Oι ΗΠΑ ξεκίνησαν τη Δευτέρα, στις 17:00 (ώρα Ελλάδας), την επιβολή ναυτικού αποκλεισμού του Ιράν στον Περσικό Κόλπο – μια κίνηση που μεταφέρει το πεδίο της σύγκρουσης από τις στρατιωτικές εγκαταστάσεις στην «καρδιά» της παγκόσμιας ενεργειακής τροφοδοσίας. Μετά την κατάρρευση των ειρηνευτικών συνομιλιών στο Ισλαμαμπάντ, ο Αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ επιχειρεί να κόψει τη μοναδική «αρτηρία ζωής» του Ιράν, τα έσοδα από το πετρέλαιο, ποντάροντας στην οικονομική κατάρρευση του καθεστώτος της Τεχεράνης.
Ωστόσο, όπως επισημαίνουν οι New York Times, η Τεχεράνη απαντά με έναν δικό της πόλεμο φθοράς στις διεθνείς αγορές, ποντάροντας στο ότι η πολιτική αντοχή του Τραμπ απέναντι στην καλπάζουσα ακρίβεια έχει ημερομηνία λήξης.
Τραμπ: Θέλουν απεγνωσμένα συμφωνία
Σε δηλώσεις από τον Λευκό Οίκο, έχοντας δίπλα του μια διανομέα, περίπου τρεις ώρες μετά την επίσημη έναρξη του ναυτικού αποκλεισμού στα ιρανικά λιμάνια, ο Ντόναλντ Τραμπ υποστήριξε ότι η Τεχεράνη επιδιώκει πλέον απεγνωσμένα μια συμφωνία.
Παρά την αποτυχία των μαραθώνιων συνομιλιών στο Πακιστάν το Σαββατοκύριακο, ο Τραμπ αποκάλυψε ότι δέχθηκε τηλεφώνημα «από την άλλη πλευρά» τη Δευτέρα.
«Θα ήθελαν πάρα πολύ να κλείσουν μια συμφωνία», δήλωσε ο Τραμπ, προσθέτοντας πως «ο αποκλεισμός ξεκίνησε» και ότι τον κάλεσαν σήμερα «οι σωστοί άνθρωποι».
President Trump: “I can tell you we’ve been called by the other side. They’d like to make a deal very badly.”
Said the sticking point in talks has been the fact that Iran must never have a nuclear weapon. pic.twitter.com/LBvECaetEm
— Drop Site (@DropSiteNews) April 13, 2026
Επιπλέον, σε ανάρτησή του στο Truth Social, προειδοποίησε ότι «οποιοδήποτε» ιρανικό πλοίο «πλησιάσει οπουδήποτε κοντά» στις περιοχές ναυτικού αποκλεισμού, «θα εξοντωθεί αμέσως».
Το χρονικό του αποκλεισμού
Οι αμερικανικές δυνάμεις ξεκίνησαν να εφαρμόζουν τον αποκλεισμό στις 10:00 το πρωί ώρα Ανατολικής Ακτής ΗΠΑ (5 μ.μ. ώρα Ελλάδας) τη Δευτέρα, αφού ο πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, δεσμεύθηκε ότι θα εμποδίσει «οποιαδήποτε και όλα τα πλοία που θα επιχειρήσουν να εισέλθουν ή να εξέλθουν» από το στρατηγικής σημασίας θαλάσσιο πέρασμα.
Οι αμερικανικές κινήσεις έρχονται ως απάντηση στον προηγούμενο αποκλεισμό που είχε επιβάλει το Ιράν στα Στενά, μια ενέργεια που εκτόξευσε τις τιμές ενέργειας, αύξησε το κόστος λιπασμάτων και απείλησε οικονομίες σε όλο τον κόσμο.
Η Τεχεράνη έχει αγνοήσει επανειλημμένα τις απαιτήσεις του Τραμπ να ανοίξει τη θαλάσσια οδό και αντίθετα άρχισε να χρεώνει ορισμένα πλοία με διόδια εκατομμυρίων δολαρίων για τη διέλευση από το Ορμούζ.
Τα Στενά του Ορμούζ αποτελούν έναν από τους σημαντικότερους ενεργειακούς διαδρόμους του πλανήτη, καθώς από εκεί διέρχεται περίπου το 20% του παγκόσμιου πετρελαίου.
Η ένταση γύρω από το πέρασμα είχε αυξηθεί δραματικά τις τελευταίες εβδομάδες, με την Ουάσιγκτον να πιέζει την Τεχεράνη να το ανοίξει ξανά στη διεθνή ναυσιπλοΐα.
