Το μυστικό σχέδιο της Βενεζουέλας να αποκτήσει βαλλιστικούς πυραύλους από το Ιράν, αποκαλύπτει δημοσίευμα του Politicο. Το Υπουργείο Άμυνας της Βενεζουέλας το 2020 διέθεσε κονδύλια για την αγορά ενός βαλλιστικού πυραυλικού συστήματος από το Ιράν, αξίας άνω των 400 εκατομμυρίων δολαρίων, σύμφωνα με δύο άτομα που γνωρίζουν εσωτερικά διοικητικά έγγραφα που ενέκριναν τη συναλλαγή.
Αναφορές για συζητήσεις μεταξύ Ιράν και Βενεζουέλας σχετικά με βαλλιστικούς πυραύλους ικανούς να φτάσουν σε αμερικανικό έδαφος, είχαν υπάρξει κατά τη διάρκεια της πρώτης κυβέρνησης Τραμπ. Η Βενεζουέλα τελικά υπαναχώρησε από αυτές τις προσπάθειες υπό την πίεση των ΗΠΑ και τελικά δεν έλαβε τέτοια οπλικά συστήματα από την Τεχεράνη, δήλωσε ο Έλιοτ Άμπραμς, ο οποίος τότε υπηρετούσε ως ειδικός εκπρόσωπος του Προέδρου Ντόναλντ Τραμπ για το Ιράν και τη Βενεζουέλα.
Το υπόμνημα
Ωστόσο, ένα υπόμνημα από το Υπουργείο Άμυνας της Βενεζουέλας με ημερομηνία 17 Ιανουαρίου 2020, το οποίο περιγράφηκε λεπτομερώς στο POLITICO από τα δύο άτομα, αποκαλύπτει ότι οι συνομιλίες για τη μεταφορά τέτοιων πυραύλων από το Ιράν στη Βενεζουέλα — τις οποίες πολλές κυβερνήσεις είχαν θεωρήσει πιθανή απειλή για την εθνική ασφάλεια — ήταν πιο εκτεταμένες και είχαν προχωρήσει περισσότερο από ό,τι είχε αναφερθεί προηγουμένως.
Το υπόμνημα — το οποίο περιέγραφε πώς θα πραγματοποιούνταν η συναλλαγή και εγκρίθηκε από τον τότε υπουργό Άμυνας της χώρας — παρέχει απτές αποδείξεις ότι η Βενεζουέλα προχώρησε σε κινήσεις για την απόκτηση βαλλιστικού πυραυλικού συστήματος. Προσδιόριζε πώς η κυβέρνηση της Βενεζουέλας σχεδίαζε να διοχετεύσει χρήματα μέσω κρατικών εταιρειών για να καταστήσει την αγορά πραγματικότητα. Επίσης εξηγούσε ότι το σύστημα θα λειτουργούσε από πλατφόρμες πάνω σε ναυτικά σκάφη της Βενεζουέλας.
Δεν είναι σαφές αν το Καράκας θα προχωρούσε τελικά στην αγορά, δεδομένου του υψηλού κινδύνου να προκαλέσει τις Ηνωμένες Πολιτείες και της δυσκολίας εξεύρεσης χρημάτων στη δοκιμαζόμενη οικονομία της Βενεζουέλας.
Η κυβέρνηση Τραμπ ήταν «ενήμερη» για τις συνομιλίες που διεξάγονταν τότε μεταξύ Καράκας και Τεχεράνης σχετικά με την απόκτηση ενός βαλλιστικού πυραυλικού συστήματος, δήλωσε ο Άμπραμς. Ωστόσο, οι ΗΠΑ «κατέστησαν σαφές ότι αυτό δεν ήταν αποδεκτό» και οι προσπάθειες της Βενεζουέλας τελικά σταμάτησαν, πρόσθεσε. Ο Άμπραμς δήλωσε ότι δεν γνώριζε το έγγραφο που περιέγραφε ένα σχέδιο αγοράς.
Ο Λευκός Οίκος και το Στέιτ Ντιπάρτμεντ αρνήθηκαν να σχολιάσουν εάν η κυβέρνηση ήταν ενήμερη για το έγγραφο του Ιανουαρίου 2020 κατά την πρώτη κυβέρνηση Τραμπ.
Τον Αύγουστο του 2020, επτά μήνες μετά την ημερομηνία του υπομνήματος, ο Μαδούρο δήλωσε σε τηλεοπτική μετάδοση ότι η αγορά πυραύλων από το Ιράν «δεν μας είχε περάσει από το μυαλό», αλλά ότι ήταν «καλή ιδέα».
