Με τα σχέδια για ειρηνευτικές συνομιλίες ΗΠΑ-Ιράν να έχουν εκτροχιαστεί, τουλάχιστον προς το παρόν, η Τεχεράνη και η Ουάσιγκτον βρίσκονται σε ένα άβολο μεταίχμιο, σε ένα μετέωρο καθεστώς, όπου δεν υπάρχει ούτε ειρήνη, ούτε πόλεμος, με κάθε πλευρά να ελπίζει ότι θα αντέξει περισσότερο από την άλλη, σε μια αντιπαράθεση που έχει και θα συνεχίσει να έχει δραματικές συνέπειες για την παγκόσμια οικονομία.

Ιρανοί αξιωματούχοι φαίνονται βέβαιοι ότι μπορούν να αντέξουν τον οικονομικό πόνο που προκαλείται από τον πόλεμο περισσότερο από τον Ντόναλντ Τραμπ, εκτιμούν αναλυτές, σύμφωνα με τους NY Times. Ωστόσο, εξακολουθούν να ανησυχούν ότι χωρίς τη δυναμική των διαπραγματεύσεων, θα παραμείνουν παγιδευμένοι υπό τη διαρκή απειλή αμερικανικών ή ισραηλινών επιθέσεων.

«Αυτό που συμβαίνει είναι κάτι παρόμοιο με αυτό που είχαμε στο τέλος του πολέμου των 12 ημερών, δηλαδή ο τερματισμός του πολέμου, αλλά χωρίς καμία μονιμότητα», δήλωσε ο Sasan Karimi, αντιπρόεδρος στην προηγούμενη κυβέρνηση του Ιράν και πολιτικός επιστήμονας στο Πανεπιστήμιο της Τεχεράνης, αναφερόμενος στον πόλεμο Ισραήλ-Ιράν τον περασμένο Ιούνιο.

Η λογική της πίεσης και το αδιέξοδο στις διαπραγματεύσεις

Κατά τη διάρκεια του Σαββατοκύριακου, ένα άρθρο που δημοσιεύθηκε από τη γνωστή ιρανική συντηρητική εφημερίδα, Khorasan, και αναδημοσιεύθηκε από αρκετά άλλα μέσα ενημέρωσης της χώρας, περιέγραψε την τρέχουσα στιγμή ως ένα «στρατηγικό limbo», δηλαδή κατάσταση αβεβαιότητας, με σημαντικούς κινδύνους.

«Και οι δύο πλευρές έχουν υπαναχωρήσει από το κόστος ενός πολέμου πλήρους κλίμακας, αλλά δεν έχουν προχωρήσει πέρα από τη λογική της βίας και της πίεσης», ανέφερε. Αυτό «μπορεί να είναι πιο επικίνδυνο από τον ίδιο τον βραχυπρόθεσμο πόλεμο».

Το γεγονός ότι οι προσπάθειες για την επανέναρξη των συνομιλιών, με μεσολάβηση του Πακιστάν, καρκινοβατούν, αντικατοπτρίζουν το κλίμα που επικρατεί από τότε που ο βομβαρδισμός του Ιράν από ΗΠΑ και Ισραήλ έληξε με κατάπαυση του πυρός νωρίτερα αυτόν τον μήνα. Και οι δύο πλευρές υποστήριξαν ότι βγήκαν από αυτή τη φάση έχοντας το πάνω χέρι. Επίσης, ο Ντόναλντ Τραμπ φαίνεται να πιστεύει ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες μπορούν να αντέξουν περισσότερο από το Ιράν τις οικονομικές επιπτώσεις του πολέμου από τους παράλληλους αποκλεισμούς των Στενών του Ορμούζ.

Το αποτέλεσμα είναι ότι καμία πλευρά δεν είναι διατεθειμένη να υποχωρήσει, κάτι που θα επέτρεπε στις συνομιλίες να προχωρήσουν.

Ο Τραμπ το Σάββατο ακύρωσε την αποστολή του ειδικού απεσταλμένου του, Στιβ Γουίτκοφ, και του γαμπρού του, Τζάρεντ Κούσνερ, στο Ισλαμαμπάντ, για έναν δεύτερο γύρο συνομιλιών για εκεχειρία. Δήλωσε ότι οι Ιρανοί θα σπαταλούσαν τον χρόνο των διαπραγματευτών του. Οι κορυφαίοι αξιωματούχοι του Ιράν επιμένουν ότι δεν θα προσέλθουν σε απευθείας διαπραγματεύσεις έως ότου ο κ. Τραμπ άρει τον ναυτικό αποκλεισμό των ΗΠΑ που επέβαλε στα ιρανικά λιμάνια μετά τη συμφωνία για την κατάπαυση του πυρός.

