Nόσος Αλτσχάιμερ: Το μυρωδικό που δυναμώνει μυαλό και μνήμη

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΑΚΟΜΗ

  • Η εισπνοή μενθόλης βελτιώνει τη γνωστική λειτουργία και ρυθμίζει το ανοσοποιητικό σύστημα.
  • Η μενθόλη προέρχεται από τα έλαια των μέντας και χρησιμοποιείται σε πολλά προϊόντα.
  • Η έκθεση στη μενθόλη μπορεί να εμποδίσει τη γνωστική εξασθένιση και να βελτιώσει τις γνωστικές ικανότητες σε ζώα με νόσο Αλτσχάιμερ.

Συγκεκριμένα, επιστήμονες από το Πανεπιστήμιο Cima Universidad de Navarra ανακάλυψαν ότι η εισπνοή της μενθόλης – μιας οργανικής ένωσης που δημιουργείται με τη χρήση διαφόρων τύπων μέντας – ρυθμίζει το ανοσοποιητικό σύστημα και βελτιώνει τη γνωστική λειτουργία.

Η μενθόλη είναι μια οργανική ένωση η οποία παρασκευάζεται συνθετικά ή λαμβάνεται από τα έλαια των διαφορετικών ειδών μέντας, όπως είναι η άγρια μέντα.

Διαθέτει τη χαρακτηριστική μυρωδιά της μέντας, που δημιουργεί την αίσθηση της φρεσκάδας, όταν καταναλώνεται. Συμπεριλαμβάνεται σε διαφορετικά προϊόντα, όπως σε σκευάσματα για το βήχα ή τον πονόλαιμο, σε καλλυντικά, σε τρόφιμα και ποτά αλλά και σε προϊόντα καπνού.

Προκειμένου να διαπιστωθούν τα οφέλη στην εγκεφαλική λειτουργία, οι ερευνητές διεξήγαγαν ορισμένα πειράματα σε ζώα, διαπιστώνοντας ότι η μυρωδιά αυτής της ουσίας, έστω και για λίγο, μπορεί να εμποδίσει τη γνωστική εξασθένιση.

Μια λεπτομερής περαιτέρω μελέτη αποκάλυψε ότι η μυρωδιά του αρώματος μείωσε τα επίπεδα της ιντερλευκίνης-1-β (IL-1β), μιας κρίσιμης πρωτεΐνης που μεσολαβεί στη φλεγμονώδη αντίδραση του οργανισμού. Όταν οι επιστήμονες ανέστειλαν περαιτέρω αυτή την πρωτεΐνη με ένα φάρμακο για αυτοάνοσα νοσήματα, οι γνωστικές ικανότητες των ποντικιών με τη νόσο Αλτσχάιμερ βελτιώθηκαν.

Σύμφωνα με τους συγγραφείς της μελέτης, ο εγκέφαλός μας εξαρτάται από μια εύθραυστη ισορροπία αλληλεπιδράσεων μεταξύ νευρικών κυττάρων, ανοσοποιητικών κυττάρων και νευρικών βλαστικών κυττάρων, προκειμένου να λειτουργήσει σωστά.

Τα ερευνητικά στοιχεία αποδεικνύουν ότι οι μυρωδιές θα μπορούσαν να διαδραματίσουν βασικό ρόλο στη ρύθμιση αυτών των υγιών αλληλεπιδράσεων. Ακόμα, η απώλεια της όσφρησης είναι συχνά ένα από τα πρώτα συμπτώματα που εμφανίζουν οι ασθενείς με τη νόσο Αλτσχάιμερ.

«Παραδόξως, παρατηρήσαμε ότι η σύντομη έκθεση σε αυτή την ουσία για έξι μήνες απέτρεψε τη γνωστική εξασθένιση στα ποντίκια με τη νόσο Αλτσχάιμερ και, το πιο ενδιαφέρον, βελτίωσε επιπλέον τη γνωστική ικανότητα των υγιών νεαρών ποντικιών», δήλωσε ο δρ. Juan José Lasarte, διευθυντής του Προγράμματος Ανοσολογίας και Ανοσοθεραπείας στο Πανεπιστήμιο Cima και κύριος συγγραφέας της έρευνας.

