του πολυβόλου , ενός τύπου αυτόματου τόξου ικανού να εκτοξεύει πολλαπλά βέλη χωρίς να χρειάζεται να ξαναγεμίσει, παρόμοιο με τα σύγχρονα πολυβόλα.

Η εφεύρεσή του αποδίδεται στον Διονύσιο τον Αλεξανδρέα , ενός σπουδαίου Έλληνα μηχανικού που εργάστηκε στο οπλοστάσιο της Ρόδου τον 3ο αιώνα π.Χ. Δεν ήταν βαλλίστρα με την παραδοσιακή έννοια, αλλά χρησιμοποιούσε έναν μηχανισμό στρέψης που βασιζόταν σε δέσμες στριμμένων τενόντων, και γνωρίζουμε γι’ αυτό μόνο από την περιγραφή που άφησε ο Φίλωνας του Βυζαντίου , ο οποίος έγραψε μεταξύ 280 και 220 π.Χ.

Ο Φίλων αφηγείται πώς βρέθηκε ένα από αυτά τα όπλα και παρείχε μια λεπτομερή περιγραφή των γραναζιών που κινούσαν μια αλυσίδα για να τοποθετεί το ένα βέλος μετά το άλλο στην ράγα εκτόξευσης. Αυτή είναι η παλαιότερη γνωστή εφαρμογή ενός τέτοιου μηχανισμού.

Η μελέτη που δημοσιεύτηκε στο Nexus Network Journal επικεντρώνεται σε ένα τμήμα του βόρειου τείχους της Πομπηίας κοντά στις πύλες του Βεζούβιου και του Ερκολάνου, όπου οι ερευνητές, με επικεφαλής την Αντριάνα Ρόσι από το Πανεπιστήμιο της Καμπανίας, βρήκαν και ανέλυσαν μικρές τρύπες στις πέτρες.

Αυτά τα σημάδια είναι τετράγωνα ή σε σχήμα διαμαντιού και δεν ταιριάζουν με τα μοτίβα πρόσκρουσης των λίθων που εκτοξεύονται από συμβατικούς καταπέλτες. Αντίθετα, φαίνεται να έχουν προκληθεί από βέλη ή μεταλλικά βλήματα.

Εμφανίζονται σε ομάδες των τεσσάρων ή πέντε, σαν τα βλήματα που τα προκάλεσαν να είχαν εκτοξευθεί κατά ριπάς, κάτι που είναι δύσκολο να επιτευχθεί με φορητά όπλα ή παραδοσιακές βαλλίστρες.

Η ακρίβεια και η συχνότητα υποδηλώνουν τη χρήση μιας επαναληπτικής μηχανής , υποστηρίζουν οι ερευνητές, πιστεύοντας ότι θα μπορούσαν να είναι έργο ενός πολύβολου που χρησιμοποιήθηκε κατά την πολιορκία της Πομπηίας το 89 π.Χ. , όταν τα στρατεύματα του Ρωμαίου στρατηγού Σύλλα κατέκτησαν την πόλη. Αν και δεν έχουν βρεθεί φυσικά υπολείμματα του όπλου, τα σημάδια στα τείχη θα ταίριαζαν με την ιστορική του περιγραφή.

Για να επιβεβαιώσουν τη θεωρία τους, η ομάδα χρησιμοποίησε τεχνικές τρισδιάστατης σάρωσης και ψηφιακές ανακατασκευές. Μέσω εικονικών μοντέλων, υπολόγισαν την ταχύτητα και τη δύναμη των κρούσεων, εκτιμώντας ότι τα βέλη που θα μπορούσαν να είχαν σχηματίσει τα σημάδια έφτασαν σε ταχύτητα περίπου 109 μέτρων ανά δευτερόλεπτο , μια μάλλον εκπληκτική ταχύτητα για την εποχή. Επιβεβαίωσαν επίσης ότι το βάθος και το σχήμα των οπών ταίριαζαν με μοντέλα ρωμαϊκών αιχμών βελών που φυλάσσονται σε ευρωπαϊκά μουσεία.

Αλλά γιατί ο ρωμαϊκός στρατός που πολιορκούσε την πόλη να έριχνε βέλη στα πέτρινα τείχη αντί στους υπερασπιστές; Οι ερευνητές προσφέρουν δύο αρκετά προφανείς θεωρίες.

Το πρώτο είναι ότι απλώς αστόχησαν στις βολές τους — δηλαδή, στόχευαν στρατιώτες στην κορυφή του τείχους, αλλά αστόχησαν, ίσως επειδή το όπλο ήταν δύσκολο στο χειρισμό ή απλώς δεν ήταν τόσο αποτελεσματικό όσο θα έπρεπε.

Και το δεύτερο είναι ότι απλώς δοκίμαζαν, εξασκούνταν και βαθμονόμησαν τα πολύβολα πριν τα χρησιμοποιήσουν εναντίον του εχθρού.

Από αυτή την άποψη, ένα επεισόδιο της δημοφιλούς εκπομπής MythBusters που προβλήθηκε το 2010 κατασκεύασε και βελτιστοποίησε ένα αντίγραφο του πολυβόλου με βάση την περιγραφή του Φίλωνα, καταλήγοντας στο συμπέρασμα ότι η ύπαρξή του ως ιστορικού όπλου ήταν εύλογη, παρά το γεγονός ότι ήταν επιρρεπές σε συνεχείς μηχανικές βλάβες.

Η ομάδα σχεδιάζει τώρα να αναλύσει περισσότερα τμήματα των τειχών της Πομπηίας και να συνεργαστεί με μουσεία για να διασταυρώσει τα ευρήματά τους. Ελπίζουν επίσης ότι αυτή η ανακάλυψη θα προσελκύσει το ενδιαφέρον για την Πομπηία όχι μόνο ως μια πόλη που έχει παγώσει στο χρόνο, αλλά και ως πεδίο μάχης όπου η ρωμαϊκή στρατιωτική μηχανική άφησε το στίγμα της.

Δείτε ΦΩΤΟ ΕΔΩ