Μια νέα μελέτη προσφέρει ελπίδες για την καθυστέρηση των συμπτωμάτων της νόσου Αλτσχάιμερ μέσω της στόχευσης των επιβλαβών αμυλοειδών πλακών στον εγκέφαλο. Τα αρχικά αποτελέσματα από μια μικρή ομάδα συμμετεχόντων που έλαβαν το φάρμακο γκαντενερουμάμπη δείχνουν ότι μπορεί να μειώσει τον κίνδυνο εμφάνισης συμπτωμάτων, ιδιαίτερα σε άτομα με υψηλό γενετικό κίνδυνο.

Ωστόσο, η μελέτη απαιτεί περαιτέρω επικύρωση και η χρηματοδότηση της έρευνας είναι αβέβαιη, γεγονός που ενδέχεται να επηρεάσει την πρόοδο. Παρά τις υποσχέσεις των νέων θεραπειών, οι προκλήσεις με τις παρενέργειες και την αποτελεσματικότητα παραμένουν, καθιστώντας αναγκαία τη συνέχιση της έρευνας.

Πιο αναλυτικά:

Επαναστατική μελέτη δίνει ελπίδες στη μάχη κατά της νόσου Αλτσχάιμερ, υποδηλώνοντας ότι η στόχευση των επιβλαβών αμυλοειδών πλακών στον εγκέφαλο θα μπορούσε να καθυστερήσει την εμφάνιση των συμπτωμάτων — ενδεχομένως για χρόνια. Με τα πρώτα αποτελέσματα από μια μικρή ομάδα συμμετεχόντων να είναι ενθαρρυντικά, αυτή η έρευνα ανοίγει νέες δυνατότητες για όσους διατρέχουν υψηλό γενετικό κίνδυνο. Ωστόσο, η μελέτη αναμένεται να επικυρωθεί και ως εκ τούτου, ο δρόμος προς μια οριστική λύση παραμένει περίπλοκος.

Θεραπεία για το Αλτσχάιμερ: Φάρμακο καθυστερεί την εμφάνιση συμπτωμάτων – Νέα μελέτη

Πρόσφατη μελέτη έχει προκαλέσει ενδιαφέρον, προτείνοντας ότι οι αντι-αμυλοειδείς θεραπείες μπορεί να καθυστερήσουν την εμφάνιση των συμπτωμάτων Αλτσχάιμερ σε ορισμένα άτομα. Αυτή η έρευνα σε μικρή κλίμακα, η οποία επικεντρώνεται σε άτομα με γενετικές μεταλλάξεις που σχεδόν εγγυώνται πρώιμη εμφάνιση της νόσου Αλτσχάιμερ, αποτελεί μέρος των συνεχιζόμενων προσπαθειών για την καλύτερη κατανόηση του πώς η απομάκρυνση των αμυλοειδών πλακών από τον εγκέφαλο μπορεί να επηρεάσει την πρόοδο της ασθένειας. Αν και τα αποτελέσματα είναι ελπιδοφόρα, περεταίρω μελέτες είναι αναγκαίες.

Νόσος Αλτσχάιμερ: Συμπτώματα

Η νόσος Αλτσχάιμερ είναι μια προοδευτική νευρολογική διαταραχή που επηρεάζει τη μνήμη, τη σκέψη και τη συμπεριφορά. Τα πρώιμα σημάδια συχνά περιλαμβάνουν απώλεια μνήμης, κυρίως για νέες πληροφορίες. Καθώς η ασθένεια εξελίσσεται, τα άτομα μπορεί να αντιμετωπίσουν δυσκολίες στην επίλυση προβλημάτων, στον προγραμματισμό και στην ολοκλήρωση οικείων καθηκόντων.

Η αποπροσανατολισμένη αντίληψη για τον χρόνο και τον τόπο, οι δυσκολίες στην κατανόηση του τι βλέπουν και της αίσθησης του χώρου, καθώς και τα νέα προβλήματα στην ομιλία ή τη γραφή είναι επίσης κοινά. Αλλαγές στη διάθεση και την προσωπικότητα, όπως αυξημένη σύγχυση, υποψία, κατάθλιψη ή άγχος, μπορεί επίσης να εμφανιστούν.

Φάρμακο απομάκρυνσης αμυλοειδούς καθυστερεί το Αλτσχάιμερ, σύμφωνα με νέα μελέτη

Για πρώτη φορά, οι επιστήμονες δηλώνουν ότι μπορούν να καθυστερήσουν την εμφάνιση της νόσου Αλτσχάιμερ με νέο βιολογικό φάρμακο που απομακρύνει τις βήτα-αμυλοειδείς πλάκες από τους εγκεφάλους ατόμων τα οποία έχουν την προδιάθεση να αναπτύξουν τη νόσο. Οι ερευνητές δοκιμάζουν θεραπείες απομάκρυνσης αμυλοειδών σε μια ομάδα ατόμων που έχουν σπάνιες γενετικές μεταλλάξεις, οι οποίες καθιστούν σχεδόν βέβαιο ότι θα αναπτύξουν Αλτσχάιμερ.

