Ο ποιοτικός ύπνος παίζει καθοριστικό ρόλο στην υγεία και την ευεξία μας. Ένα από ένα από τα θέματα που απασχολούν πολλούς ανθρώπους είναι αν τελικά είναι καλύτερο να κοιμόμαστε με ή χωρίς μαξιλάρι. Μέχρι σήμερα δεν υπάρχει κάποια επιστημονική έρευνα από την οποία να προκύπτει ένα σαφές συμπέρασμα. Παρ’ όλα αυτά, ειδικοί που ασχολούνται με προβλήματα στη μέση και στον αυχένα επισημαίνουν ορισμένες βασικές αρχές που μπορούν να βελτιώσουν της ποιότητας του ύπνου μας.

Είναι καλύτερος ο ύπνος με ή χωρίς μαξιλάρι; – Τι απαντούν ειδικοί

Όπως προαναφέρθηκε, δεν υπάρχει σαφής επιστημονική απάντηση. «Ιατρικά, δεν γνωρίζουμε πραγματικά την απάντηση σε αυτό το ερώτημα», αναφέρει η Mara Vucich, D.O., ειδικός στη σπονδυλική στήλη στο Maryland Spine Center.

Παρ’ όλα αυτά, οι γιατροί συμφωνούν ότι η διατήρηση της σπονδυλικής στήλης σε «ουδέτερη» θέση είναι ο καλύτερος τρόπος για να μειωθεί ο κίνδυνος πόνου στον αυχένα και την πλάτη. Η ουδέτερη θέση είναι η στάση όπου το κεφάλι, ο αυχένας και η πλάτη βρίσκονται σε πλήρη ευθυγράμμιση, διατηρώντας παράλληλα τις φυσικές καμπύλες του σώματος.

Γιατί το μαξιλάρι είναι (σχεδόν) απαραίτητο

«Για μεγάλη πλειοψηφία των ανθρώπων είναι καλύτερο να κοιμούνται με μαξιλάρι», εξηγεί ο Ari R. Berg, M.D., χειρουργός σπονδυλικής στήλης και καθηγητής Ορθοπεδικής Χειρουργικής. «Ανεξάρτητα από τη στάση ύπνου, το μαξιλάρι πρέπει να υποστηρίζει το κεφάλι και τον αυχένα με τέτοιο τρόπο ώστε να διατηρείται η ουδέτερη ευθυγράμμιση της σπονδυλικής στήλης».

Αυτό σημαίνει ότι το μαξιλάρι βοηθά στη διατήρηση της φυσικής καμπύλης του αυχένα σε ευθεία με την υπόλοιπη σπονδυλική στήλη, ακριβώς όπως όταν στέκεστε με σωστή στάση του σώματος.

Οι παγίδες και οι εξαιρέσεις

Ωστόσο, τα μαξιλάρια δεν αποτελούν μαγική λύση. Ένα λάθος μαξιλάρι μπορεί να χαλάσει την ευθυγράμμιση του σώματός σας, προειδοποιεί η Dr. Vucich. Παρόλα αυτά, σύμφωνα με τον Dr. Berg, είναι συνήθως πιο δύσκολο να διατηρηθεί η ουδέτερη θέση χωρίς καθόλου μαξιλάρι.

«Χωρίς μαξιλάρι, οι περισσότερες στάσεις ύπνου αναγκάζουν τον αυχένα σας να λυγίζει σε μια μη φυσική γωνία για πολλές ώρες, οδηγώντας σε μυϊκό πόνο, δυσκαμψία, ακόμα και ερεθισμό των νεύρων», σημειώνει ο ειδικός. (Μια πιθανή εξαίρεση σε αυτόν τον κανόνα αποτελούν όσοι κοιμούνται μπρούμυτα).