Η ερευνητική ομάδα ανέφερε επιπλέον ότι ο αποκλεισμός της δραστηριότητας των Τ ρυθμιστικών κυττάρων (ένας τύπος ανοσοποιητικού κυττάρου) βοήθησε στη βελτίωση των γνωστικών επιδόσεων των ποντικιών με τη νόσο Αλτσχάιμερ, αλλά και στα νεότερα, υγιή ποντίκια.

«Τόσο η έκθεση στη μενθόλη όσο και ο αποκλεισμός των κυττάρων T προκάλεσαν μείωση της IL-1β, μιας πρωτεΐνης που θα μπορούσε να κρύβεται πίσω από τη γνωστική έκπτωση που παρατηρήθηκε σε αυτά τα ζωικά μοντέλα», τόνισε η συν-συγγραφέας δρ. Ana García-Osta.

Η μελέτη δημοσιεύτηκε στο Frontiers in Immunology.

(Με πληροφορίες από ygeiamou. gr / photo: pixabay)

Διαβάστε επίσης:

Εγκεφαλικό: Το πρωινό πλούσιο σε πρωτεΐνες που ενδέχεται να μειώσει τον κίνδυνο, λένε οι ειδικοί

Η πρόληψη του εγκεφαλικού ξεκινά συχνά από μικρές καθημερινές...

Πώς επηρεάζονται οι νεφροί σας από την αφυδάτωση – Πιθανοί κίνδυνοι, σύμφωνα με ειδικούς

Οι νεφροί είναι από τα πιο σημαντικά όργανα του...

5 συνήθειες του παιδιού σου που είναι πιο φυσιολογικές απ’ όσο πιστεύεις

«Μα γιατί το κάνει αυτό;» «Είναι φυσιολογικό;» «Να ανησυχήσω;» Αν είσαι γονιός,...

Ιδανική στάση σώματος: Οι 2 εύκολες ασκήσεις που τη βελτιώνουν, σύμφωνα με φυσικοθεραπευτή

Η σωστή στάση του σώματος δεν αφορά μόνο την...
Δείτε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο, τη στιγμή που συμβαίνουν, στο ΔΕΔΟΜΕΝΟ.

ΑΚΟΛΟΥΘΗΣΤΕ ΜΑΣ

ΑΦΗΣΤΕ ΤΟ ΣΧΟΛΙΟ ΣΑΣ

εισάγετε το σχόλιό σας!
παρακαλώ εισάγετε το όνομά σας εδώ

Εγκεφαλικό: Το πρωινό πλούσιο σε πρωτεΐνες που ενδέχεται να μειώσει τον κίνδυνο, λένε οι ειδικοί

Η πρόληψη του εγκεφαλικού ξεκινά συχνά από μικρές καθημερινές συνήθειες και το πρωινό είναι μία από τις σημαντικότερες. Σύμφωνα με διαιτολόγους, ένα γεύμα πλούσιο...

Πώς επηρεάζονται οι νεφροί σας από την αφυδάτωση – Πιθανοί κίνδυνοι, σύμφωνα με ειδικούς

Οι νεφροί είναι από τα πιο σημαντικά όργανα του σώματος, καθώς φιλτράρουν καθημερινά το αίμα, απομακρύνουν τις τοξίνες και διατηρούν την ισορροπία των υγρών....

5 συνήθειες του παιδιού σου που είναι πιο φυσιολογικές απ’ όσο πιστεύεις

«Μα γιατί το κάνει αυτό;» «Είναι φυσιολογικό;» «Να ανησυχήσω;» Αν είσαι γονιός, αυτές είναι πιθανότατα από τις πιο συχνές σκέψεις που περνούν από το μυαλό σου μέσα...

Ιδανική στάση σώματος: Οι 2 εύκολες ασκήσεις που τη βελτιώνουν, σύμφωνα με φυσικοθεραπευτή

Η σωστή στάση του σώματος δεν αφορά μόνο την εμφάνιση ή την αυτοπεποίθηση· επηρεάζει και το πώς νιώθουμε μέσα στη μέρα. Ένας ειδικός φυσικοθεραπευτής...

Ύπνος: Πώς το μαγνήσιο και η μελατονίνη συνεργάζονται – Οφέλη, πιθανές παρενέργειες και συμβουλές ειδικών

Ο ποιοτικός ύπνος είναι απαραίτητος για τη σωματική και ψυχική υγεία, ωστόσο εκατομμύρια άνθρωποι παλεύουν καθημερινά με την αϋπνία. Δύο από τα πιο γνωστά...