Η μελέτη – που είναι μικρής κλίμακας, με μόνο λίγους συμμετέχοντες – αποτελεί συνέχεια μιας τυχαιοποιημένης ελεγχόμενης δοκιμής που δεν βρήκε σημαντικά οφέλη για τα άτομα που έπαιρναν μία από τις δύο θεραπείες μείωσης αμυλοειδούς, σε σύγκριση με ένα εικονικό φάρμακο. Η επέκταση της μελέτης δεν περιλαμβάνει ομάδα ελέγχου με εικονικό φάρμακο και ενδέχεται να επηρεαστεί από σημαντικές προκαταλήψεις, επομένως οι ειδικοί λένε ότι τα αποτελέσματα, αν και εντυπωσιακά, πρέπει να ερμηνευθούν με προσοχή.

Αυτή η έρευνα αποτελεί μέρος μιας ερευνητικής προσπάθειας που ονομάζεται Δίκτυο Κληρονομικής Νόσου Αλτσχάιμερ (Dominantly Inherited Alzheimer’s Network, DIAN). Όμως, οι συμμετέχοντες στη μελέτη προτιμούν να αποκαλούνται με ένα διαφορετικό όνομα. «Μας αρέσει να μας λέμε οι X-Men γιατί είμαστε μεταλλάξεις, προσπαθούμε να σώσουμε τον κόσμο από τη νόσο Αλτσχάιμερ», είπε ο Αμερικανός Marty Reiswig από το Denver, σύμφωνα με το CNN, ο οποίος συμμετέχει στη δοκιμή από το 2010.

Η νέα μελέτη, που δημοσιεύθηκε την Τετάρτη στο περιοδικό Lancet Neurology, βρήκε ότι ο κίνδυνος εμφάνισης συμπτωμάτων μειώθηκε στο μισό για μια μικρή υποομάδα 22 ασθενών που δεν είχαν δείξει προβλήματα με τη μνήμη ή τη σκέψη και λάμβαναν ένα φάρμακο μείωσης αμυλοειδούς που ονομάζεται γκαντενερουμάμπη για 8 χρόνια, κατά μέσο όρο. Τα αποτελέσματα απέκτησαν στατιστική σημασία σε ένα μέρος της ανάλυσης αλλά όχι σε άλλα, προκαλώντας σύγχυση στους ειδικούς, οι οποίοι δυσκολεύτηκαν να κατανοήσουν τα σύνθετα ευρήματα.

Γκαντενερουμάμπη (gantenerumab): Τι είναι, χρήσεις, παρενέργειες

Η γκαντενερουμάμπη είναι ένα μονοκλωνικό αντίσωμα που έχει σχεδιαστεί για να θεραπεύει τη νόσο Αλτσχάιμερ. Λειτουργεί στοχεύοντας και απομακρύνοντας τις αμυλοειδείς πλάκες στον εγκέφαλο, οι οποίες αποτελούν ένα βασικό χαρακτηριστικό της νόσου Αλτσχάιμερ.

Χρήσεις

Η γκαντενερουμάμπη μελετάται για την πιθανότητά της να θεραπεύσει και να προλάβει τη νόσο Αλτσχάιμερ, στοχεύοντας τις πλάκες αμυλοειδούς, οι οποίες είναι το κύριο χαρακτηριστικό της πάθησης. Το φάρμακο έχει δοκιμαστεί σε κλινικές δοκιμές με τόσο συμπτωματικούς ασθενείς όσο και άτομα με υψηλό γενετικό κίνδυνο για ανάπτυξη Αλτσχάιμερ.

Αν και τα συμπεράσματα της μελέτης είναι κάπως υποσχόμενα, η αποτελεσματικότητα του φαρμάκου για την καθυστέρηση της γνωστικής έκπτωσης έχει περιοριστεί σε ορισμένες μελέτες. Ως εκ τούτου, η ικανότητά του να προλαμβάνει ή να επιβραδύνει την πρόοδο της νόσου εξακολουθεί να βρίσκεται υπό έρευνα.