Η σημερινή, εύθραυστη εκεχειρία τέθηκε σε ισχύ αφού ο Τραμπ απείλησε ότι θα αφανίσει «ολόκληρο τον πολιτισμό» του Ιράν εάν η χώρα δεν επαναλειτουργήσει τη θαλάσσια οδό.
Ωστόσο, όπως έχει συμβεί επανειλημμένα σε διάφορους τομείς κατά τη διάρκεια της σύγκρουσης, επικράτησε σύγχυση σχετικά με το εύρος του αποκλεισμού.
Πώς θα εφαρμοστεί ο αποκλεισμός
Ανάρτηση του Τραμπ στο Truth Social έκανε λόγο για «πλήρη» αποκλεισμό όλων των πλοίων που εισέρχονται ή εξέρχονται από τα Στενά.
Αντίθετα, σύμφωνα με ανακοίνωση της Κεντρικής Διοίκησης των ΗΠΑ (CENTCOM), το μέτρο αφορά μόνο πλοία που κατευθύνονται προς ή από ιρανικά λιμάνια. Σύμφωνα με τη CENTCOM, ο αποκλεισμός θα επικεντρωθεί στον Κόλπο του Ομάν και την Αραβική Θάλασσα, ανατολικά των Στενών του Ορμούζ.
— U.S. Central Command (@CENTCOM) April 12, 2026
Τα φορτία από άλλα κράτη του Κόλπου θα μπορούν να διέρχονται, εφόσον οι εταιρείες είναι διατεθειμένες να αναλάβουν τον κίνδυνο να χτυπήσουν σε νάρκες ή να δεχθούν επίθεση από ιρανικά ταχύπλοα ή drones.
Επίσης, σύμφωνα με υψηλόβαθμο Αμερικανό αξιωματούχο που επικαλείται η Wall Street Journal, οι ΗΠΑ έχουν αναπτύξει περισσότερα από 15 πολεμικά πλοία στην περιοχή για να υποστηρίξουν τον ναυτικό αποκλεισμό του Ιράν.
Παράλληλα, παραμένει ασαφές με ποιον τρόπο οι αμερικανικές αρχές θα εντοπίζουν ποια πλοία έχουν καταβάλει διόδια στο Ιράν για τη διέλευση.
Ποια πλοία μπαίνουν στο στόχαστρο των ΗΠΑ
Σύμφωνα με τις επίσημες οδηγίες της CENTCOM και τις αναφορές της Υπηρεσίας Ναυτιλιακών Εμπορικών Επιχειρήσεων του Ηνωμένου Βασιλείου (UKMTO) που εκδόθηκαν τη Δευτέρα, ο ναυτικός αποκλεισμός των ΗΠΑ στα Στενά του Ορμούζ και τις γύρω περιοχές περιορίζει τα εξής πλοία:
- Πλοία με ιρανικό προορισμό ή προέλευση: Ο αποκλεισμός αφορά οποιοδήποτε πλοίο/σκάφος προσπαθεί να εισέλθει ή να εξέλθει από ιρανικά λιμάνια, τερματικούς σταθμούς πετρελαίου και παράκτιες εγκαταστάσεις.
- Πλοία κάθε σημαίας: Οι περιορισμοί ισχύουν «χωρίς διάκριση σημαίας». Αυτό σημαίνει ότι επηρεάζονται όχι μόνο τα ιρανικά πλοία, αλλά και πλοία τρίτων χωρών (π.χ. Κίνας, Ινδίας, Νότιας Κορέας) αν αυτά συναλλάσσονται με το Ιράν.
- Πλοία που έχουν καταβάλει «διόδια» στο Ιράν: Ο Τραμπ ξεκαθάρισε ότι θα εξουδετερώνονται σκάφη που έχουν πληρώσει τέλη διέλευσης στην Τεχεράνη, ακόμη και αν βρίσκονται σε διεθνή ύδατα.
- Πλοία χωρίς εξουσιοδότηση: Οποιοδήποτε πλοίο εντοπιστεί εντός της αποκλεισμένης ζώνης (Κόλπος του Ομάν, Αραβική Θάλασσα ανατολικά του Ορμούζ) χωρίς άδεια, υπόκειται σε «αναχαίτιση, εκτροπή και σύλληψη».
- Ουδέτερα πλοία για έλεγχο: Ακόμη και ουδέτερα πλοία που δεν κατευθύνονται στο Ιράν ενδέχεται να σταματήσουν για νηοψία (right-of-visit), προκειμένου να διαπιστωθεί αν μεταφέρουν λαθραίο φορτίο (contraband).