Σάλος για το βίντεο με τον αναισθησιολόγο που απαιτεί «φακελάκι» από ασθενή – Ο Άδωνις Γεωργιάδης ζητά την απομάκρυνσή...

Έντονες αντιδράσεις έχει προκαλέσει ένα βίντεο που κυκλοφορεί στα social media και στο οποίο έχει καταγραφεί αναισθησιολόγος σε δημόσιο νοσοκομείο να ζητεί φακελάκι από...

Γεωργιάδης: Αναισθησιολόγος βιντεοσκοπήθηκε να απαιτεί «φακελάκι» 100-150 ευρώ – «Διέταξα έρευνα, ζητώ συγγνώμη από την ασθενή»

Ανάρτηση για αναισθησιολόγο σε νοσοκομείο που ζήτησε «φακελάκι» από ασθενή για να πράξει το καθήκον του έκανε ο υπουργός Υγείας, Άδωνις Γεωργιάδης στα social...

Απώλεια βάρους: Ερευνητές βρήκαν τον «διακόπτη» που μετατρέπει το λίπος σε ενέργεια – Ο «κρίσιμος ρόλος» ενός συγκεκριμένου αμινοξέος

Εάν έχετε κουραστεί να μετράτε θερμίδες, ίσως υπάρχει ένας πιο αποτελεσματικός τρόπος για την απώλεια βάρους. Μια πρωτοποριακή επιστημονική ανακάλυψη αποκαλύπτει ότι ένα συγκεκριμένο...

Ύπνος: Έρευνα δείχνει ότι η προσκόλληση στο παρελθόν σχετίζεται με αϋπνία και πεπτικές διαταραχές

Αν δυσκολεύεστε να κοιμηθείτε ή νιώθετε συχνά φούσκωμα και δυσφορία στο στομάχι, ίσως θεωρείτε ότι φταίει αποκλειστικά η διατροφή ή το άγχος της ημέρας....

Αλτσχάιμερ: Η διατροφή που μειώνει τον κίνδυνο έως και 27%, σύμφωνα με πρόσφατη έρευνα

Η διατροφή φαίνεται να παίζει ολοένα και πιο σημαντικό ρόλο στη μακροπρόθεσμη υγεία του εγκεφάλου, με τους επιστήμονες να εστιάζουν σε καθημερινές τροφές που...

// ΡΟΗ ΕΙΔΗΣΕΩΝ

Ο Άγγελος Μπασινάς αναλαμβάνει αθλητικός διευθυντής στον Ηρακλή

Ο Ηρακλής επέστρεψε στη Super League και ξεκίνησε την...

Γιατί το Wi‑Fi σου κόβεται συνεχώς; Το απλό κόλπο που το κάνει αστραπή

Σε έχει πιάσει ποτέ η τρέλα όταν το Netflix...

Financial Times: ΗΠΑ και Ιράν πλησιάζουν σε συμφωνία για 60ήμερη παράταση της εκεχειρίας

Εξελίξεις στη Μέση Ανατολή. Σύμφωνα με τους Financial Times,...

Κιλκίς: Σύλληψη κυκλώματος παράνομου στοιχηματισμού – «Ειδικός» ο αρχηγός, 5 συλλήψεις, κέρδη 170.000 ευρώ

Τέλος έβαλε η αστυνομία στη δράση μίας εγκληματικής ομάδας...

Ισπανία: Ογκώδεις διαδηλώσεις κατά του Πέδρο Σάντσεθ – Απαιτούν την παραίτησή του λόγω σκανδάλων διαφθοράς

Μια μικρή ομάδα διαδηλωτών επιχείρησε να σπάσει τα κιγκλιδώματα...

“Πού εντοπίζονται τα κορυφαία νέα καταλύματα για city break”

Τα καλύτερα νέα ξενοδοχεία στον κόσμο για city break...

Telekom Center Athens: «Χιλιάδες φίλαθλοι εισέβαλαν παράνομα στο στάδιο με την ανοχή της Euroleague»

Η εταιρεία που διαχειρίζεται το Telekom Center Athens εξέδωσε...