Παρενέργειες

Κοινές παρενέργειες:

• Ναυτία
• Διάρροια

Λιγότερο κοινές παρενέργειες:

• Λιποθυμία (συνήθως λόγω πτώσης της αρτηριακής πίεσης)
• Αδυναμία στους μύες
• Σημαντική απώλεια βάρους

Σοβαρές παρενέργειες (που σχετίζονται με αλλαγές στον εγκέφαλο):

• ARIA-E (πρήξιμο του εγκεφάλου)
• ARIA-H (μικρές αιμορραγίες στον εγκέφαλο)

Αυτές οι παρενέργειες μπορεί να μην εκδηλώνονται με κάποια συμπτώματα, αλλά μπορούν να είναι σοβαρές. Στις σοβαρές περιπτώσεις, η θεραπεία ενδέχεται να διακοπεί.

Ελπίδα και αβεβαιότητα: Υποσχόμενα αποτελέσματα σε κλινική δοκιμή της γκαντενερουμάμπης

«Αν και αυτή η μελέτη δεν αποδεικνύει αδιαμφισβήτητα ότι η εμφάνιση της νόσου Αλτσχάιμερ μπορεί να καθυστερήσει και χρησιμοποιεί ένα φάρμακο που πιθανότατα δεν θα είναι διαθέσιμο, τα αποτελέσματα είναι επιστημονικά υποσχόμενα», δήλωσε η Βρετανή Δρ. Tara Spires-Jones, διευθύντρια του Κέντρου Ανακαλύψεων Εγκεφαλικών Επιστημών του Πανεπιστημίου της Εδιμβούργου, σε δήλωσή της στα μέσα ενημέρωσης. Η ειδικός δεν συμμετείχε στην έρευνα.

Οι συγγραφείς της μελέτης πιστεύουν ότι αν οι άνθρωποι ξεκινήσουν τη θεραπεία αρκετά νωρίς και παραμείνουν σε αυτή για αρκετό διάστημα, θα μπορούσαν να αποτρέψουν την ανάπτυξη της νόσου — ίσως για χρόνια. «Αυτά τα δεδομένα είναι τα πρώτα που υποδηλώνουν ότι υπάρχει η δυνατότητα για σημαντική καθυστέρηση στην εμφάνιση της εξέλιξης των συμπτωμάτων», δήλωσε ο Αμερικανός Δρ. Eric McDade, καθηγητής νευρολογίας στο Πανεπιστήμιο Ουάσιγκτον στο Σεντ Λούις, σύμφωνα με το CNN.

Ο Δρ. McDade δήλωσε ότι αυτή η μελέτη έχει τα δεδομένα που διαρκούν περισσότερο από οποιαδήποτε άλλη για ασθενείς που ξεκίνησαν θεραπείες μείωσης αμυλοειδούς ενώ δεν είχαν εμφανίσει ακόμα συμπτώματα. «Πιστεύουμε ότι υπάρχει καθυστέρηση στην αρχική εμφάνιση, ίσως για χρόνια, και στη συνέχεια, ακόμη και σε εκείνα τα άτομα που έχουν κάποια ήπια συμπτώματα, ο ρυθμός προόδου της ασθένειας μειώθηκε περίπου στο μισό», δήλωσε. Αυτό το μακροχρόνιο, πολυαναμενόμενο αποτέλεσμα συνοδεύεται από αισιοδοξία, αλλά και πανικό.

Η ερευνητική ομάδα αναφέρει ότι οι συναντήσεις για την ανασκόπηση της χρηματοδότησης από τα Εθνικά Ινστιτούτα Υγείας (NIH) έχουν ακυρωθεί δύο φορές. Η χρηματοδότησή τους πρέπει να ανασκοπηθεί προτού παραπεμφθούν σε μία συνάντηση συμβουλίου, όπου λαμβάνονται οι αποφάσεις για τη χρηματοδότηση. Εάν η αίτησή τους δεν περάσει από την συνάντηση του Μαΐου, τα χρήματα για τη μελέτη, που συνεχίζεται από το 2008, ενδέχεται να εξαντληθούν. «Καταλήγουμε σε μια πραγματικά δύσκολη θέση εμείς και οι συμμετέχοντες», δήλωσε ο McDade.

Οι ασθενείς μπορεί να χάσουν την πρόσβαση στα φάρμακα της μελέτης, ειδικά αν βρίσκονται σε χώρες όπου τα φάρμακα δεν έχουν εγκριθεί. Εάν οι άνθρωποι δεν μπορούν να συνεχίσουν τη λήψη των φαρμάκων, οι ερευνητές ενδέχεται να μην μάθουν ποτέ πόσο ανθεκτικό μπορεί να είναι το όφελος ή να απαντήσουν σε κρίσιμες ερωτήσεις, όπως ποιοι είναι οι ασθενείς για τους οποίους τα φάρμακα δουλεύουν καλύτερα. Η διατήρηση της ομάδας που βρίσκεται στη θεραπεία αμυλοειδούς για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα είναι «απολύτως κρίσιμη», δήλωσε ο McDade.