Ποια πλοία εξαιρούνται:
- Πλοία που εκτελούν ουδέτερη διέλευση προς ή από προορισμούς εκτός Ιράν (π.χ. πλοία που κατευθύνονται προς το Κουβέιτ ή τα ΗΑΕ).
- Πλοία που μεταφέρουν ανθρωπιστική βοήθεια (τρόφιμα, ιατρικά εφόδια), εφόσον όμως υποβληθούν πρώτα σε επιθεώρηση.
UKMTO ADVISORY 035-26
Click here to read the full advisory⤵️https://t.co/j41t1C0Hfb#MaritimeSecurity #MarSec pic.twitter.com/wxUnNCXSaV
— UKMTO Operations Centre (@UK_MTO) April 13, 2026
Η ανακοίνωση του αποκλεισμού προκάλεσε άμεσες αναταράξεις στις αγορές: οι χρηματιστηριακοί δείκτες υποχώρησαν και η τιμή του πετρελαίου ξεπέρασε τα 100 δολάρια το βαρέλι, καθώς αυξάνονται τα ερωτήματα για το γιατί οι ΗΠΑ επιλέγουν να διακόψουν έναν εμπορικό διάδρομο που προηγουμένως πίεζαν να ανοίξει.
Το Σαββατοκύριακο οι αμερικανικές δυνάμεις ξεκίνησαν επιχειρήσεις εκκαθάρισης ναρκών, ενώ ο διοικητής της CENTCOM, ναύαρχος Μπραντ Κούπερ, δήλωσε ότι οι ΗΠΑ θα ξεκινήσουν «τη διαδικασία δημιουργίας ενός νέου διαύλου», ο οποίος θα κοινοποιηθεί «σύντομα στη ναυτιλιακή βιομηχανία ώστε να ενθαρρυνθεί η ελεύθερη ροή του εμπορίου».
Η αντίδραση του Ιράν
Παράλληλα, οι Φρουροί της Επανάστασης του Ιράν (IRGC) προειδοποίησαν ότι οποιοδήποτε στρατιωτικό πλοίο επιχειρήσει να προσεγγίσει την περιοχή θα θεωρηθεί ότι παραβιάζει τη συμφωνία κατάπαυσης του πυρός μεταξύ Ουάσιγκτον και Τεχεράνης και θα δεχθεί ισχυρή απάντηση.
Οι ιρανικές ένοπλες δυνάμεις χαρακτήρισαν τον αμερικανικό αποκλεισμό «πειρατεία».
Ο εκπρόσωπος του υπουργείου Άμυνας, ταξίαρχος Ρεζά Ταλαΐ-Νικ, ξεκαθάρισε ότι το Ιράν δεν θα δείξει καμία αυτοσυγκράτηση. «Το Ιράν δεν έχει κανέναν δισταγμό να δώσει μια αποφασιστική απάντηση σε οποιονδήποτε επιτιθέμενο, στα στενά ή οπουδήποτε αλλού», τόνισε.
Παράλληλα, ο Αλαεντίν Μπορουτζερντί, μέλος της Επιτροπής Εξωτερικής Πολιτικής και Εθνικής Ασφάλειας του Ιράν, χαρακτήρισε τις απειλές Τραμπ ως «προπαγάνδα χωρίς στρατιωτική βάση», στέλνοντας ένα σκληρό μήνυμα προς το αμερικανικό ναυτικό.
«Οποιαδήποτε πλοία του Ναυτικού [των ΗΠΑ] επιχειρήσουν να αποκλείσουν τα λιμάνια του Ιράν, θα καταλήξουν στον πάτο της θάλασσας».
Ένα επικίνδυνο και αβέβαιο εγχείρημα
Αναλυτές προειδοποιούν ότι η εφαρμογή του αποκλεισμού είναι εξαιρετικά περίπλοκη και ενδέχεται να προκαλέσει περαιτέρω κλιμάκωση, αναφέρει το NBC News.
Ο Αντρέας Κριγκ, ανώτερος λέκτορας στο King’s College London, σημείωσε ότι πρόκειται για μια «υψηλού κινδύνου» επιχείρηση.
Όπως εξήγησε, οι αμερικανικές δυνάμεις θα πρέπει να εντοπίζουν, να παρακολουθούν, να καλούν σε επικοινωνία, να εκτρέπουν και πιθανώς να επιβιβάζονται σε πλοία που συνδέονται με ιρανικά λιμάνια, ενώ ταυτόχρονα «θα επιχειρούν σε μία από τις πιο πολυσύχναστες και πολιτικά ευαίσθητες θαλάσσιες οδούς στον κόσμο».