Ολυμπιακός – Φενέρμπαχτσε: Η παρασκηνιακή ματιά στον ημιτελικό του Final Four της Euroleague

Ο Ολυμπιακός νίκησε με 79-61 της Φενέρμπαχτσε στον πρώτο ημιτελικό...

Τουρκία: Ο δήμαρχος Αλίμ Καράτσα στο στόχαστρο ένοπλης επίθεσης

Ο δήμαρχος της Φετιγιέ, Αλίμ Καρατζά, δέχθηκε ένοπλη επίθεση....

Τουρκία: Τραγουδιστής λαμβάνει… φλογερό “χαστούκι” από συσκευή φλόγας, Vid

Απρόσμενο περιστατικό επί σκηνής ...

Θέλεις λιγότερα σκουπίδια στο σπίτι; 9 πρακτικά κόλπα που δουλεύουν

Έχεις ποτέ σταματήσει και σκέφτηκες πόσα πράγματα πετάς κάθε...

Iron Maiden: Πλήθος κόσμου στο ΟΑΚΑ για τη σπουδαία συναυλία – Οι ουρές άρχισαν από νωρίς

Λίγες ώρες μακριά είναι πλέον η συναυλία των Iron...

Στέφανος Ξενάκης: Αποκαλύπτει τις στιγμές στο κρατητήριο – «Αναλαμβάνω την ευθύνη»

Σε μια συνέντευξη με προσωπικές αποκαλύψεις, ο Στέφανος Ξενάκης...

Μήπως το στρες σε παχαίνει; Το απλό κόλπο για να το μειώσεις σε 5 λεπτά

Ας είμαστε ειλικρινείς: έχεις σκεφτεί ποτέ ότι το «αθώο»...

Δόνηση 4,3 Ρίχτερ συγκλονίζει την Κάσο

Σεισμός μεγέθους 4,3 Ρίχτερ σημειώθηκε την Σάββατο 23 Μαΐου...

Έξυπνη μέθοδος αγρότη για να διαφυλάξει το ζώο του από λύκους, Vid

H αιχμηρή “πανοπλία” που διχάζει το ίντερνετ ...

Σαντορίνη: «Χτύπημα» της ΕΛΑΣ σε 17 οικίες – Δύο συλλήψεις και άνω των 4,5 κιλών κάνναβης

Σαρωτική επιχείρηση πραγματοποίησε η ΕΛΑΣ στη Σαντορίνη, με τους...

Ο Μίλτος Τεντόγλου ισοφάρισε το φετινό παγκόσμιο ρεκόρ στο μήκος με άλμα 8,46 μ. στο Diamond League

Ο Μίλτος Τεντόγλου έκανε μια δυναμικά εμφάνισή στην πόλη...

«Πόσο ντροπιαστικό Θεέ μου»: Η γκάφα της Ναταλίας Γερμανού στον αέρα με τον καλεσμένο της

Ένα τηλεοπτικό… ατόπημα σημειώθηκε στην εκπομπή «Καλύτερα Δε Γίνεται»,...

Ελλάδα – Ελβετία: Ενδυναμώνουν τη συνεργασία τους ενάντια σε κρίσιμες προκλήσεις – Όσα συζητήθηκαν στη συνάντηση Γεραπετρίτη...

Σε μια περίοδο έντονων γεωπολιτικών ανακατατάξεων και αυξανόμενων διεθνών...

Σοκ από τον θάνατο ηθοποιού σε σειρά του Netflix: Οι Αρχές ερευνούν πιθανή δολοφονία

Σοκ και πολλά ερωτήματα έχει προκαλέσει στον χώρο της...

Φονικό τροχαίο στον Πύργο: 55χρονος ποδηλάτης χάνει τη ζωή του από φορτηγό

Τραγική κατάληξη είχε το τροχαίο που σημειώθηκε το πρωί...

Το Ιράν απευθύνει προειδοποίηση στις ΗΠΑ: «Δεν θα υποχωρήσουμε στα δικαιώματα του λαού μας» δηλώνει ο Γκαλιμπάφ

Ο κορυφαίος διαπραγματευτής του Ιράν και πρόεδρος του Κοινοβουλίου,...