Οι μελέτες μεγάλης διάρκειας αρχίζουν να φέρνουν αποτελέσματα

Τη δεκαετία του 1980, ερευνητές που μελετούσαν τους εγκεφάλους ατόμων με νόσο Αλτσχάιμερ που είχαν υποβληθεί σε αυτοψία ανακάλυψαν ότι ήταν γεμάτοι με κολλημένες πλάκες από πρωτεΐνες βήτα αμυλοειδούς και τοξικές συσπειρώσεις από μια πρωτεΐνη που ονομάζεται ταυ. Θεωρητικά, πίστευαν ότι η απομάκρυνση αυτών των πρωτεϊνών από τον εγκέφαλο θα μπορούσε να καθυστερήσει ή ακόμα και να αντιστρέψει την ασθένεια, και άρχισαν να αναζητούν θεραπείες που θα μπορούσαν να το πετύχουν.

Για δεκαετίες, οι επιστήμονες δοκίμαζαν μια σειρά από βιολογικά φάρμακα που αναγνωρίζουν και απομακρύνουν τις πρωτεΐνες βήτα αμυλοειδούς, με κυρίως απογοητευτικά αποτελέσματα. Σε κλινικές δοκιμές τελικού σταδίου που περιλάμβαναν πάνω από 1.800 άτομα με πρώιμη νόσο Αλτσχάιμερ, ένα από αυτά τα φάρμακα, η γκαντενερουμάμπη, καθυστέρησε την πρόοδο των συμπτωμάτων σε σύγκριση με το εικονικό φάρμακο, αλλά το όφελος δεν ήταν αρκετά μεγάλο για να περάσει τη δοκιμή στατιστικής σημασίας, πράγμα που σημαίνει ότι το αποτέλεσμα μπορεί να οφείλεται καθαρά στην τύχη. Το φάρμακο θεωρήθηκε αποτυχημένο.

Εν τω μεταξύ, δύο παρόμοια φάρμακα — η λεκανεμάμπη (lecanemab) και η δονανεμάμπη (donanemab) — πληρούσαν τα κριτήρια του Οργανισμού Τροφίμων και Φαρμάκων των ΗΠΑ και εγκρίθηκαν για τη θεραπεία ατόμων με Αλτσχάιμερ που έχουν ήπια συμπτώματα. Και οι δύο θεραπείες είναι ακριβές, μπορεί να προκαλέσουν πρήξιμο του εγκεφάλου και, στις κλινικές δοκιμές, καθυστέρησαν την πρόοδο των συμπτωμάτων για μήνες σε σύγκριση με το εικονικό φάρμακο. Τα μέτρια οφέλη σημαίνουν ότι μερικοί γιατροί και ασθενείς διστάζουν να τις χρησιμοποιήσουν.

Οι ερευνητές που δοκίμαζαν τη γκαντενερουμάμπη σε άτομα με γενετικές μεταλλάξεις που τα προδιαθέτουν για την ανάπτυξη Αλτσχάιμερ στην ερευνητική ομάδα DIAN, έλαβαν άδεια από τον Οργανισμό Τροφίμων και Φαρμάκων (FDA) να συνεχίσουν τη χρήση του φαρμάκου όσο το δυνατόν περισσότερο. Όταν δεν μπορούσαν να κρατήσουν τους συμμετέχοντες στη γκαντενερουμάμπη για περισσότερο, τους μετέφεραν στο παρόμοιο φάρμακο, τη λεκανεμάμπη.

Λεκανεμάμπη (lecanemab): Τι είναι, χρήσεις, παρενέργειες

Η λεκανεμάμπη είναι ένα μονοκλωνικό αντίσωμα που αναπτύχθηκε για τη θεραπεία της νόσου Αλτσχάιμερ. Λειτουργεί στοχεύοντας και μειώνοντας τις αμυλοειδείς πλάκες βήτα στον εγκέφαλο, οι οποίες συνδέονται με την πρόοδο της νόσου Αλτσχάιμερ.

Χρήσεις

Η λεκανεμάμπη συνταγογραφείται για ασθενείς με ήπια γνωστική έκπτωση ή ήπια άνοια λόγω της νόσου Αλτσχάιμερ. Ο κύριος σκοπός του είναι να καθυστερήσει την πρόοδο των συμπτωμάτων της άνοιας, βοηθώντας τους ανθρώπους να διατηρήσουν τη λειτουργικότητα στην καθημερινότητά τους και την ανεξαρτησία τους για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα.