Ποια είναι τα οφέλη του ύπνου με μαξιλάρι

Είναι σημαντικό να επιλέγετε το κατάλληλο μαξιλάρι για τον ύπνο σας. «Ο ύπνος με μαξιλάρι επιτρέπει τη διατήρηση της σωστής ευθυγράμμισης της αυχενικής μοίρας της σπονδυλικής στήλης», αναφέρει ο Jason A. Smith, M.D., αναπληρωτής ιατρικός διευθυντής και πρόεδρος Φυσικής Ιατρικής και Αποκατάστασης στο Atlantic Health. Διατηρώντας τον αυχένα σας σε όσο το δυνατόν πιο οριζόντια θέση, βοηθάτε στην αποφυγή του πόνου στις αρθρώσεις.

«Αν οι αρθρώσεις επιβαρυνθούν, μπορούν να προκαλέσουν μυϊκούς σπασμούς, ακόμα και πονοκεφάλους», λέει ο Dr. Smith. Επιπλέον, σύμφωνα με τον Dr. Vucich, ο ύπνος με μαξιλάρι προσφέρει μεγαλύτερη άνεση σε σύγκριση με τον ύπνο χωρίς αυτό.

Ωστόσο, υπάρχουν συγκεκριμένα στοιχεία που πρέπει να προσέξετε κατά την επιλογή των μαξιλαριών, τα οποία εξαρτώνται κυρίως από τη στάση του ύπνου σας, σύμφωνα με τον Dr. Berg:

• Για όσους κοιμούνται στο πλάι: Ένα καλό μαξιλάρι πρέπει να γεμίζει το κενό μεταξύ του αυτιού και του ώμου, εμποδίζοντας το κεφάλι να «βουλιάζει» προς τα κάτω.
• Για όσους κοιμούνται ανάσκελα: Το μαξιλάρι πρέπει να υποστηρίζει τη φυσική καμπύλη του αυχένα, αποτρέποντας την υπερβολική κλίση του κεφαλιού προς τα πίσω.

Συνήθως, αυτό σημαίνει ότι όσοι κοιμούνται στο πλάι χρειάζονται ένα πιο ψηλό μαξιλάρι, ενώ όσοι κοιμούνται ανάσκελα ένα μαξιλάρι μεσαίου ύψους. Εκείνοι που κοιμούνται μπρούμυτα χρειάζονται το πιο χαμηλό μαξιλάρι, προσθέτει η Dr. Vucich.

«Κρατώντας τον αυχένα σε ουδέτερη θέση, το κατάλληλο μαξιλάρι επιτρέπει στους μυς του αυχένα και των ώμων να χαλαρώσουν πλήρως. Έτσι, μπορείτε να βρείτε μια άνετη θέση χωρίς να στριφογυρίζετε, απολαμβάνοντας έναν βαθύ και αναζωογονητικό ύπνο», καταλήγει ο Dr. Berg.

Ποια είναι τα οφέλη του ύπνου χωρίς μαξιλάρι

Στην πραγματικότητα, τα οφέλη είναι ελάχιστα — εκτός αν κοιμάστε μπρούμυτα. «Όταν ξαπλώνετε μπρούμυτα, αναγκάζεστε να στρέφετε το κεφάλι σας προς μία πλευρά για ώρες, γεγονός που θέτει τον αυχένα σας σε μια στρεβλή και ευάλωτη θέση», εξηγεί ο Dr. Berg. «Αν προσθέσετε ένα μαξιλάρι, αναγκάζετε το κεφάλι σας να πάρει μια γωνία προς τα πάνω ενώ είναι ήδη στραμμένο».

Η αφαίρεση του μαξιλαριού επιτρέπει στο κεφάλι και τον αυχένα να βρίσκονται σε μια πιο επίπεδη θέση, με λιγότερη πίεση σε σχέση με τη σπονδυλική στήλη. «Για αυτόν τον λόγο, αν κοιμάστε μπρούμυτα και δεν μπορείτε να αλλάξετε συνήθεια, ο ύπνος χωρίς μαξιλάρι ή με ένα πολύ λεπτό, επίπεδο μαξιλάρι είναι η καλύτερη επιλογή», προσθέτει ο Dr. Berg.