Γιατί οι φωτογραφίες σου βγαίνουν θολές; 7 απλά κόλπα που σώζουν κάθε λήψη

Έχεις βάλει κάποιο στιγμιότυπο στο Instagram και μοιάζει σαν...

«Ηλέκτρα»: Ο Νικόλας επιστρέφει στην Αρσινόη νικητής

Οι εξελίξεις είναι καταιγιστικές στα νέα επεισόδια της συναρπαστικής...

Άντζελα Δημητρίου: Συγκινεί για το παιδί που παραχώρησε – «Δεν μπορούσα να το κρατήσω»

Μία άκρως αποκαλυπτική συνέντευξη παραχώρησε η Άντζελα Δημητρίου στον...

Οι 20 κορυφαίες πόλεις στον κόσμο για άνετο περπάτημα

Τις 20 ιδανικές πόλεις στον κόσμο για περπάτημα το...

Ο Ντίνος Μαυροπάνος αναδείχθηκε κορυφαίος παίκτης της χρονιάς στη Γουέστ Χαμ

Σημαντική διάκριση για τον Ντίνο Μαυροπάνο στο κλείσιμο της...

Μαλού: Η περιπέτεια υγείας που την έφερε στο χειρουργείο – Η συγκλονιστική εξομολόγησή της

Η Μαλού Κυριακοπούλου με αφορμή το νέο video προώθησης...

Airbnb: Ποια κέρδη εξετάζει η ΑΑΔΕ λεπτομερώς

Από “κόσκινο” φαίνεται πως περνά η ΑΑΔΕ τα εισοδήματα που...

Φενέρμπαχτσε κατά Euroleague: «Νύχτα ντροπής, 5.000 οπαδοί του Ολυμπιακού μπήκαν χωρίς εισιτήριο»

Η Φενέρμπαχτσε εξέφρασε με επίσημο τρόπο την έντονη δυσαρέσκειά...
spot_img

// ΔΗΜΟΦΙΛΗ

Emily in Paris: Δύο Ελληνίδες θεές γυρίζουν σκηνές στη Μύκονο για τη σειρά

Σε ρυθμούς Netflix κινείται τα τελευταία 24ωρα η Μύκονος,...

Στον Μυστρά γιόρτασε η οικογένεια Μητσοτάκη: Η φωτογραφία της Μαρέβας με τον γιο της που ντύνεται γαμπρός

Ημέρα γιορτής για την οικογένειας Μητσοτάκη, με αφορμή την...

Ανατροπή στην υπόθεση Μαντλίν ΜακΚαν: Ο λόγος που οι Αρχές στοχεύουν τους γονείς της

Η υπόθεση της Μαντλίν ΜακΚάν εξακολουθεί να προκαλεί ανατριχίλα...

Τρόμος στο Οχάιο: Καβγάς σκύλων κατέληξε σε 10ήμερο μαρτύριο άνδρα από τους 5 εραστές της συντρόφου του

Μια υπόθεση πολυσυντροφικότητας που κατέληξε σε έναν εφιάλτη παρατεταμένου...
spot_img

Ύπνος: Το γαλακτοκομικό που συστήνουν ειδικοί για καλύτερο ύπνο

Ο ποιοτικός ύπνος δεν εξαρτάται μόνο από τη χαλάρωση και τις σωστές βραδινές συνήθειες, αλλά και από τη διατροφή. Ανάμεσα στα τρόφιμα που ξεχωρίζουν...

Έμπολα: «Έντονη ανησυχία για την έκταση και την ταχύτητα της επιδημίας» εκφράζει ο επικεφαλής του ΠΟΥ

Ο γενικός διευθυντής του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας δηλώνει «βαθιά ανήσυχος από τις διαστάσεις και την ταχύτητα» της επιδημίας του Ebola (Έμπολα) που πλήττει την...

Πώς επηρεάζεται το συκώτι σας από την καθημερινή κατανάλωση καφέ, σύμφωνα με έρευνες

Για τους περισσότερους ανθρώπους, ο καφές είναι το πρώτο πράγμα που αναζητούν το πρωί για ενέργεια και συγκέντρωση. Όμως, πίσω από τη γνωστή «δόση...

Ύπνος: Η συνήθεια που πρέπει να κόψετε για να κοιμάστε καλά, σύμφωνα με ειδικό – Δεν έχει να κάνει...

