Σε μία νέα εποχή με ψηφιακή ακρίβεια, αλλά και ασφάλεια με ιατρική υπογραφή μπαίνει το ΕΣΥ χάρης στο πρόγραμμα ERTRIAGE το οποίο εισάγει την Τεχνητή Νοημοσύνη στα νοσοκομεία για την βοήθεια χιλιάδων ασθενών.
Σκοπός του ΕΣΥ δεν είναι να αντικατασταθεί ο γιατρός από την Τεχνητή Νοημοσύνη αλλά να δοθεί γρήγορη και μεγαλύτερη ακρίβεια στην πληροφορία που χρειάζεται ο ασθενής.
Πιο συγκεκριμένα, από τη στιγμή της εισόδου του ασθενούς στο Τμήμα Επειγόντων Περιστατικών (ΤΕΠ), ειδικοί αισθητήρες (wearables) που τοποθετούνται καταγράφουν ζωτικά σημεία (καρδιογράφημα, οξυγόνο, πίεση), τα οποία μεταφέρονται ακαριαία στο σύστημα της Τεχνητής Νοημοσύνης – AI.
Το αποτέλεσμα; Η άμεση προτεραιοποίηση των πιο επειγόντων και των λιγότερο επειγόντων περιστατικών, ώστε ο πολίτης να κατευθυνθεί άμεσα στο κατάλληλο ιατρείο, μειώνοντας δραματικά την ταλαιπωρία και τις άσκοπες ουρές.
Ακρίβεια που αγγίζει το 94% – Η μέθοδος προσέλκυσε το ενδιαφέρον του Yale
Σύμφωνα με τον Λευτέρη Γκορτζή, Διδάκτορα Ιατρικής Φυσικής/Πληροφορικής, Ιδρυτής της εταιρείας CAREPOI, Εκλεγμένο εξέχων μέλος της IEEE (New York, 2007), η πιλοτική εφαρμογή στη Νίκαια έχει ήδη παράξει αποτελέσματα που προκαλούν το ενδιαφέρον παγκόσμιων κολοσσών της εκπαίδευσης και της υγείας.
Συγκεκριμένα, στατιστική μελέτη σε δείγμα 3.500 ασθενών –ένα από τα μεγαλύτερα παγκοσμίως– επιβεβαιώνει την αξιοπιστία του συστήματος στην ταξινόμηση των περιστατικών, καθώς διαπιστώθηκε ακρίβεια στη διαλογή, που αγγίζει το 94%.
Ένα δεύτερο πλεονέκτημα είναι πώς ο κάθε ασθενής αποκτά έναν μοναδικό κωδικό QR που περιέχει το πλήρες ιστορικό της επίσκεψής του, εκμηδενίζοντας την ανάγκη για επαναλαμβανόμενες εξετάσεις σε διαφορετικά τμήματα ή μελλοντικές εφημερίες.
Επιστήμονες από το Πανεπιστήμιο Yale, μάλιστα, εντυπωσιασμένοι από την ελληνική εφαρμογή, ζήτησαν ήδη ανταλλαγή τεχνογνωσίας για την πιθανή εφαρμογή του συστήματος σε νοσοκομεία των ΗΠΑ.
Η μέθοδος αυτή, ωστόσο, εκτός από το Γενικό Κρατικό Νίκαιας, το πρόγραμμα δοκιμάζεται σε ένα ακόμα μεγάλο νοσοκομείο του ΕΣΥ και σε ένα στρατιωτικό νοσοκομείο.
«Είμαστε το μόνο σύστημα στον κόσμο που διαθέτει ταυτόχρονα διαγνωστικές συσκευές και σύστημα AI. Έχουμε πίσω μας μια ώριμη τεχνογνωσία που ξεπερνά τα απλά chatbots. Αν το ERTRIAGE μπορεί να χαρίσει λίγα λεπτά νωρίτερα φροντίδα, τότε μιλάμε για πραγματικό κοινωνικό αντίκτυπο», αναφέρει σε συνέντευξή του στο iatropedia.gr, ο Δρ. Γκορτζής.
Ολόκληρη η συνέντευξη
ΕΡ: Κύριε Γκορτζή, τα ΤΕΠ στην Ελλάδα συχνά περιγράφονται ως «πηγή ταλαιπωρίας». Πώς ακριβώς έρχεται το AI ERTRIAGE να θεραπεύσει αυτή την παθογένεια του ΕΣΥ;
Λ.ΓΚ.: Το πρόβλημα δεν είναι απλώς η καθυστέρηση στην διαχείριση των περιστατικών στα Τμήματα Επειγόντων. Είναι η δομική αβεβαιότητα στη λήψη αποφάσεων υπό πίεση. Ο χρόνος είναι περιορισμένος. Οι επαγγελματίες υγείας καλούνται να λάβουν κρίσιμες αποφάσεις μέσα σε λίγα λεπτά, συχνά με ελλιπή δεδομένα, υψηλό φόρτο εργασίας και έντονη ψυχολογική πίεση. Το κενό δεν ήταν μόνο τεχνολογικό αλλά και συστημικό.
