Μια ομάδα αρχαιολόγων από το Πανεπιστήμιο του Χιούστον ανακάλυψε τον τάφο του Τε Καάμπ Τσάακ, πρώτου ηγεμόνα και ιδρυτή της βασιλικής δυναστείας του Καρακόλ, μιας αρχαίας πόλης των Μάγια στη Μπελίζ.
Η ανακάλυψη αυτή, σημαντική για την κατανόηση της προέλευσης του πολιτισμού των Μάγια, αποκαλύπτει επίσης πρώιμους δεσμούς με την Τεοτιουακάν, μια μεγάλη πόλη στο σημερινό Μεξικό, πολύ πριν από την παραδοσιακά θεωρούμενη «entrada» το 378 μ.Χ.
Ο τάφος περιείχε πολύτιμα αντικείμενα και ενδείξεις για την πολιτιστική ανταλλαγή μεταξύ των δύο πολιτισμών, υποδηλώνοντας ότι οι πρώτοι ηγεμόνες των Μάγια εντάχθηκαν σε παν-μεσοαμερικανικά διπλωματικά δίκτυα.
Η ανακάλυψη θέτει νέα ερωτήματα για τις πολιτιστικές και οικονομικές σχέσεις μεταξύ των Μάγια και των Τεοτιουακάν, υπογραμμίζοντας την ανάγκη αναθεώρησης της ιστορίας αυτών των αρχαίων πολιτισμών.
Πιο αναλυτικά
Αυτή η ανακάλυψη, η πρώτη ενός αναγνωρίσιμου ηγεμόνα μετά από περισσότερες από τέσσερις δεκαετίες ανασκαφών στην περιοχή, αποκαλύπτει νέα δεδομένα σχετικά με την προέλευση ενός από τους πιο αινιγματικούς πολιτισμούς της Μεσοαμερικής και τη σχέση του με το μακρινό αστικό κέντρο του Τεοτιουακάν , στο σημερινό Μεξικό.
Το Καρακόλ, το οποίο τώρα βρίσκεται κρυμμένο κάτω από την πυκνή ζούγκλα της Μπελίζ, βρισκόταν στο απόγειο της ακμής του — μεταξύ 560 και 680 μ.Χ. — μια πολιτική δύναμη που κυριαρχούσε στη νότια χερσόνησο Γιουκατάν πριν από την εγκατάλειψή της γύρω στο 900 μ.Χ. Ωστόσο, η προέλευση της βασιλικής του καταγωγής πηγαίνει πολύ πιο πίσω: Ο Τε Καάμπ Τσάακ ανέβηκε στο θρόνο το 331 μ.Χ. , σύμφωνα με τα ευρήματα που παρουσίασαν οι αρχαιολόγοι Άρλεν Φ. Τσέις και Νταϊάν Ζ. Τσέις, οι οποίοι ηγούνται ερευνών στην περιοχή για πάνω από 40 χρόνια.
Η ταφή, που βρισκόταν στη βάση ενός οικογενειακού ιερού στη βορειοανατολική Ακρόπολη του Καρακόλ , περιείχε ένα ταφικό κτέρισμα αντάξιο ενός ιδρυτή της δυναστείας: έντεκα κεραμικά αγγεία, σκαλιστούς οστέινους σωλήνες, κοσμήματα από νεφρίτη, μια ψηφιδωτή μάσκα φτιαγμένη από το ίδιο υλικό, όστρακα από σπόνδυλο του Ειρηνικού και άλλα ευπαθή αντικείμενα.
Ανάμεσα στα πιο αξιοσημείωτα κομμάτια είναι ένα αγγείο που απεικονίζει έναν ηγεμόνα των Μάγια να κρατάει ένα δόρυ ενώ λαμβάνει προσφορές από θεότητες, καθώς και ένα άλλο που αναπαριστά τον Εκ Τσουά , θεό των εμπόρων, περιτριγυρισμένο από φόρο τιμής.
Τέσσερα από τα αγγεία απεικονίζουν δεμένους κρατούμενους, ένα μοτίβο που εμφανίστηκε επίσης σε δύο σχετικές ταφές. Δύο επιπλέον δοχεία είχαν καπάκια με λαβές σε σχήμα κεφαλών κοάτι (που ονομάζονται tz’uutz’ στα Μάγια), ενός ζώου που οι διάδοχοι του Te K’ab Chaak ενσωμάτωσαν στα ονόματά τους ως σύμβολο εξουσίας.
Οι οστεολογικές αναλύσεις δείχνουν ότι ο ηγεμόνας πέθανε σε προχωρημένη ηλικία , είχε ύψος περίπου 1,70 μέτρα και είχε χάσει όλα τα δόντια του. Αλλά πέρα από τις φυσικές λεπτομέρειες, αυτό που έχει τραβήξει την προσοχή των ερευνητών είναι το ιστορικό πλαίσιο του θανάτου του.
