Διπλό μπόνους στους φορολογουμένους για να ανοίξουν τα κλειστά ακίνητα με επιδοτήσεις και φοροαπαλλαγές ενεργοποιεί η κυβέρνηση. Στόχος είναι η αύξηση της προσφοράς κατοικιών προς ενοικίαση και η συγκράτηση των τιμών, μέσω παρεμβάσεων που συνδυάζουν κίνητρα, ανακαινίσεις και φορολογικές ελαφρύνσεις.
Κεντρικός άξονας είναι ένα νέο συνδυαστικό πρόγραμμα ενεργειακής αναβάθμισης και ανακαίνισης παλαιών κατοικιών, με προϋπόθεση τη διάθεσή τους στη συνέχεια για μακροχρόνια μίσθωση. Με τον τρόπο αυτό, αξιοποιείται το υφιστάμενο κτιριακό απόθεμα, βελτιώνεται η ενεργειακή απόδοση των σπιτιών και αυξάνεται ο αριθμός διαθέσιμων κατοικιών στην αγορά.
Παράλληλα, θεσπίζεται πλήρης απαλλαγή από τον φόρο εισοδήματος για ιδιοκτήτες που ανοίγουν «κλειστά» ακίνητα και τα διαθέτουν προς ενοικίαση. Το μέτρο στοχεύει να κινητοποιήσει χιλιάδες ανενεργές κατοικίες, προσφέροντας ουσιαστική ανάσα τόσο στους ενοικιαστές όσο και στην αγορά.
Επιδίωξη
Κεντρική επιδίωξη του προγράμματος είναι η ενεργοποίηση των κλειστών κατοικιών που παραμένουν ανεκμετάλλευτες εδώ και χρόνια, είτε λόγω παλαιότητας είτε λόγω οικονομικής αδυναμίας των ιδιοκτητών να προχωρήσουν σε ανακαίνιση. Μετά την ολοκλήρωση των εργασιών, τα ακίνητα θα μπορούν είτε να κατοικηθούν από τους ίδιους τους ιδιοκτήτες είτε να διατεθούν προς μίσθωση για τουλάχιστον πέντε έτη, ενισχύοντας ουσιαστικά την προσφορά ακινήτων προς ενοικίαση. Παράλληλα, για τα ανοιχτά και ιδιοκατοικούμενα ακίνητα, το πρόγραμμα επιδιώκει τη συνολική αναβάθμιση του οικιστικού αποθέματος, δίνοντας ζωή σε παλαιές κατοικίες και βελτιώνοντας τις συνθήκες διαβίωσης των νοικοκυριών.
Ιδιαίτερη πρόβλεψη υπάρχει και για τη μακροχρόνια μίσθωση ανακαινισμένων κατοικιών στους Οργανισμούς Τοπικής Αυτοδιοίκησης, οι οποίοι στη συνέχεια θα τις διαθέτουν σε δημόσιους λειτουργούς σε περιοχές που υπάρχει αυξημένη στεγαστική ανάγκη.
Το νέο πρόγραμμα προβλέπει επιχορήγηση που θα φτάνει έως και το 80%-90% του συνολικού κόστους ανακαίνισης, με ανώτατο ποσό ενίσχυσης τα 36.000 ευρώ ανά κατοικία. Ο συνολικός προϋπολογισμός του προγράμματος εκτιμάται ότι θα αγγίξει τα 500 εκατομμύρια ευρώ, ενώ η ηλεκτρονική πλατφόρμα για την υποβολή αιτήσεων αναμένεται να ανοίξει τον Μάρτιο του 2026, καθώς εκκρεμούν οι τελικές λεπτομέρειες εφαρμογής. Οι αιτήσεις θα υποβάλλονται ηλεκτρονικά μέσω ειδικής πλατφόρμας, με δικαιολογητικά που θα αποδεικνύουν την κατάσταση του ακινήτου και την επιλεξιμότητα του ιδιοκτήτη.