Οι σχέσεις Βενεζουέλας – Ιράν
Η Βενεζουέλα διατηρεί θερμές σχέσεις με το Ιράν εδώ και δεκαετίες, λόγω της συνεργασίας των δύο χωρών μέσω του Οργανισμού Πετρελαιοεξαγωγικών Κρατών. Ωστόσο, οι σχέσεις μεταξύ των δύο χωρών άρχισαν να προκαλούν ανησυχία μόνο τις τελευταίες δύο δεκαετίες, όταν ο εκλιπών αριστερός λαϊκιστής ηγέτης της Βενεζουέλας Ούγκο Τσάβες επιδίωξε να ενισχύσει τους δεσμούς με αντιπάλους των ΗΠΑ. Υπό τον Τσάβες και τον διάδοχό του Μαδούρο, οι χώρες υπέγραψαν δεκάδες συμφωνίες συνεργασίας και υπερασπίστηκαν η μία την άλλη απέναντι σε αμερικανική κριτική και κυρώσεις.
Δεν υπάρχουν ενδείξεις ότι η κυβέρνηση Τραμπ εξέταζε την επιρροή του Ιράν στη Βενεζουέλα όταν συνέλαβε και απομάκρυνε τον Μαδούρο τον Ιανουάριο, αλλά Αμερικανοί αξιωματούχοι έχουν έκτοτε επικαλεστεί τη σχέση Βενεζουέλας-Ιράν ως μέρος της αιτιολόγησης για τη στρατιωτική ενέργεια που διέταξε ο πρόεδρος για την απομάκρυνσή του από την εξουσία. Ο υπουργός Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο δήλωσε τον Ιανουάριο ότι η σύλληψη του Μαδούρο θα σήμαινε ότι η Βενεζουέλα δεν θα μπορούσε πλέον «να έρθει κοντά με τη Χεζμπολάχ και το Ιράν στο ίδιο μας το ημισφαίριο», ενώ ο υπουργός Εσωτερικών Νταγκ Μπέργκαμ υποστήριξε τον Μάρτιο ότι η Βενεζουέλα αποτελούσε άμεση απειλή για τις ΗΠΑ λόγω των στρατιωτικών της δεσμών με το Ιράν.
Το Ιράν έχει στο παρελθόν προμηθεύσει τη Βενεζουέλα με οπλικά συστήματα, συμπεριλαμβανομένων συστημάτων μη επανδρωμένων αεροσκαφών.
Η κυβέρνηση της Βενεζουέλας, μέσω των αποστολών της στα Ηνωμένα Έθνη στη Νέα Υόρκη και τη Γενεύη, δεν απάντησε σε αιτήματα για σχόλιο. Η πρεσβεία της στην Ουάσινγκτον και το υπουργείο Εξωτερικών της δεν κατέστη δυνατό να προσεγγιστούν άμεσα για σχόλιο.
Ο βαθμός στον οποίο η επιρροή του Ιράν στη Βενεζουέλα αποτελεί απειλή για τις Ηνωμένες Πολιτείες απέχει πολύ από το να υπάρχει συναίνεση. Ορισμένοι αναλυτές υποστηρίζουν ότι, παρότι υπάρχουν σαφείς διασυνδέσεις μεταξύ φιλοϊρανικών ομάδων, συμπεριλαμβανομένης της Χεζμπολάχ, και της Βενεζουέλας, οι ισχυρισμοί περί βαθιών στρατιωτικών δεσμών μεταξύ των δύο χωρών ενδέχεται να είναι υπερβολικοί και ότι η Βενεζουέλα κατανοούσε ήδη τότε πως δεν μπορούσε να ξεπεράσει ορισμένα όρια στα μάτια των Ηνωμένων Πολιτειών.
«Η ιδέα ότι η Βενεζουέλα αποτελεί προωθημένη επιχειρησιακή βάση για ιρανικές επιθέσεις στο δυτικό ημισφαίριο προβάλλεται περισσότερο απ’ όσο θα έπρεπε», δήλωσε ο Τζεφ Ράμσεϊ, αναλυτής για τη Βενεζουέλα και συνεργάτης του think tank Atlantic Council στην Ουάσινγκτον. «Αυτό δεν σημαίνει ότι η Βενεζουέλα και το Ιράν δεν συνεργάζονται. Συνεργάζονται. Αλλά ακόμη και ο Μαδούρο κατανοούσε ότι η υπερβολική προσέγγιση με το Ιράν ήταν ο ταχύτερος τρόπος να βρεθεί στο στόχαστρο».