Πολλοί άνθρωποι που αντιμετωπίζουν προβλήματα ύπνου στρέφονται σε αυστηρές αλλαγές στη ρουτίνα τους, όπως η μείωση της καφεΐνης ή η απόλυτη πειθαρχία στο βραδινό...

Δυσκοιλιότητα: Η πρακτική που ενδέχεται να αυξήσει τον κίνδυνο, σύμφωνα με πρόσφατη έρευνα

Το χρόνιο στρες και τα γεύματα αργά το βράδυ φαίνεται πως αποτελούν έναν ιδιαίτερα επιβαρυντικό συνδυασμό για το έντερο. Οι ερευνητές επισημαίνουν ότι δεν...

Ύπνος: Ειδικός εξηγεί πώς επηρεάζεται ο οργανισμός σας από τις ώρες ανάπαυσης

Ο ύπνος επηρεάζει πολύ περισσότερο από όσο νομίζουμε την καθημερινή μας λειτουργία, τη συγκέντρωση και τη συνολική υγεία του οργανισμού. Μια ειδικός ύπνου εξηγεί...

Αρτηριακή πίεση: Οι διατροφικές επιλογές που μειώνουν τον κίνδυνο υπέρτασης, σύμφωνα με έρευνα

Η αρτηριακή πίεση επηρεάζεται σε μεγάλο βαθμό από τον τρόπο ζωής και ιδιαίτερα από τη διατροφή. Νέα επιστημονικά δεδομένα δείχνουν ότι ορισμένες τροφές μπορούν...

Μαγνήσιο για βελτιωμένο ύπνο: Τι αποκαλύπτει πρόσφατη έρευνα για την αποτελεσματικότητά του – Πότε απαιτείται προσοχή

Το μαγνήσιο έχει συνδεθεί με την χαλάρωση και τον καλύτερο ύπνο, όμως νέα επιστημονικά δεδομένα φωτίζουν πιο καθαρά τον πραγματικό του ρόλο. Σύμφωνα με...

Εντερική υγεία: 6 εύκολοι τρόποι για να ενισχύσετε την πρόσληψη φυτικών ινών στη διατροφή, σύμφωνα με ειδικούς

Οι φυτικές ίνες θεωρούνται ένα από τα σημαντικότερα στοιχεία για την καλή λειτουργία του οργανισμού και ιδιαίτερα για την υγεία του εντέρου. Παρ’ όλα...

Ύπνος: Ειδικοί προειδοποιούν για τις συνέπειες της αϋπνίας στην υγεία – Τα ανησυχητικά αποτελέσματα έρευνας

Μια νύχτα αϋπνίας μπορεί να μοιάζει ακίνδυνη, όμως οι επιστήμονες προειδοποιούν ότι οι επιπτώσεις της στον οργανισμό ίσως είναι πιο σοβαρές απ’ όσο φανταζόμαστε....

ΕΟΠΥΥ για την αποκάλυψη κυκλώματος απάτης με ψεύτικες φυσικοθεραπείες: «Καθοριστικός ο ρόλος του συστήματος επιβεβαίωσης μέσω OTP»

Ο Εθνικός Οργανισμός Παροχής Υπηρεσιών Υγείας (ΕΟΠΥΥ) χαιρετίζει την απόλυτα επιτυχημένη επιχείρηση της Διεύθυνσης Οικονομικής Αστυνομίας, η οποία οδήγησε στην πλήρη εξιχνίαση υπόθεσης και...

Η βιταμίνη D ενδέχεται να ελαττώσει τον κίνδυνο διαβήτη σε ορισμένες ομάδες, αποκαλύπτει νέα μελέτη

Μια νέα επιστημονική μελέτη φέρνει στο προσκήνιο τον πιθανό ρόλο της βιταμίνης D στην πρόληψη του διαβήτη τύπου 2, ιδιαίτερα σε άτομα με συγκεκριμένα...

Ύπνος: Τα υφάσματα στα σεντόνια που πρέπει να αποφεύγετε, σύμφωνα με ειδικούς

Η επιλογή των κατάλληλων κλινοσκεπασμάτων επηρεάζει σημαντικά την ποιότητα του ύπνου σας. Οι ειδικοί τονίζουν πως τα κατάλληλα σεντόνια μπορούν να συμβάλουν ουσιαστικά σε...