Γενικές εργασίες
Για πρώτη φορά επιδοτούνται εκτεταμένες γενικές εργασίες ανακαίνισης, όπως υδραυλικές και ηλεκτρολογικές εγκαταστάσεις, αντικατάσταση πλακιδίων, ανακαίνιση μπάνιων, καθώς και εργασίες βαψίματος. Οι ενεργειακές παρεμβάσεις θα εξακολουθούν να περιλαμβάνονται, ωστόσο δεν θα υπερβαίνουν το 20%- 30% της συνολικής δαπάνης και θα μπορούν να καλυφθούν, ενδεικτικά, με την εγκατάσταση ηλιακού θερμοσίφωνα ή την αντικατάσταση κουφωμάτων. Η επιδότηση θα υπολογίζεται ανά τετραγωνικό μέτρο, με πλαφόν τα 300 ευρώ/τ.μ., ενώ η συνολική ενίσχυση δεν θα μπορεί να ξεπεράσει τα 36.000 ευρώ ανά ακίνητο.
Κριτήρια
Το πρόγραμμα θα αφορά κατοικίες επιφάνειας έως 120 τ.μ., με οικοδομική άδεια που έχει εκδοθεί έως τις 31 Δεκεμβρίου 1990. Σε ό,τι αφορά τα εισοδηματικά κριτήρια, το όριο εξετάζεται να διαμορφωθεί στα 35.000 ευρώ για ζευγάρια, με προσαύξηση 5.000 ευρώ για κάθε παιδί. Δεν προβλέπεται ηλικιακό όριο για τους αιτούντες, ενώ δίνεται η δυνατότητα σε κάθε ιδιοκτήτη να υποβάλει αίτηση για περισσότερα από ένα ακίνητα. Ιδιαίτερη καινοτομία του νέου προγράμματος αποτελεί το γεγονός ότι δεν θα εντάσσονται μόνο κλειστά ακίνητα που παραμένουν ακατοίκητα για τουλάχιστον δύο χρόνια, αλλά και κατοικίες που χρησιμοποιούνται ήδη ως κύρια στέγη, υπό την προϋπόθεση ότι πληρούν τα προβλεπόμενα κριτήρια.
Για τα κλειστά ακίνητα, βασική προϋπόθεση αποτελεί η υποχρέωση κατοίκησης ή διάθεσης προς ενοικίαση για τουλάχιστον πέντε έτη μετά την ολοκλήρωση των εργασιών. Αντίστοιχα, στα ιδιοκατοικούμενα ακίνητα, οι δικαιούχοι θα πρέπει να συνεχίσουν να τα χρησιμοποιούν ως κύρια κατοικία για μία πενταετία. Σύμφωνα με τον σχεδιασμό, οι γενικές εργασίες ανακαίνισης θα αντιστοιχούν στο 60%- 90% του συνολικού προϋπολογισμού, ενώ οι ενεργειακές παρεμβάσεις θα καλύπτουν ποσοστό 20%-40%, ανάλογα με το είδος και το εύρος των εργασιών. Η επιδότηση προσαυξάνεται κατά 5% για ορεινές και νησιωτικές περιοχές, ενώ επιπλέον 5% προβλέπεται για τρίτεκνους, πολύτεκνους και οικογένειες με άτομα με αναπηρία, ανεβάζοντας το συνολικό ποσοστό χρηματοδότησης έως το 90%.
Οι όροι
Επεκτείνεται η απαλλαγή των ιδιοκτητών από τον φόρο εισοδήματος για τρία χρόνια, ενώ διευρύνεται το πεδίο εφαρμογής της για όσους εκμισθώνουν κατοικίες που παρέμεναν κενές για τουλάχιστον 36 συνεχείς μήνες.
Με βάση τη νέα ρύθμιση, η τριετής απαλλαγή φόρου χορηγείται για μακροχρόνιες μισθώσεις που θα συναφθούν έως και 31/12/2026, με ανώτατο εμβαδόν 120 τ.μ., προσαυξανόμενο κατά 20 τ.μ. για κάθε εξαρτώμενο τέκνο του μισθωτή πέραν των δύο.
Το ακίνητο πρέπει να έχει δηλωθεί ως «κενό» στις δηλώσεις Ε1 και Ε2 για τα τρία προηγούμενα φορολογικά έτη πριν από την υπογραφή της σύμβασης. Συγκεκριμένα:
- Η απαλλαγή ισχύει για ιδιοκτήτες που θα ενοικιάσουν κατοικίες που ήταν κενές για τουλάχιστον τρία χρόνια, καθώς και κατοικίες που τα προηγούμενα χρόνια ήταν προς εκμετάλλευση με βραχυχρόνια μίσθωση, επιφάνειας το πολύ έως 120 τ.μ.