Υπήρχαν επίσης αμφιβολίες για το κατά πόσο η Βενεζουέλα διέθετε τα απαραίτητα κεφάλαια για στρατιωτικές αγορές, δεδομένου του πλήγματος που προκαλούσαν οι κυρώσεις στην οικονομία της πετρελαιοπαραγωγού χώρας εκείνη την περίοδο. Το Καράκας, αποκλεισμένο από μεγάλο μέρος της παγκόσμιας αγοράς πετρελαίου, αντιμετώπιζε έλλειψη χρημάτων ακόμη και για την παροχή βασικών αγαθών στον πληθυσμό, προκαλώντας μια μεγάλη ανθρωπιστική κρίση.
Εκπρόσωπος του Στέιτ Ντιπάρτμεντ παρέπεμψε σε δηλώσεις του Ρούμπιο τον Ιανουάριο στην Επιτροπή Εξωτερικών Σχέσεων της Γερουσίας, όπου είπε ότι η Βενεζουέλα ήταν «για το Ιράν, το κύριο σημείο επιχειρήσεων στο δυτικό ημισφαίριο».
Από την απομάκρυνση του Μαδούρο και μετά, οι ΗΠΑ έχουν εγκαθιδρύσει έναν βαθμό ελέγχου επί της κυβέρνησης της Βενεζουέλας μέσω της προσωρινής προέδρου Ντέλσι Ροντρίγκες, γεγονός που καθιστά λιγότερο πιθανή τη συνέχιση των σχέσεων με το Ιράν.
Το κυβερνητικό υπόμνημα του 2020 υποβλήθηκε στον Βλαντίμιρ Παδρίνο Λόπες, τον τότε υπουργό Άμυνας της χώρας, ο οποίος ενέκρινε το μέτρο. Η Ροντρίγκες απέπεμψε τον Παδρίνο Λόπες από την κυβέρνηση στις 18 Μαρτίου. Δεν κατέστη δυνατό να επικοινωνήσουν μαζί του για σχόλιο.
Και με το Ιράν να βρίσκεται σε πόλεμο με τις Ηνωμένες Πολιτείες και το Ισραήλ, είναι απίθανο η Τεχεράνη να διαθέτει όπλα για προμήθεια, εάν το ενδεχόμενο επανερχόταν.
Ωστόσο, ορισμένοι αναλυτές υποστηρίζουν ότι υπάρχει κίνδυνος συνέχισης των δεσμών μεταξύ αξιωματούχων της Βενεζουέλας και του ιρανικού καθεστώτος.
Η Κάρι Φιλιπέτι, που υπηρέτησε ως αναπληρώτρια ειδική εκπρόσωπος για τη Βενεζουέλα στο Στέιτ Ντιπάρτμεντ κατά την πρώτη κυβέρνηση Τραμπ, δεν είναι πεπεισμένη ότι η παρουσία της Ροντρίγκες στην εξουσία αποτελεί εγγύηση αποκοπής των δεσμών με το Ιράν και άλλων ζητημάτων εθνικής ασφάλειας για τις ΗΠΑ, καθώς, όπως είπε, είναι απλώς «ο Μαδούρο με φόρεμα» και υπήρχαν ενδείξεις ότι «υποδέχθηκε θερμά τους πρέσβεις της Κίνας, της Ρωσίας και του Ιράν».
Ο Άμπραμς δήλωσε ότι υπάρχουν ερωτήματα σχετικά με το αν οι Κουβανοί και οι Ιρανοί που βρίσκονταν στη Βενεζουέλα πριν από τη σύλληψη του Μαδούρο έχουν επιστρέψει στις χώρες τους και αν η παρουσία των υπηρεσιών πληροφοριών έχει «μειωθεί» ή «εξαλειφθεί».
Όσον αφορά την πιθανότητα συνεχιζόμενων στρατιωτικών απειλών από τη Βενεζουέλα, ο Λευκός Οίκος παρέπεμψε σε δήλωση του Τραμπ στο Truth Social, όπου ανέφερε: «Η Ντέλσι Ροντρίγκες κάνει εξαιρετική δουλειά και συνεργάζεται πολύ καλά με τους εκπροσώπους των ΗΠΑ. Το πετρέλαιο αρχίζει να ρέει και ο επαγγελματισμός και η αφοσίωση μεταξύ των δύο χωρών είναι κάτι πολύ θετικό να βλέπει κανείς!»