Ο διπλωματικός μαραθώνιος του Αραγτσί σε Ομάν και Πακιστάν

Ωστόσο, ο κορυφαίος διπλωμάτης του Ιράν, ο υπουργός Εξωτερικών Αμπάς Αραγτσί, μετέβη το Σάββατο για συναντήσεις στο Ομάν μετά την επίσκεψή του στο Πακιστάν την προηγούμενη ημέρα, ενώ επέστρεψε στο Ισλαμαμπάντ την Κυριακή για μία δεύτερη συνάντηση με ομολόγους του στη χώρα, με επόμενο σταθμό τη Μόσχα.

Πέρα από το Ισλαμαμπάντ, το οποίο θα φιλοξενούσε έναν γύρο συνομιλιών στο μέλλον, οι Ιρανοί θεωρούν τον συντονισμό με το κράτος του Περσικού Κόλπου, το Ομάν -την έτερη κυβέρνηση της οποίας η χώρα βρίσκεται κατά μήκος των στρατηγικών Στενών του Ορμούζ– ως κρίσιμης σημασίας για την επίτευξη μιας διευθέτησης της κρίσης.

Ο Karimi, ο πρώην Ιρανός αξιωματούχος, προέτρεψε την τωρινή ηγεσία του Ιράν να εκμεταλλευτεί τη στιγμή για να παρουσιάσει ένα ολοκληρωμένο πλαίσιο συμφωνίας με τις Ηνωμένες Πολιτείες – από τις ιρανικές υποχωρήσεις μέχρι τα τελικά αιτήματά του, καθώς και ένα όραμα για ένα περιφερειακό σύμφωνο ειρήνης.

Ωστόσο, στο Ιράν, «η διατήρηση του status quo είναι ο πιο συντηρητικός τρόπος πολιτικής συμπεριφοράς αυτή τη στιγμή», προειδοποίησε, «επειδή οποιαδήποτε αλλαγή αυξάνει την πιθανότητα να τους αποδοθούν ευθύνες στο μέλλον» εάν το σχέδιο αποτύχει.

Οικονομική ασφυξία και ο πόλεμος των αντοχών

Το Ιράν πιστεύει επίσης ότι, σε οικονομικούς όρους, «μπορεί να περιμένει μέχρι να εξαντληθεί η υπομονή του Τραμπ, τουλάχιστον σε έναν ορίζοντα αρκετών εβδομάδων, όπου στην πραγματικότητα οι διαταραχές στα Στενά του Ορμούζ είναι πιο κοστοβόρες για τον Τραμπ παρά για τους Ιρανούς», δήλωσε ο Esfandyar Batmanghelidj, διευθύνων σύμβουλος του Bourse & Bazaar Foundation, ενός ερευνητικού οργανισμού με έδρα το Λονδίνο.

Όμως η οικονομία του Ιράν αντιμετωπίζει ήδη μια σοβαρή κρίση. Υπάρχουν αναφορές για στη χώρα, η οποία παλεύει με ελλείψεις στην παραγωγή πετροχημικών και φαρμάκων ως αποτέλεσμα του πολέμου. Η σημαντικότερη οικονομική εφημερίδα του Ιράν, η Donya-e-Eghtesad, προέβλεψε ότι ο ετήσιος πληθωρισμός θα μπορούσε να αυξηθεί στο 49% «στο πιο αισιόδοξο σενάριο» επίτευξης συμφωνίας. Μια κατάσταση «ούτε πολέμου, ούτε ειρήνης», προειδοποίησε, θα μπορούσε να ωθήσει τον πληθωρισμό κοντά στο 70% τους επόμενους μήνες, ενώ μια επιστροφή στον πόλεμο θα μπορούσε να προκαλέσει υπερπληθωρισμό άνω του 120%.

Ωστόσο, ορισμένοι οικονομολόγοι εκτιμούν ότι οι αυταρχικοί ηγέτες του Ιράν μπορούν να επιβιώσουν από την τρέχουσα οικονομική κρίση για τρεις έως έξι μήνες.

Αντίθετα, ο κ. Batmanghelidj δήλωσε ότι οι διακοπές στην παραγωγή πετρελαίου και στις εξαγωγές αγαθών όπως τα λιπάσματα, θα μπορούσαν να αρχίσουν να προκαλούν βαθύτερα οικονομικά σοκ στην παγκόσμια οικονομία εντός εβδομάδων, γεγονός που θα μπορούσε να πείσει τον Τραμπ να προχωρήσει τις συνομιλίες.

Ωστόσο, ακόμη και αν το Ιράν μπορεί να αντέξει οικονομικά το τρέχον αδιέξοδο, δήλωσε ο ίδιος, το στρατηγικό του δίλημμα παραμένει. «Το καθεστώς “καμία συμφωνία, κανένας πόλεμος”, από την ιρανική σκοπιά, τους αφήνει ευάλωτους», είπε.