- Οι ενοικιαστές θα πρέπει να συνάψουν τριετή σύμβαση κύριας κατοικίας. Αν ο ενοικιαστής αποχωρήσει από την κατοικία, η απαλλαγή θα συνεχιστεί μέχρι τη συμπλήρωση τριετίας, αν εντός τριμήνου ο ιδιοκτήτης συνάψει μία και μόνο νέα τριετή σύμβαση κύριας κατοικίας. Αν λυθεί και η μίσθωση αυτή, χάνεται και η περαιτέρω φοροαπαλλαγή.
- Η απαλλαγή θα ισχύει κατ’ εξαίρεση και για μισθώσεις τουλάχιστον εξάμηνης διάρκειας, για κατοικίες που θα εκμισθωθούν «σε ιατρικό ή νοσηλευτικό προσωπικό που απασχολείται σε φορείς της Γενικής Κυβέρνησης, εκπαιδευτικούς όλων των βαθμίδων της δημόσιας εκπαίδευσης, καθώς και σε ένστολο προσωπικό των Ενόπλων Δυνάμεων και των Σωμάτων Ασφαλείας». Στην περίπτωση αυτή ο ιδιοκτήτης δεν θα χάνει τη συνέχιση της φοροαπαλλαγής, αν εντός εξαμήνου συνάπτει νέες μισθωτικές συμβάσεις κύριας κατοικίας, τουλάχιστον εξάμηνης ή και τριετούς διάρκειας.
- Η απαλλαγή ισχύει για κατοικίες των παραπάνω δύο κατηγοριών, των οποίων η πρώτη από τις παραπάνω συμβάσεις ενοικίασης ως κύριας κατοικίας θα συναφθεί έως την 31η Δεκεμβρίου 2026.
- Η φοροαπαλλαγή παύει να ισχύει και χάνεται για τον εκμισθωτή αν εντός των τριών ετών της διάρκειας της μίσθωσης η κατοικία κενωθεί και δεν ξανανοικιαστεί εντός τριών μηνών. Χάνεται οριστικά αν κενωθεί και από τον δεύτερο ενοικιαστή για το υπόλοιπο διάστημα.
- Επί μισθώσεων προς δημοσίους υπαλλήλους επιτρέπονται απεριόριστες μισθώσεις τουλάχιστον εξάμηνης διάρκειας. Η προθεσμία για την επαναμίσθωσή της (για να μη χαθεί η απαλλαγή) είναι εξάμηνη, με την άπρακτη πάροδο της οποίας χάνεται η απαλλαγή για το υπόλοιπο διάστημα. Στη ρύθμιση συμπεριλαμβάνονται μισθώσεις κατοικιών που έχουν ημερομηνία υπογραφής τους ή έναρξης της ισχύος τους από 8/9/2024 και έως και τις 31/12/2026.Οπότε η φοροαπαλλαγή χάνεται οριστικά για τα μισθώματα από κατοικίες που μέχρι 31/12/2026 δεν θα έχουν συμπληρώσει την τριετία κενότητας ή την ετήσια διάθεση σε βραχυχρόνια μίσθωση.
Στόχος είναι να διατεθούν στην αγορά περισσότερα κλειστά ακίνητα, καθώς από τα στοιχεία μέχρι και το πέρας του φετινού εννιαμήνου μόλις 234 φορολογούμενοι είχαν καταγραφεί ως χρήστες και αποδέκτες της φοροαπαλλαγής από τον φόρο ενοικίων, ενώ μέχρι το τέλος του 2025 το νούμερο αυτό ενδέχεται να προσεγγίσει τους περίπου 700. Πρόκειται, φυσικά, για «σταγόνα στον ωκεανό» των περίπου 700.000 κλειστών κατοικιών πανελλαδικά, εξαιρώντας όσες εξ αυτών έχουν χαρακτήρα εξοχικής/δευτερεύουσας κατοικίας.