Επιπτώσεις
Εάν ο αποκλεισμός καταφέρει να διακόψει τις εξαγωγές πετρελαίου του Ιράν, θα μπορούσε να προκαλέσει σοβαρό πλήγμα στη χώρα, της οποίας η οικονομία εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τις εξαγωγές ενέργειας.
Ωστόσο, οι επιπτώσεις δεν θα περιοριστούν στο Ιράν.
Ο Ζου Φενγκ, κοσμήτορας της Σχολής Διεθνών Σπουδών στο Πανεπιστήμιο της Ναντζίνγκ, προειδοποίησε ότι χώρες όπως η Κίνα -που εισάγει σχεδόν το ένα τρίτο του πετρελαίου της μέσω των Στενών- μπορεί να πληγούν σοβαρά.
Ένας παρατεταμένος πόλεμος, είπε, θα μπορούσε να επηρεάσει άμεσα την εσωτερική κατανάλωση της Κίνας, συμπεριλαμβανομένων των τιμών του πετρελαίου.
Από την άλλη πλευρά, ο Μουκές Σαχντέβ, επικεφαλής αναλυτής πετρελαίου στην XAnalysts, εκτίμησε ότι οι ΗΠΑ είναι πιθανό να αντέξουν καλύτερα τις υψηλότερες τιμές καυσίμων από ό,τι το Ιράν ένα σοβαρό πλήγμα στα έσοδα από τις εξαγωγές του.
Εάν πετύχει, σημείωσε, ο αποκλεισμός θα μπορούσε να αποδειχθεί «master stroke» (αριστοτεχνική κίνηση) στον πόλεμο με το Ιράν.
Παρά τα πιθανά οφέλη, ο Κριγκ προειδοποιεί ότι η κίνηση της Ουάσιγκτον ενδέχεται να είναι και νομικά αμφιλεγόμενη.
«Ένας αποκλεισμός είναι ένα από τα πιο κλιμακούμενα εργαλεία που μπορεί να χρησιμοποιήσει ένα κράτος στη θάλασσα και η νομιμότητά του εξαρτάται από το πλαίσιο, την αναλογικότητα, τη διάκριση και την υποκείμενη κατάσταση ένοπλης σύγκρουσης», είπε.
Εξάλλου, ο επικεφαλής του Διεθνούς Ναυτιλιακού Οργανισμού (IMO), Αρσένιο Ντομίνγκεζ, δήλωσε ότι κανένα κράτος δεν έχει το δικαίωμα να παρεμποδίζει τη διεθνή ναυσιπλοΐα.
«Σύμφωνα με το διεθνές δίκαιο, κανένα κράτος δεν έχει το δικαίωμα να απαγορεύει το δικαίωμα της αβλαβούς διέλευσης ή την ελευθερία της ναυσιπλοΐας μέσω διεθνών στενών που χρησιμοποιούνται για τη διεθνή διέλευση», είπε χαρακτηριστικά.
Good to see the Legal Committee back in session at IMO HQ. I emphasized to the Committee that “This week, you will once again focus on critical issues affecting seafarers.”
We have a busy agenda ahead.
Read my full remarks: https://t.co/be3FNMZZjQ#Seafarers #LegalCommittee pic.twitter.com/PNUoJPBYOX— Arsenio Dominguez (@IMOSecGen) April 13, 2026
Το γεωπολιτικό στοίχημα του Τραμπ
Η απόφαση του Τραμπ να αποκλείσει τις ιρανικές αποστολές πετρελαίου από τα Στενά του Ορμούζ ανοίγει ένα νέο κεφάλαιο στον πόλεμο: μια οικονομική αναμέτρηση για το ποια πλευρά μπορεί να αντέξει μεγαλύτερη πίεση.
Όπως επισημαίνουν οι New York Times, αντί για πυραύλους και βομβαρδισμούς εναντίον στρατιωτικών στόχων, ο Αμερικανός Πρόεδρος επιχειρεί πλέον να πλήξει την «καρδιά» της ιρανικής οικονομίας — το πετρέλαιο, που αντιπροσωπεύει πάνω από το 50% των εξαγωγών της χώρας και σχεδόν το σύνολο των κρατικών εσόδων.
Στόχος της Ουάσιγκτον είναι να αναγκάσει την Τεχεράνη να αποδεχθεί τους όρους που παρουσίασε ο αντιπρόεδρος Τζέι Ντι Βανς στις ειρηνευτικές συνομιλίες στο Ισλαμαμπάντ, όρους που το Ιράν απέρριψε — όπως είχε κάνει και σε προηγούμενες διαπραγματεύσεις στη Γενεύη πριν από την έναρξη του πολέμου στις 28 Φεβρουαρίου.
