν επανέλαβε τη θέση ότι «μια συμφωνία είναι συμφωνία», στέλνοντας μήνυμα αξιοπιστίας τόσο προς την άλλη πλευρά του Ατλαντικού όσο και προς τους Ευρωπαίους εταίρους και αγορές. Υπενθύμισε, μάλιστα, πως η Κομισιόν εργάστηκε συστηματικά το προηγούμενο διάστημα για τη σταθεροποίηση της εμπορικής σχέσης με τις ΗΠΑ, συνδέοντας αυτή την προσπάθεια με τη γενικότερη στόχευση για ενίσχυση της ανθεκτικότητας των ευρωπαϊκών αλυσίδων εφοδιασμού.
Η στρατηγική αυτονομία και ο ρόλος της ενιαίας αγοράς
Στο επίκεντρο της συζήτησης των ηγετών βρέθηκε η ανάγκη η Ευρώπη να αποκτήσει μεγαλύτερο βαθμό ανεξαρτησίας, χωρίς όμως να υπονομευθεί η διατλαντική συμμαχία. Η κ. φον ντερ Λάιεν αναφέρθηκε στην οικονομική ισχύ και την αρχιτεκτονική ασφάλειας ως τους δύο βασικούς πυλώνες μιας πιο ανεξάρτητης Ευρώπης, επισημαίνοντας ότι για τον σκοπό αυτό απαιτείται μια ισχυρή ενιαία αγορά.
Παράλληλα, οι Ευρωπαίοι ηγέτες συμφώνησαν πως πρέπει να διευρυνθεί περαιτέρω το δίκτυο εμπορικών συμφωνιών της Ένωσης, ώστε να διαφοροποιηθούν οι αγορές και οι προμηθευτές και να ενισχυθεί η ανθεκτικότητα των αλυσίδων εφοδιασμού. Όλα αυτά θα συζητηθούν στην έκτακτη σύνοδο κορυφής στις 12 Φεβρουαρίου, που θα είναι αφιερωμένη σε έναν «στρατηγικό καταιγισμό ιδεών» για την ενίσχυση της ενιαίας αγοράς στο νέο γεωοικονομικό περιβάλλον.
Αμφισβητήσιμο το λεγόμενο «Συμβούλιο για την Ειρήνη»
Ο Αντόνιο Κόστα αναφέρθηκε ευθέως στο λεγόμενο «Συμβούλιο για την Ειρήνη» που πρότεινε ο Ντόναλντ Τραμπ, λέγοντας ότι «η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει σοβαρές αμφιβολίες για αρκετά στοιχεία του καταστατικού του». Ειδικότερα, μίλησε για προβλήματα ως προς το πεδίο αρμοδιοτήτων, τη διακυβέρνηση και τη συμβατότητα του οργάνου αυτού με τον Χάρτη των Ηνωμένων Εθνών, αφήνοντας να εννοηθεί ότι, με τη σημερινή του μορφή, δεν μπορεί να γίνει αποδεκτό από την ΕΕ.
Ταυτόχρονα, ξεκαθάρισε ότι οι «27» είναι πρόθυμοι να εργαστούν με τις Ηνωμένες Πολιτείες για την υλοποίηση ενός συνολικού ειρηνευτικού σχεδίου για τη Γάζα, υπό την προϋπόθεση ότι το «Συμβούλιο για την Ειρήνη» θα λειτουργήσει ως μεταβατική διοίκηση σε πλήρη ευθυγράμμιση με την απόφαση 2803 του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ. Με αυτόν τον τρόπο έστειλε το μήνυμα ότι η ΕΕ δεν απορρίπτει εκ προοιμίου το σχήμα, αλλά θέτει σαφείς νομικές και θεσμικές προϋποθέσεις για να το στηρίξει.