Σήμερα η διαχείριση των ασθενών στα ΤΕΠ (Διαλογή και Ιατρεία) βασίζεται σε πρωτόκολλα που είναι στατικά, αδόμητες – πολλές φορές αχρείαστες- προληπτικές εξετάσεις, και σε ανθρώπινη κρίση που – όσο έμπειρη κι αν είναι – επηρεάζεται από τον εργασιακό φόρτο, την κόπωση και τα ελλιπή δεδομένα. Ειδικότερα βασίζεται σε πρωτόκολλα που έχουν υιοθετηθεί για έναν «ιδανικό κόσμο», όχι για την ωμή πραγματικότητα ενός υπερφορτωμένου νοσοκομείου.
Σε αυτό το περιβάλλον γεννήθηκε η ανάγκη για το ERTRIAGE: όχι ως ένα ακόμα ψηφιακό εργαλείο, αλλά ως μια υποδομή τεχνητής νοημοσύνης που μειώνει την αβεβαιότητα στη λήψη αποφάσεων. Σχεδιάστηκε για να λειτουργεί ως κλινικός επιταχυντής απόφασης, να συγκεντρώνει κλινικά δεδομένα και διασυνδεμένο ιστορικό, να τα αναλύει σε πραγματικό χρόνο και να υποστηρίζει τον επαγγελματία υγείας με συνεπή, και τεκμηριωμένο τρόπο.
Δεν προσπαθήσαμε να εφεύρουμε κάτι εντυπωσιακό. Προσπαθήσαμε να λύσουμε ένα υπάρχον πρόβλημα με μια ουσιαστική τεχνολογία.
ΕΡ: Ποιο είναι το ποιοτικό χάσμα που χωρίζει τη δική σας τεχνολογία από τα παραδοσιακά πρωτόκολλα διαλογής;
Λ.ΓΚ.: Τα περισσότερα συστήματα διαχείρισης ασθενών ΤΕΠ είναι κανoνοκεντρικά (rule-based). Το ERTRIAGE είναι δεδομενοκεντρικό. Συνεπώς υπάρχει μια ουσιαστική, ειδοποιός διαφορά. Τα υπάρχοντα συστήματα λειτουργούν με στατικές κατηγορίες εξετάσεων και κανόνες. Είναι χρήσιμα, αλλά δεν λαμβάνουν υπόψη τους το πλαίσιο. Το πλαίσιο σε αυτήν την δομή δεν είναι άλλο παρά ο κάθε άνθρωπος με ειδικά προβλήματα υγείας και ιδιαιτερότητες που πολλές φορές δεν γίνονται αντιληπτές έστω και αν ο κλινικός προπαραγγείλει – επιβαρύνοντας το ΕΣΥ- όλες τις δυνατές εργαστηριακές εξετάσεις. Το ERTRIAGE λειτουργεί δυναμικό σύστημα ανάλυσης κινδύνου.
Δεν αντικαθιστούμε τα κλινικά πρωτόκολλα και τις κλινικές εξετάσεις – τα ενσωματώνουμε σε ένα δυναμικό μοντέλο που λαμβάνει υπόψη ζωτικά σημεία, συμπτώματα, ιστορικό και μοτίβα κινδύνου καθώς και την δαπάνη του Δημοσίου ανά ασθενή.
Επίσης με την βοήθεια της ΤΝ το σύστημα μαθαίνει από πραγματικά περιστατικά, βελτιώνεται και προσαρμόζεται, αντί να εφαρμόζει μηχανικά μια λίστα κανόνων. Συνδυάζει πολλαπλές μεταβλητές — ζωτικά σημεία, συμπτώματα, ιστορικό, ηλικία, μοτίβα επιδείνωσης — και τα «ερμηνεύει» σε πραγματικό χρόνο. Δεν αντικαθιστά την κλινική κρίση· την υποστηρίζει. Με απλά λόγια: δεν λέει στον ιατρό τι να κάνει. Του δίνει καλύτερη εικόνα για να αποφασίσει
σωστά και γρήγορα και με ελάχιστη κατανάλωση νοσοκομειακών πόρων .