Στο Πακιστάν, σύμφωνα με δημοσίευμα της Wall Street Journal, οι ΗΠΑ πρότειναν στο Ιράν την αναστολή του εμπλουτισμού ουρανίου για διάστημα 20 ετών, με αντάλλαγμα τον τερματισμό των επιθέσεων και την αποδέσμευση μέρους των παγωμένων ιρανικών κεφαλαίων.
Το Ιράν απέρριψε την πρόταση, αντιπροτείνοντας μια πολύ συντομότερη παύση λίγων ετών, ενώ αρνήθηκε το αίτημα για μεταφορά του υψηλά εμπλουτισμένου ουρανίου του εκτός συνόρων.
Ωστόσο, όπως ανέφερε το Axios, παρά το αδιέξοδο στις πρόσφατες συνομιλίες του Ισλαμαμπάντ και την επιβολή ναυτικού αποκλεισμού στα Στενά του Ορμούζ από την Ουάσινγκτον, οι μεσολαβητές από το Πακιστάν, την Αίγυπτο και την Τουρκία πραγματοποιούν έναν «μαραθώνιο» επαφών για να γεφυρώσουν τις διαφορές μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν.
Παρ’ όλα αυτά, ο Τραμπ φαίνεται να ελπίζει σε ένα διαφορετικό σενάριο: ότι ο δυσαρεστημένος πληθυσμός του Ιράν θα εξεγερθεί και θα ανατρέψει το καθεστώς που κυβερνά τη χώρα από την επανάσταση του 1979.
Η Τεχεράνη, από την πλευρά της, φαίνεται να επιλέγει μια διαφορετική στρατηγική: να μεταφέρει τη σύγκρουση στις παγκόσμιες αγορές.
Αν και οι Ιρανοί αναγνωρίζουν ότι έχασαν το στρατιωτικό πλεονέκτημα τις πρώτες πέντε εβδομάδες του πολέμου, εκτιμούν ότι μπορούν να προκαλέσουν πολιτικό κόστος στον Τραμπ μέσω της οικονομικής πίεσης.
Εάν το ιρανικό πετρέλαιο αποκλειστεί πλήρως από το Ορμούζ, οι τιμές θα μπορούσαν να εκτοξευθούν ακόμη περισσότερο — ορισμένες εταιρείες προετοιμάζονται για επίπεδα έως και 175 δολάρια το βαρέλι.
Ο Τραμπ, από την πλευρά του, φαίνεται να μετριάζει τις προηγούμενες διαβεβαιώσεις ότι οι τιμές των καυσίμων θα μειωθούν. Μιλώντας στο Fox News την Κυριακή δήλωσε ότι οι τιμές «θα πρέπει να είναι περίπου στα ίδια επίπεδα» στις ενδιάμεσες εκλογές και ίσως να είναι «λίγο υψηλότερες».
Όπως το 1962
Η κατάσταση θυμίζει, σύμφωνα με αναλυτές, την «καραντίνα» που επέβαλε ο πρόεδρος Τζον Φ. Κένεντι στην Κούβα το 1962 για να εμποδίσει τη Σοβιετική Ένωση να μεταφέρει πυρηνικά όπλα στο νησί.
Τότε, ο κόσμος περίμενε να δει αν οι Σοβιετικοί θα επιχειρούσαν να «σπάσουν τον αποκλεισμό» ή αν θα υποχωρούσαν.
Τελικά ο Νικίτα Χρουστσόφ επέλεξε να κάνει πίσω.
Σήμερα, το ερώτημα είναι αν ο νέος ανώτατος ηγέτης του Ιράν, αγιατολάχ Μοτζτάμπα Χαμενεΐ, και οι Φρουροί της Επανάστασης θα κάνουν την ίδια επιλογή.
Χωρίς ισχυρό ναυτικό, το Ιράν γνωρίζει ότι έχει ελάχιστες πιθανότητες σε μια άμεση ναυτική αναμέτρηση.
Το αποτέλεσμα της στρατηγικής αυτής ίσως εξαρτηθεί από τη στάση των βασικών αγοραστών ιρανικού πετρελαίου, όπως η Κίνα, η Ινδία, το Πακιστάν και η Τουρκία.
Εάν η σύγκρουση παραταθεί, το στοίχημα του Τραμπ μπορεί να μετατραπεί σε επικίνδυνο μπούμερανγκ — όχι μόνο για τον ίδιο πολιτικά, αλλά και για την παγκόσμια οικονομία, που ήδη βρίσκεται αντιμέτωπη με ένα νέο κύμα ενεργειακής αβεβαιότητας.