Παρενέργειες

Παρά το ότι η λεκανεμάμπη μπορεί να είναι αποτελεσματική στη θεραπεία του Αλτσχάιμερ, ενδέχεται να προκαλέσει αρκετές παρενέργειες, όπως:

• Αντιδράσεις σχετιζόμενες με την έγχυση: Αυτές συμβαίνουν κατά τη διάρκεια ή μετά την ενδοφλέβια χορήγηση και μπορεί να περιλαμβάνουν πυρετό, ρίγη, μυϊκούς πόνους, ναυτία, έμετο, ζάλη, αλλαγές στον καρδιακό ρυθμό και δυσκολία στην αναπνοή.
• Ανωμαλίες στη μαγνητική τομογραφία, συσχετιζόμενες με ανωμαλίες αμυλοειδούς (ARIA): Αυτή η πάθηση περιλαμβάνει πρήξιμο του εγκεφάλου ή μικρές εγκεφαλικές αιμορραγίες, οι οποίες ανιχνεύονται μέσω MRI. Στις κλινικές δοκιμές, το 12,6% των συμμετεχόντων παρουσίασε ARIA, σε σύγκριση με 1,7% στην ομάδα του εικονικού φαρμάκου.
• Πονοκέφαλοι: Ορισμένοι ασθενείς έχουν αναφέρει πονοκεφάλους, οι οποίοι μπορεί να κυμαίνονται από ήπιους έως σοβαρούς.
• Σοβαρές αλλεργικές αντιδράσεις: Αν και λιγότερο συχνές, μπορεί να συμβούν σοβαρές αλλεργικές αντιδράσεις, με συμπτώματα όπως πονοκέφαλοι, ναυτία, σύγχυση, δυσκολία στο βάδισμα, ζάλη, κρίσεις ή αλλαγές στην όραση.

Προσωπική ιστορία: Η εμπειρία της Σου με την έρευνα για το Αλτσχάιμερ και την γκαντενερουμάμπη

Η Σου, μια συμμετέχουσα στην έρευνα στο Τέξας, είναι στο σκέλος της δοκιμής της γκαντενερουμάμπης από το 2012. Εντάχθηκε στη μελέτη λίγο μετά την ανακάλυψη ότι εκείνη και τρία από τα πέντε αδέλφια της είχαν μια γενετική μετάλλαξη που τους έκανε σχεδόν βέβαιο ότι θα αναπτύξουν πρώιμη νόσο Αλτσχάιμερ.

Από τα έξι παιδιά της οικογένειάς της, δύο αδέλφια και δύο αδελφές έχουν τη μετάλλαξη. Ένα από τα αδέλφια της εξετάστηκε αλλά δεν την έχει, και ένα άλλο δεν θέλει να εξεταστεί αλλά παραμένει χωρίς συμπτώματα. Δύο από τα αδέλφια της και μια αδελφή ανέπτυξαν συμπτώματα γύρω στην ηλικία των 57. Η Σου, η οποία είναι 61 και η νεότερη από τα αδέλφια της, δεν έχει παρουσιάσει συμπτώματα.

«Είμαι καλά. Είμαι τελείως καλά», είπε η Σου σύμφωνα με το CNN. Τα αδέλφια της, που ήταν επίσης στη δοκιμή αλλά άρχισαν να παίρνουν το φάρμακο αφού είχαν αναπτύξει συμπτώματα, δεν ωφελήθηκαν όσο η ίδια. Όταν άρχισε την μελέτη πριν από 13 χρόνια, ήλπιζε ότι θα συμβάλει στην επιστημονική κατανόηση της ασθένειας. Έχει κάνει 40 MRI, 30 PET scans και περισσότερους από δώδεκα οσφυονωτιαίες παρακεντήσεις για να συλλέξουν το εγκεφαλονωτιαίο υγρό της.

Οι εξετάσεις δείχνουν ότι ο εγκέφαλός της και η σκέψη της είναι φυσιολογικά. «Ακόμα νιώθω ότι, θεμελιωδώς, το κάνω για να βοηθήσω την επιστήμη, αλλά αυτή τη στιγμή με βοηθάει και μένα», είπε. «Το πιστεύω πραγματικά». Η Σου πιστεύει ότι τα φάρμακα έχουν καθυστερήσει την ανάπτυξη της νόσου για περίπου τέσσερα χρόνια για εκείνη. Όταν η ασθένεια εμφανίζεται με αυτόν τον τρόπο σε οικογένειες, πιστεύει ότι υπάρχει μια αρκετά σαφής ηλικία όταν αρχίζουν οι άνθρωποι να παρουσιάζουν έκπτωση, και νομίζει ότι το φάρμακο έχει καθυστερήσει αυτήν την ηλικία.