ΕΡ: Πολλοί φοβούνται ότι η Τεχνητή Νοημοσύνη στην ιατρική είναι ένα «μαύρο κουτί». Πώς εγγυάστε ότι οι εισηγήσεις του συστήματος είναι επιστημονικά διαφανείς;
Λ.ΓΚ.: Ο φόβος για τους κινδύνους είναι απολύτως δικαιολογημένος. Και αν δεν υπήρχε, θα έπρεπε να τον ενεργοποιήσουμε. Στην ιατρική, δεν αρκεί να έχεις ένα σωστό αποτέλεσμα — πρέπει να μπορείς να το εξηγήσεις. Γι’ αυτό η ανάλυση και η μέτααναλυση δεν είναι χαρακτηριστικό του ERTRIAGE· είναι θεμέλιο. Κάθε δομικό συστατικό του συστήματος συνοδεύεται από λογική αλληλουχία: ποια δεδομένα αξιολογούνται, πώς λήφθηκαν, ποιοι παράγοντες αύξησαν τον κίνδυνο, ποια πρότυπα ενεργοποιήθηκαν. Η ΤΝ χωρίς επιστημονική διαφάνεια δεν έχει θέση στην φροντίδα υγείας και ειδικότερα στα νοσοκομειακά περιβάλλοντα.
Το ERTRIAGE δεν υιοθετεί την θεωρεία του «μαύρου κουτιού». Αναπτύσσουμε τα μοντέλα μας πάνω σε κλινικά -νοσοκομειακά – δεδομένα υψηλής ποιότητας, διεθνή πρότυπα Διαλογής και συνεχή κλινική επικύρωση (clinical validation). Επίσης κάθε ταξινόμηση – προτεραιοποίηση – του συστήματος συνοδεύεται από διαφανή, επιστημονικά τεκμηριωμένη λογική. Ο ιατρός δεν βλέπει απλώς ένα αποτέλεσμα, αλλά και την ανάλυση πίσω από αυτό.
ΕΡ: Ωστόσο, υπάρχει πάντα το ηθικό δίλημμα: Μπορούμε να εμπιστευτούμε σε έναν αλγόριθμο αποφάσεις που αφορούν τη ζωή και τον θάνατο;
Λ.ΓΚ.: Η ερώτηση αυτή τίθεται συχνά και συχνά λαμβάνει λάθος απάντηση. Η τεχνητή νοημοσύνη δεν πρέπει να παίρνει αποφάσεις ζωής. Πρέπει να υποστηρίζει εκείνους που τις παίρνουν.
Στο ERTRIAGE έχουμε ξεκάθαρη κόκκινη γραμμή: ο άνθρωπος έχει πάντα τον τελικό λόγο. Η τεχνολογία λειτουργεί ως δεύτερο ζευγάρι μάτια — όχι ως αντικαταστάτης κρίσης. Παρέχει μια επιστημονικά τεκμηριωμένη σύσταση, ώστε ο επαγγελματίας υγείας να αποφασίσει ταχύτερα και με περισσότερη πληροφορία. Αυτό δεν είναι περιορισμός. Είναι ηθική επιλογή.
ΕΡ: Πέρα από την ταχύτητα, ποια είναι τα μετρήσιμα κέρδη για ένα νοσοκομείο και, κυρίως, για το εξαντλημένο ιατρικό προσωπικό;
Λ.ΓΚ.: Τα οφέλη δεν είναι μόνο λειτουργικά· είναι και ποιοτικά. Το ERTRIAGE υποστηρίζει νέες διαδικασίες 2 κλινικά αποδεκτών επίπεδων έτσι ώστε ο προσερχόμενος στα ΤΕΠ να συμμετέχει στην πρώτη διαδικασία μέσα σε ελάχιστο χρόνο. Συνεπώς δεν μπορεί να συγκριθεί σε κανένα σημείο με την προηγούμενη κατάσταση μίας και δεν ήταν φορμαλιστικά όμοια. Έχει γίνει μια εξαιρετική προσπάθεια από την Εταιρεία Επείγουσας Ιατρικής έτσι ώστε να υπάρχει μια προτυποποίηση σε κάθε διαδικασία στα ΤΕΠ αλλά ακόμα – κατά την δική μου κρίση – απέχουμε πολύ.
Πάντως στα νοσοκομεία πού έχει εφαρμοστεί πιλοτικά, παρατηρείται σε επίπεδο διαδικασιών μείωση του χρόνου αρχικής αξιολόγησης, ποιοτικότερη τεχνολογική ανάλυση δεδομένων, λιγότερα περιστατικά υπο- ή υπερ-διαλογής και εντέλει καλύτερη προτεραιοποίηση περιστατικών. Αυτό οδηγεί σε αποσυμφόρηση, καλύτερη ροή και αποδοτικότερη χρήση των πόρων.