Συνδέσεις με την Τεοτιουακάν: Διπλωματία ή Επιρροή;
Η ανακάλυψη όχι μόνο αποκαλύπτει πληροφορίες για το Te K’ab Chaak, αλλά ενισχύει και μια μακροχρόνια θεωρία: οι δεσμοί μεταξύ των Μάγια και του Teotihuacan , της τεράστιας πόλης που βρίσκεται περίπου 1.200 χιλιόμετρα μακριά στο κεντρικό Μεξικό, ξεκίνησαν πολύ νωρίτερα από ό,τι πιστεύαμε προηγουμένως.
Παραδοσιακά, οι μελέτες των Μάγια έδειξαν ότι το 378 μ.Χ. σηματοδότησε ένα σημείο καμπής , γνωστό ως «entrada», όταν στοιχεία της εποχής των Τεοτιουακάν εμφανίστηκαν ξαφνικά στα μνημεία των Μάγια. Ωστόσο, οι τρεις ταφές που ανακαλύφθηκαν στο Καρακόλ — συμπεριλαμβανομένης αυτής του Τε Καμπ Τσάακ — χρονολογούνται γύρω στο 350 μ.Χ., δηλαδή μια γενιά πριν από αυτό το γεγονός.
Ένα από τα βασικά ευρήματα που υποστηρίζουν αυτή την πρώιμη σύνδεση είναι μια καύση που ανακαλύφθηκε το 2010 στο κέντρο της πλατείας της βορειοανατολικής Ακρόπολης. Τα λείψανα, που χρονολογούνται με άνθρακα στο 350 μ.Χ., περιλάμβαναν αναμφισβήτητα αντικείμενα της Τεοτιουακάν : μεγάλα μαχαίρια, αιχμές atlatl (λόγχης) και δεκαπέντε πράσινες λεπίδες οψιδιανού από την Pachuca, μια περιοχή βόρεια της Τεοτιουακάν. Επιπλέον, μεταξύ των αντικειμένων ήταν μια σκαλιστή αιχμή βλήματος, τυπική των πολεμιστών της Τεοτιουακάν αλλά ξένη προς τις παραδόσεις των Μάγια.
Το μοτίβο της αποτέφρωσης και η τοποθεσία της στη μέση μιας κατοικημένης πλατείας δεν είναι πρακτικές των Μάγια αλλά Τεοτιουακάν , εξήγησε η Νταϊάν Ζ. Τσέις, η οποία είναι επίσης Αντιπρόεδρος Ακαδημαϊκών Υποθέσεων στο Πανεπιστήμιο του Χιούστον. Όλα δείχνουν ότι το κύριο άτομο σε αυτή την ταφή ήταν μέλος της βασιλικής οικογένειας του Καρακόλ, το οποίο υιοθέτησε κεντρικές μεξικανικές τελετουργίες, ίσως αφού έζησε εκεί ως διπλωματικός απεσταλμένος .
Μια τρίτη ταφή, που ανακαλύφθηκε το 2009 στο ίδιο οικιστικό συγκρότημα, αντιστοιχεί σε μια γυναίκα καλυμμένη με αιματίτη και συνοδευόμενη από τέσσερα αγγεία, ένα κολιέ από χάντρες σπονδύλου, θραύσματα καθρέφτη και δύο όστρακα του Ειρηνικού, ενισχύοντας την ιδέα ότι η ελίτ του Καρακόλ διατηρούσε ανταλλαγές σε μεγάλες αποστάσεις δεκαετίες πριν από την «ενδιάμεση» του 378 μ.Χ.
Ξαναγράφοντας την Ιστορία των Μάγια
Για τον Arlen Chase, καθηγητή και διευθυντή Συγκριτικών Πολιτισμικών Σπουδών στο Πανεπιστήμιο του Χιούστον, αυτά τα ευρήματα καταδεικνύουν ότι οι πρώτοι ηγεμόνες των Μάγια ήταν ήδη ενταγμένοι σε παν-μεσοαμερικανικά διπλωματικά δίκτυα . Ο Te K’ab Chaak και οι διάδοχοί του δεν ήταν μεμονωμένες προσωπικότητες , δήλωσε. Συμμετείχαν σε επίσημες σχέσεις με την Teotihuacan, γεγονός που υποδηλώνει ότι η πολιτιστική ανταλλαγή ήταν αμφίδρομη και σκόπιμη .
Η δυναστεία που ίδρυσε αυτός ο ηγεμόνας διήρκεσε στο Καρακόλ για περισσότερα από 460 χρόνια, μια κληρονομιά που τώρα αρχίζει να γίνεται πιο κατανοητή. Αλλά η ανακάλυψη εγείρει επίσης άβολα ερωτήματα : ταξίδεψαν πράγματι οι Μάγια στο Τεοτιουακάν ή μήπως οι Τεοτιουακάνοι μετακινήθηκαν νότια;
Σύμφωνα με τους υπολογισμούς των ερευνητών, ένα ταξίδι με τα πόδια μεταξύ των δύο πόλεων θα διαρκούσε περίπου 153 ημέρες — ένα υλικοτεχνικό κατόρθωμα αδιανόητο χωρίς σημαντικά πολιτικά ή οικονομικά κίνητρα.