Πολυετής κλινική μελέτη για την πρόληψη του Αλτσχάιμερ: Ελπίδες και απογοητεύσεις

Για τη μελέτη, οι ερευνητές προσέλαβαν μέλη του DIAN που ήταν φυσιολογικά στις γνωστικές τους λειτουργίες ή είχαν μόνο ήπια συμπτώματα, και που βρίσκονταν σε ένα χρονικό παράθυρο που εκτείνονταν από 15 χρόνια πριν έως 10 χρόνια μετά την εκτιμώμενη ηλικία διάγνωσης. Οι ερευνητές εκτίμησαν την πιθανή ηλικία διάγνωσης κοιτάζοντας τις ηλικίες στις οποίες άλλα μέλη της οικογένειας άρχισαν να εμφανίζουν συμπτώματα.

Για την πρώτη φάση της μελέτης, οι συμμετέχοντες επιλέχθηκαν τυχαία για να λάβουν είτε γκαντενερουμάμπη, ένα άλλο φάρμακο μείωσης της αμυλοειδούς πλάκας που ονομάζεται σολανεζουμάμπη, είτε ένα εικονικό φάρμακο. Η μελέτη αυτή διήρκεσε από το τέλος του 2012 μέχρι την αρχή του 2019.

Στο τέλος αυτής της μελέτης, οι ερευνητές επέτρεψαν στους συμμετέχοντες που την ολοκλήρωσαν να συνεχίσουν τη θεραπεία με γκαντενερουμάμπη σε αυξανόμενες δόσεις για τρία χρόνια. Αυτή η επέκταση πραγματοποιήθηκε σε 18 κλινικές δοκιμές σε επτά χώρες. Το 2023, ο χορηγός του φαρμάκου διέκοψε την ανάπτυξη της γκαντενερουμάμπης αφού τα απογοητευτικά αποτελέσματα της μελέτης το καθιστούσαν απίθανο να εγκριθεί από τον FDA.

Η μελέτη που δημοσιεύθηκε την Τετάρτη αναφέρει τα αποτελέσματα αυτής της επέκτασης, στην οποία όλοι οι συμμετέχοντες – 73 – που συνέχισαν τη θεραπεία γνώριζαν ότι λάμβαναν το φάρμακο. Οι συμμετέχοντες που έλαβαν τη γκαντενερουμάμπη είτε κατά τη διάρκεια της διπλής τυφλής, ελεγχόμενης με εικονικό φάρμακο φάσης της μελέτης είτε μόνο στην ανοιχτή επέκταση παρουσίασαν μέτριο όφελος. Οι πιθανότητες εμφάνισης συμπτωμάτων μειώθηκαν κατά περίπου 20%, αλλά το αποτέλεσμα δεν ήταν στατιστικά σημαντικό.

Για τα 22 άτομα που έλαβαν γκαντενερουμάμπη για τον μεγαλύτερο χρόνο – κατά μέσο όρο οκτώ χρόνια – το όφελος ήταν μεγαλύτερο και τουλάχιστον εν μέρει στατιστικά σημαντικό. Το φάρμακο μείωσε τον κίνδυνο εμφάνισης συμπτωμάτων σχεδόν στο μισό σε σύγκριση με τα άτομα που βρίσκονταν στην παρατηρητική ομάδα της μελέτης, στην οποία οι ερευνητές παρακολουθούσαν την πρόοδο των συμμετεχόντων χωρίς να τους παρέχουν θεραπεία.

Ο Ρέισγουιγκ, όπως πολλά μέλη της οικογένειάς του, φέρει μια μετάλλαξη σε ένα γονίδιο που ονομάζεται presenilin-2, η οποία προκαλεί τον εγκέφαλό του να παράγει υπερβολικά αμυλοειδείς πλάκες. Τα μέλη της οικογένειάς του που φέρουν τη μετάλλαξη αρχίζουν να εμφανίζουν συμπτώματα Αλτσχάιμερ μεταξύ 47 και 50 ετών. Ο Ρέισγουιγκ είναι 46 ετών.

«Κοιτάζω το όπλο κατευθείαν στην κάνη», είπε. Ο πατέρας του συμμετείχε επίσης στο DIAN στην παρατηρητική ομάδα αλλά δεν άρχισε την κλινική δοκιμή επειδή πίστευε ότι ήταν πολύ άρρωστος για να ωφεληθεί από αυτό. Πέθανε από Αλτσχάιμερ το 2019, στην ηλικία των 66.

