Ο πόλεμος στην Ουκρανία συμπληρώνει τέσσερα χρόνια από τη ρωσική εισβολή της 24ης Φεβρουαρίου 2022 και καταγράφεται ως η μεγαλύτερη πολεμική σύγκρουση στην Ευρώπη μετά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο. Η σύρραξη μεταβάλλει τις ισορροπίες ασφαλείας στην ήπειρο, επιβαρύνει τη ρωσική οικονομία με εκτεταμένες κυρώσεις και προκαλεί βαρύ ανθρώπινο και οικονομικό κόστος και στις δύο πλευρές.
Τέσσερα χρόνια μετά, τα διαθέσιμα στοιχεία αποτυπώνουν το εύρος της καταστροφής σε ανθρώπινες ζωές, εδαφικές μεταβολές και δημόσια οικονομικά.
Οι ανθρώπινες απώλειες της σύγκρουσης
Οι εκτιμήσεις για τις στρατιωτικές απώλειες διαφέρουν, καθώς Μόσχα και Κίεβο δημοσιοποιούν στοιχεία που δεν επαληθεύονται ανεξάρτητα και συχνά υποβαθμίζουν τις δικές τους απώλειες. Ωστόσο, ακόμη και οι πιο συγκρατημένες αναλύσεις καταδεικνύουν το μέγεθος της αιματοχυσίας.
Ουκρανικές εκτιμήσεις ανεβάζουν τις συνολικές ρωσικές απώλειες σε πάνω από 1,25 εκατομμύρια νεκρούς και τραυματίες, ενώ κάνουν λόγο για περίπου 418.000 Ρώσους στρατιώτες που σκοτώθηκαν ή τραυματίστηκαν μόνο το 2025. Άλλες αναλύσεις τοποθετούν τον συνολικό αριθμό ακόμη και στα δύο εκατομμύρια.
Το Center for Strategic and International Studies (CSIS) εκτιμά ότι από τον Φεβρουάριο του 2022 έως τον Δεκέμβριο του 2025 η Ρωσία υπέστη περίπου 1,2 εκατομμύρια απώλειες, εκ των οποίων τουλάχιστον 325.000 νεκρούς, χαρακτηρίζοντας τον αριθμό πρωτοφανή για μεγάλη δύναμη μετά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο.
Από την ουκρανική πλευρά, ο πρόεδρος Βολοντίμιρ Ζελένσκι δηλώνει ότι περίπου 55.000 Ουκρανοί στρατιώτες έχουν σκοτωθεί. Το CSIS εκτιμά ότι οι συνολικές ουκρανικές απώλειες φτάνουν έως και τις 600.000, με έως 140.000 νεκρούς.
Η σύγκρουση πλήττει βαριά και τον άμαχο πληθυσμό. Η Αποστολή Παρακολούθησης Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων του ΟΗΕ στην Ουκρανία καταγράφει τουλάχιστον 15.168 νεκρούς αμάχους και 41.534 τραυματίες, ενώ χαρακτηρίζει το 2025 ως το πιο φονικό έτος για τους πολίτες.
Παράλληλα, η Ουκρανία χάνει περίπου το ένα τέταρτο του προπολεμικού πληθυσμού των 42 εκατομμυρίων κατοίκων. Περίπου 5 εκατομμύρια άνθρωποι ζουν σε περιοχές υπό ρωσική κατοχή και σχεδόν 6 εκατομμύρια εγκαταλείπουν τη χώρα, κυρίως προς ευρωπαϊκά κράτη, σύμφωνα με την Ύπατη Αρμοστεία του ΟΗΕ για τους Πρόσφυγες. Καταγγελίες αναφέρουν τη μεταφορά περισσότερων από 19.000 παιδιών από κατεχόμενες περιοχές στη Ρωσία, με μόλις 1.238 να έχουν επιστρέψει.
Τα εδάφη και η στρατιωτική εικόνα
Η Ρωσία καταλαμβάνει τον Μάρτιο του 2022 περίπου το 26% της ουκρανικής επικράτειας, συμπεριλαμβανομένης της Κριμαίας και μεγάλων τμημάτων των περιοχών Λουχάνσκ και Ντονέτσκ. Ουκρανικές αντεπιθέσεις και ρωσικές αναδιπλώσεις μειώνουν το ποσοστό κατοχής στο 17,8% το φθινόπωρο του 2022.
Έκτοτε, το μέτωπο παραμένει σε μεγάλο βαθμό σταθερό. Η Ρωσία καταγράφει περιορισμένα εδαφικά κέρδη με υψηλό στρατιωτικό κόστος. Μέχρι τον Δεκέμβριο του 2025, οι ρωσικές δυνάμεις ελέγχουν περίπου το 19,3% της ουκρανικής επικράτειας, δηλαδή περίπου 116.000 τετραγωνικά χιλιόμετρα.
Το οικονομικό βάρος της σύγκρουσης
Ο πόλεμος αυξάνει δραστικά τις στρατιωτικές δαπάνες και των δύο χωρών. Σύμφωνα με το Stockholm International Peace Research Institute (SIPRI), η Ρωσία αυξάνει τις αμυντικές της δαπάνες από σχεδόν 66 δισ. δολάρια το 2021 σε 149 δισ. δολάρια το 2024, ενώ εκτιμήσεις για το 2025 δείχνουν αυξανόμενη πίεση στα δημόσια οικονομικά της.
Η Ουκρανία αυξάνει τις αμυντικές της δαπάνες από 6,9 δισ. δολάρια το 2021 σε 71 δισ. δολάρια το 2025. Η Ευρωπαϊκή Ένωση και οι Ηνωμένες Πολιτείες συνεισφέρουν συνολικά πάνω από 300 δισ. δολάρια σε στρατιωτική και οικονομική βοήθεια από το 2022.
Μετά την ανάληψη της προεδρίας των ΗΠΑ από τον Ντόναλντ Τραμπ το 2025, η αμερικανική στήριξη μειώνεται, ενώ η Ευρώπη αναλαμβάνει μεγαλύτερο μέρος της χρηματοδότησης. Παράλληλα, περίπου 300 δισ. δολάρια από αποθέματα της ρωσικής κεντρικής τράπεζας παραμένουν δεσμευμένα σε δυτικά χρηματοπιστωτικά ιδρύματα, με την Ευρωπαϊκή Ένωση να κατευθύνει τα έσοδα από τα κεφάλαια αυτά προς τη στήριξη και την ανοικοδόμηση της Ουκρανίας.
Μια σύγκρουση με μακροχρόνιες συνέπειες
Ο πόλεμος στην Ουκρανία διατηρεί υψηλή ένταση τέσσερα χρόνια μετά την έναρξή του και επιβαρύνει ανθρώπους, εδάφη και κρατικούς προϋπολογισμούς. Η σύγκρουση αναδιαμορφώνει τις ισορροπίες ασφαλείας στην Ευρώπη και αφήνει αποτύπωμα που αναμένεται να επηρεάζει την ήπειρο και το διεθνές σύστημα για δεκαετίες.