Ο ρωσικός παράγοντας και η στρατηγική συμμαχία Τεχεράνης – Μόσχας

Την ίδια ώρα, η επίσκεψη του Ιρανού υπουργού Εξωτερικών στη Ρωσία αναδεικνύει το προφανές: μακροχρόνια συνεργασία Ιράν-Ρωσίας και καλές διμερείς σχέσεις των δύο χωρών.

Η Ρωσία παραμένει κρίσιμος διπλωματικός σύμμαχος για το Ιράν καθ’ όλη τη διάρκεια της σύγκρουσης με τις Ηνωμένες Πολιτείες. Το Κρεμλίνο έχει προσφερθεί επανειλημμένα να αναλάβει τη φύλαξη του εμπλουτισμένου ουρανίου του Ιράν, προτείνοντας την αποθήκευση ή την επανεπεξεργασία του σε ρωσικό έδαφος.

Αν και αυτό θα μπορούσε θεωρητικά να επιλύσει ορισμένες από τις βασικές απαιτήσεις των ΗΠΑ στις διαπραγματεύσεις για τον τερματισμό του πολέμου με το Ιράν, ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ φέρεται να απέρριψε την προσφορά του Ρώσου προέδρου Βλαντιμίρ Πούτιν, προφανώς θέλοντας να εμποδίσει τη Μόσχα, η οποία είναι ήδη παγκόσμιος ηγέτης στην πυρηνική ενέργεια, από το να αποκτήσει ακόμη μεγαλύτερη επιρροή.

Πέρα από το ουράνιο, το Ιράν και η Ρωσία υπέγραψαν τον Ιανουάριο του 2025 μια συνθήκη διάρκειας 20 ετών, ενισχύοντας την οικονομική, στρατιωτική και πολιτική τους συνεργασία. Η Ρωσία θεωρεί τα πλήγματα των ΗΠΑ στο Ιράν ως «απρόκλητη επιθετικότητα», αλλά είναι κρίσιμο ότι η συμφωνία που υπεγράφη μεταξύ Τεχεράνης και Μόσχας δεν έφτασε στο σημείο να αποτελεί σύμφωνο αμοιβαίας άμυνας.

Νωρίτερα αυτή την εβδομάδα, ο Υπουργός Εξωτερικών της Ρωσίας Σεργκέι Λαβρόφ είχε δηλώσει ότι «εκτιμά ιδιαίτερα» τις προσπάθειες διαμεσολάβησης του Ισλαμαμπάντ μεταξύ Ιράν και ΗΠΑ σε τηλεφωνική επικοινωνία με τον Πακιστανό ομόλογό του Μοχάμαντ Ισχάκ Νταρ, εκφράζοντας παράλληλα την «ετοιμότητα της Μόσχας να συμβάλει».

Τον Μάρτιο, δημοσιεύματα είχαν αποκαλύψει ότι η Ρωσία παρείχε στο Ιράν πληροφορίες σχετικά με τις τοποθεσίες και τις κινήσεις αμερικανικών στρατευμάτων, πλοίων και αεροσκαφών, σύμφωνα με πολλές πηγές που γνωρίζουν τις αναφορές των αμερικανικών μυστικών υπηρεσιών για το θέμα, η πρώτη ένδειξη ότι η Μόσχα επεδίωξε να εμπλακεί στον πόλεμο.

Όπως αναφέρει το CNN, το ταξίδι του Αραγτσί στη Μόσχα τη Δευτέρα είναι ένα σημάδι ότι η Τεχεράνη θα επιδιώξει να διαβουλευτεί με τους εταίρους της στο Κρεμλίνο εν μέσω της σύγκρουσης.  Σύμφωνα με το Ιρανό πρέσβη στη Ρωσία, ο Αμπάς Αραγτσί, ο οποίος αναχώρησε την Κυριακή από το Ισλαμαμπάντ για τη Μόσχα,  θα συναντηθεί με τον Βλαντίμιρ Πούτιν, μια συνάντηση όμως που δεν έχει επιβεβαιωθεί από τις ρωσικές αρχές.

Κατά τη διάρκεια του ταξιδιού του στη Μόσχα, ο Αραγτσί θα «συμβουλευτεί επίσης Ρώσους αξιωματούχους σχετικά με την τελευταία κατάσταση των διαπραγματεύσεων, την κατάπαυση του πυρός και τις εξελίξεις γύρω από αυτές», ανέφερε το ημιεπίσημο ιρανικό πρακτορείο ειδήσεων Ιρανών Φοιτητών, επικαλούμενο τον πρεσβευτή του Ιράν στη Ρωσία.