Παρόλα αυτά, ο Dr. Smith προτείνει τη χρήση ενός επίπεδου μαξιλαριού αντί για την πλήρη κατάργησή του. «Αν το μαξιλάρι που χρησιμοποιείτε αυτή τη στιγμή σας προκαλεί ενοχλήσεις στον αυχένα, η συμβουλή μου είναι να αλλάξετε μαξιλάρι και όχι απαραίτητα να το καταργήσετε τελείως».

Ποια είναι τα μειονεκτήματα του ύπνου με μαξιλάρι

Σύμφωνα με τον Dr. Smith, δεν υπάρχουν γενικά μειονεκτήματα στον ύπνο με μαξιλάρι. Το πρόβλημα δημιουργείται όταν χρησιμοποιούμε το λάθος μαξιλάρι. «Αν ένα μαξιλάρι είναι πολύ ψηλό ή πολύ μαλακό, μπορεί να προκαλέσει σημαντικές αλλαγές στην ευθυγράμμιση του αυχένα, οδηγώντας σε πόνους μελλοντικά», εξηγεί.

Οι επιπτώσεις εξαρτώνται άμεσα από τη στάση του ύπνου:

• Ανάσκελα: Ένα πολύ ψηλό μαξιλάρι σπρώχνει το πηγούνι προς το στήθος, προκαλώντας κάμψη στον αυχένα και καταπόνηση στους μυς της πλάτης.
• Στο πλάι: Αν το μαξιλάρι είναι πολύ ψηλό, ο αυχένας λυγίζει προς τα πάνω. Αν είναι πολύ λεπτό, το κεφάλι πέφτει προς το στρώμα, καταπονώντας τους συνδέσμους στον ώμο και την επάνω πλευρά του αυχένα. Αυτή είναι η πιο συνηθισμένη αιτία για το γνωστό «πιάσιμο» το πρωί.

Η σκληρότητα παίζει επίσης ρόλο:

• Ένα πολύ μαλακό μαξιλάρι μπορεί να «βουλιάξει» κατά τη διάρκεια της νύχτας, χάνοντας τη στήριξή του.
• Ένα πολύ σκληρό μαξιλάρι μπορεί να δημιουργήσει επώδυνα σημεία πίεσης.

Τι συμβαίνει όταν κοιμόμαστε χωρίς μαξιλάρι

Ο ύπνος χωρίς μαξιλάρι αφήνει τον αυχένα χωρίς υποστήριξη, κάτι που μπορεί να αποδειχθεί εξαιρετικά άβολο. Ο Dr. Smith επισημαίνει ότι η έλλειψη υποστήριξης επηρεάζει την ποιότητα του ύπνου, γεγονός που από μόνο του προκαλεί δευτερεύοντα προβλήματα υγείας.

Ακόμα κι αν καταφέρετε να ευθυγραμμίσετε τη σπονδυλική σας στήλη τη στιγμή που ξαπλώνετε, είναι βέβαιο πως θα κινηθείτε μέσα στη νύχτα.

• Για όσους κοιμούνται στο πλάι: Το κεφάλι πέφτει κάτω από το ύψος του ώμου, προκαλώντας έντονη πλάγια καταπόνηση, δυσκαμψία και πιθανό τραυματισμό στους μυς και τους συνδέσμους μακροπρόθεσμα.
• Για όσους κοιμούνται ανάσκελα: Η έλλειψη μαξιλαριού αναγκάζει το κεφάλι να γέρνει προς τα πίσω (υπερέκταση), πιέζοντας τις μικρές αρθρώσεις του αυχένα και τεντώνοντας τους μυς στο μπροστινό μέρος.

Τελικά χρειαζόμαστε μαξιλάρι;

Η απάντηση είναι ναι. Είναι καλό να κοιμάστε με μαξιλάρι, αρκεί να βρείτε αυτό που ταιριάζει στον σωματότυπο και τη στάση ύπνου σας. «Ο στόχος είναι να διατηρήσετε σε μια ουδέτερη θέση τη σπονδυλική στήλη», τονίζει ο Dr. Berg. «Το μαξιλάρι είναι απλώς το εργαλείο για να το πετύχετε αυτό».