Για χρόνια, ο Ρέισγουιγκ αντιστεκόταν στο να μάθει αν φέρει τη μετάλλαξη, αλλά τελικά έκανε το τεστ το 2020. Όταν έμαθε ότι τη φέρει, «χτύπησα τα μαξιλάρια και έκλαψα πολύ δυνατά», είπε ο Ρέισγουιγκ. «Ήταν η χειρότερη μέρα της ζωής μου». Αλλά «τελικά, τα δάκρυα τελειώνουν», είπε. Αυτός και η σύζυγός του αποφάσισαν να συνεχίσουν τη ζωή τους, γιατί δεν ήξερε πόσα καλά χρόνια μπορεί να είχε μετά την ηλικία των 47.

Ο Ρέισγουιγκ άρχισε στην ομάδα θεραπείας με σολανεζουμάμπη της μελέτης και μεταπήδησε στην ομάδα με γκαντενερουμάμπη στην επέκταση της μελέτης. Δεν έχει δει κανένα σύμπτωμα, αλλά δεν ξέρει αν όντως αποκομίζει κάποιο όφελος από το φάρμακο.

Απαιτείται περισσότερη έρευνα

Ερευνητές που δεν συμμετείχαν στη μελέτη ανέφεραν ότι, αν και ήταν μικρή και δεν ελέγχθηκε με εικονικό φάρμακο, και τα δεδομένα είναι προκαταρκτικά, αξίζει να δοθεί προσοχή σε αυτά. «Στο πλαίσιο όλων όσων έχουμε μάθει για την αξία της αμυλοειδούς απομάκρυνσης στην σποραδική Αλτσχάιμερ, αυτά τα δεδομένα είναι ενθαρρυντικά», δήλωσε ο Δρ. Πολ Αϊζεν, διευθυντής του Alzheimer’s Therapeutic Research Institute στο Πανεπιστήμιο της Νότιας Καλιφόρνιας, σε ηλεκτρονικό μήνυμα, σύμφωνα με το CNN.

Ο Αϊζεν ηγήθηκε μιας μελέτης που δοκίμασε τη σολανεζουμάμπη σε άτομα που είχαν αμυλοειδή στον εγκέφαλό τους αλλά δεν παρουσίαζαν συμπτώματα. Αυτή η μελέτη δεν βρήκε κανένα όφελος από τη λήψη του φαρμάκου σε σύγκριση με το εικονικό φάρμακο, μετά από περισσότερα από τέσσερα χρόνια θεραπείας. Ο Αϊζεν πιστεύει ότι η μελέτη του ήταν αρνητική επειδή δοκίμασε ένα φάρμακο πρώτης γενιάς, το οποίο δεν απομάκρυνε την αμυλοειδή πλάκα όσο ισχυρά κάνουν κάποια από τα νεότερα φάρμακα.

Τώρα ηγείται μιας άλλης μελέτης που δοκιμάζει τη λεκανεμάμπη σε ασθενείς χωρίς συμπτώματα. Επειδή απαιτείται μεγάλη διάρκεια θεραπείας για να φανεί κάποιο αποτέλεσμα σε αυτό το στάδιο της νόσου, ο Αϊζεν λέει ότι τα αποτελέσματα δεν θα είναι διαθέσιμα πριν το 2028 ή το 2029. «Πρέπει να γίνουν πολλά ακόμα, και άλλες σημαντικές μελέτες βρίσκονται σε εξέλιξη», έγραψε. Άλλοι δήλωσαν ότι τα αποτελέσματα από τη νέα έρευνα ήταν δύσκολο να ερμηνευτούν, δεδομένων των προκαταλήψεων που πιθανότατα υπάρχουν στον πληθυσμό της μελέτης.

«Δεν νομίζω ότι υπάρχει σαφές σήμα εδώ ότι αυτό λειτουργεί», δήλωσε ο Δρ. Μάικλ Γκρέισιους, καθηγητής νευρολογίας και νευροεπιστημών στο Πανεπιστήμιο Στάνφορντ, ο οποίος δεν συμμετείχε στη μελέτη. Ο Γκρέισιους είπε ότι είναι δύσκολο να συγκριθεί αυτή η ομάδα των 22 ατόμων που συνέχισαν τη γκαντενερουμάμπη με άτομα από την παρατηρητική ομάδα, επειδή οι συμμετέχοντες στην επέκταση μπορούσαν να συμμετέχουν μόνο αν είχαν ολοκληρώσει τη μελέτη ελέγχου με εικονικό φάρμακο.