Σε ανθρώπινο επίπεδο, όμως, το μεγαλύτερο όφελος είναι η μείωση της κόπωσης και του συναισθηματικού φορτίου στο προσωπικό. Όταν ο επαγγελματίας νιώθει ότι υποστηρίζεται από ένα αξιόπιστο σύστημα, δουλεύει με μεγαλύτερη σιγουριά και λιγότερη εξάντληση. Αυτό είναι το πραγματικό KPI.
ΕΡ: Πώς υποδέχθηκαν οι γιατροί του ΕΣΥ αυτή την ψηφιακή «εισβολή»; Υπήρξε σκεπτικισμός στην αρχή;
Λ.ΓΚ.: Ήδη είμαστε πιλοτικά σε δύο μεγάλα νοσοκομεία του ΕΣΥ και ένα στρατιωτικό νοσοκομείο. Σε αυτά τα νοσοκομεία στην αρχή υπήρχε σκεπτικισμός και τον θεωρούμε υγιή. Η εμπιστοσύνη δεν κερδίζεται με παρουσιάσεις για μελλοντικούς σχεδιασμούς και δοκιμές “επι χάρτου” αλλά με καθημερινή χρήση. Όταν οι επαγγελματίες βλέπουν ότι το σύστημα τους βοηθά να αποφύγουν λάθη, να επιβεβαιώσουν κρίσεις και να κινηθούν πιο γρήγορα, τότε η σχέση αλλάζει. Σταδιακά αναμένουμε ότι όταν θα βλέπουν ότι το σύστημα δεν τους ακυρώνει αλλά τους ενισχύει, η αποδοχή θα είναι εντυπωσιακή.
Το ERTRIAGE γίνεται εργαλείο εμπιστοσύνης, όχι ελέγχου.
ΕΡ: Ποια είναι η πρότασή σας για τη συνολική αναδιάρθρωση της ροής στα Επείγοντα; Πώς φαντάζεστε τα ΤΕΠ σε λίγα χρόνια;
Λ.ΓΚ.: Απαιτείται μια αλλαγή στο τρόπο υιοθέτησης διαδικασιών στα ΤΕΠ. Κατά την κρίση μου είναι αμφιλεγόμενη η υπάρχουσα εφαρμογή του “Κατά σειρά προτεραιότητας εξέτασης των Ασθενών” με κριτήριο τον χρόνο προσέλευσής τους (first come – first served), χωρίς να λαμβάνεται υπόψιν το είδος του προβλήματος.
Εμείς παραθέτουμε ένα ολοκληρωμένο σύστημα και μια νέα ροή διαδικασιών. Το πρώτο επίπεδο λειτουργίας του ERTRIAGE σε συνδυασμό με το Περιπατητικό ή Ιατρείο Ταχείας Διακίνησης αξιολογεί ως ελάσσονος σημασίας ένα κρίσιμο όγκο περιστατικών. Η εξέτασή τους δεν είναι ενδελεχής (ESI Διαλογή) για να μην καθυστερεί το υπόλοιπο σύστημα.
Ο ασθενής λαμβάνει οδηγίες, φαρμακευτική αγωγή αν χρειάζεται, ενώ στη συνέχεια παίρνει άμεσα εξιτήριο. Το δεύτερο επίπεδο λειτουργίας του ERTRIAGE ταξινομεί την σοβαρότητα των σοβαρότερων περιστατικών με την χρήση της Τεχνητής Νοημοσύνης και προσωποποιημένα κλινικά δεδομένα. Έτσι εκτιμούμε ότι θα μειωθεί ο φόρτος στα εργαστήρια, το κόστος νοσηλείας, καθώς η θνητότητα της νοσηρότητας.
ΕΡ: Κλείνοντας, τι είναι αυτό που σας δίνει ώθηση να εργάζεστε πάνω σε αυτό το project για πάνω από δύο δεκαετίες;
Λ.ΓΚ.: Υπάρχουν σήμερα άπειρες υποσχόμενες τεχνολογικές δυνατότητες που προσφέρουν υπηρεσίες σε ασθενείς και επαγγελματίες υγείας, αλλά σε αυτές δεν υπάρχει αξία εάν είναι χωρίς κοινωνικό αντίκτυπο, δύσχρηστες, ακατανόητες και αποθαρρυντικές στο να τις υιοθετήσουμε.
Αν το ERTRIAGE μπορεί να χαρίσει λίγα λεπτά νωρίτερα φροντίδα ή να υποστηρίξει μια βελτιωμένη ιατρική κρίση, τότε μιλάμε για πραγματικό κοινωνικό αντίκτυπο – όχι απλώς για μια καινοτομία. Η καινοτομία έχει νόημα μόνο όταν λειτουργεί ως αποτελεσματικό μέσο κοινωνικής ενδυνάμωσης, και όχι ως τεχνολογικό επίτευγμα χωρίς αντίκρισμα στην καθημερινότητα των ανθρώπων.