Τα άτομα που αποχώρησαν από τη μελέτη φάσης 3 δεν ήταν επιλέξιμα για να συμμετέχουν, πράγμα που σημαίνει ότι οι συμμετέχοντες στην επέκταση έπρεπε να είναι σχετικά υγιείς και να τα πάνε καλύτερα στην αρχή. «Αυτά είναι μεγάλα δεδομένα προειδοποίησης», δήλωσε ο Γκρέισιους. Είπε ότι τα δεδομένα των βιοδεικτών που περιλαμβάνονται στην εργασία δείχνουν ότι καθώς οι ερευνητές αύξησαν τη δόση του φαρμάκου, κατάφεραν να απομακρύνουν περισσότερη αμυλοειδή από τον εγκέφαλο.

Αλλά άλλα δεδομένα βιοδεικτών δεν είναι τόσο ξεκάθαρα. Οι αξονικές τομογραφίες PET, για παράδειγμα, δεν έδειξαν μεγάλη διαφορά στην ποσότητα της πρωτεΐνης tau στον εγκέφαλο, ακόμα και μετά από εκτεταμένη θεραπεία. Εάν υπάρχει κάποιο πραγματικό αποτέλεσμα εδώ, λέει ο Γκρέισιους, δεν είναι πιθανό να είναι μόνιμο. «Οι άνθρωποι εξακολουθούν να προοδεύουν. Προοδεύουν πιο αργά από την ομάδα ελέγχου». Ακόμα κι αν αυτά τα δεδομένα συνοδεύονται από μεγάλη αβεβαιότητα – ή ίσως επειδή συνοδεύονται από τόση αβεβαιότητα – ο Γκρέισιους λέει ότι είναι ακόμη πιο σημαντικό να συνεχιστεί η έρευνα.

«Αυτός ο πληθυσμός μελέτης είναι ανεκτίμητος», είπε. «Η συνέχιση της παρακολούθησής τους στη θεραπεία μπορεί να προσφέρει την καλύτερη δοκιμή της υπόθεσης για την αμυλοειδή που μπορεί να γίνει και να παρέχει κρίσιμα στοιχεία είτε υπέρ είτε κατά αυτής. Αυτό θα πρέπει να έχει ύψιστη προτεραιότητα για τη συνέχιση της χρηματοδότησης». Ο Ρέισγουιγκ δήλωσε ότι θα ήταν καταστροφικό αν η μελέτη έπρεπε να διακοπεί λόγω έλλειψης χρηματοδότησης.

«Προσωπικά, φοβάμαι πολύ γι’ αυτό. Θα με βγάλουν από ένα φάρμακο που σώζει τη ζωή μου και θα με αφήσουν να περιμένω μέχρι να αρχίσουν τα συμπτώματα, για να αρχίσει να επιβραδύνει την ασθένεια η δονανεμάμπη ή η λεκανεμάμπη», είπε. Είπε ότι αυτός και οι άλλοι συμμετέχοντες του DIAN έχουν δώσει δεκαετίες της ζωής τους για την έρευνα, για την ανάπτυξη μιας θεραπείας, αλλά στη συνέχεια μπορεί να τους αρνηθούν θεραπείες που βοήθησαν να δοκιμαστούν. «Ειλικρινά, αυτό μου φαίνεται εγκληματικό», είπε. «Είμαστε τόσο κοντά στο να αποτρέψουμε την πιο τραγική και ακριβή ασθένεια στον κόσμο».

Το άρθρο συνοπτικά

• Μια νέα μελέτη δείχνει ότι η στόχευση των επιβλαβών πλακών αμυλοειδούς στον εγκέφαλο μπορεί να καθυστερήσει τα συμπτώματα του Αλτσχάιμερ, ειδικά για άτομα με υψηλό γενετικό κίνδυνο.
• Αρχικά αποτελέσματα από μια μικρή ομάδα συμμετεχόντων που έλαβαν το φάρμακο anti-αμυλοειδές gantenerumab δείχνουν υποσχόμενα σημάδια καθυστέρησης των συμπτωμάτων, αν και υπάρχουν αβεβαιότητες.
• Οι συνεχιζόμενες μελέτες μακροχρόνιας δράσης αποσκοπούν να προσδιορίσουν πόσο μπορεί να καθυστερήσει η έναρξη του Αλτσχάιμερ, αλλά ανησυχίες για τη χρηματοδότηση απειλούν την πρόοδο της έρευνας.
• Παρά τις υποσχέσεις φαρμάκων όπως το gantenerumab και το lecanemab, αντιμετωπίζουν προκλήσεις με παρενέργειες και περιορισμένη αποτελεσματικότητα, απαιτώντας περισσότερη έρευνα και κλινικές δοκιμές.

Πηγή: oloygeia.gr 

Καρκίνος της ουροδόχου κύστης: Τα άγνωστα συμπτώματα της νόσου που στέρησε τη ζωή από τον Eddie Jordan της Φόρμουλα 1