Η αντιπαράθεση γύρω από τη Γροιλανδία, που επανήλθε στο προσκήνιο όταν ο Ντόναλντ Τραμπ επανέφερε ανοιχτά το ενδεχόμενο να περάσει το μεγαλύτερο νησί της γης υπό αμερικανικό έλεγχο, δεν είναι απλώς ένα ακόμη διπλωματικό επεισόδιο με τον Πρόεδρο των ΗΠΑ, αλλά μια δοκιμασία για τα όρια και τις αντοχές της ίδιας της Ευρώπης.
Όπως αναδεικνύει ανάλυση των New York Times, η κρίση αυτή λειτούργησε ως καμπανάκι για τις Βρυξέλλες, που είδαν πως η υπεράσπιση της εδαφικής ακεραιότητας της Γηραιάς ηπείρου δεν είναι πια θεωρητική αρχή, αλλά ζήτημα στρατηγικής και πολιτικής επιβίωσης.
Όπως σημειώνει η αμερικανική εφημερίδα, αν οι Ευρωπαίοι χρειάζονταν ακόμη μία υπενθύμιση για την περιφρόνηση με την οποία τους αντιμετωπίζει ο Τραμπ, η ειρωνική και εχθρική του στάση στο Παγκόσμιο Οικονομικό Φόρουμ στο Νταβός ήταν αρκετή.
🚨 TRUMP DELIVERS A STARK WARNING TO EUROPE
“The United States cares greatly about the people of Europe — and the bonds we share as a civilization.”
But then came the line that shook Davos.
“We want strong allies — not seriously weakened ones.”
President Trump didn’t mince… pic.twitter.com/gKcdLWyTBr
— Jim Ferguson (@JimFergusonUK) January 22, 2026
Το μάθημα της Ευρώπης στο Νταβός
Ωστόσο, το Νταβός προσέφερε και ένα δεύτερο, βαθύτερο μάθημα: όταν η Ευρώπη στάθηκε ενωμένη γύρω από την αρχή της εδαφικής ακεραιότητας και της κυριαρχίας, προειδοποιώντας ταυτόχρονα για σκληρά οικονομικά αντίμετρα, πέτυχε αυτό που εκλήφθηκε ως υποχώρηση του Τραμπ στο ζήτημα της Γροιλανδίας.
Η κυριαρχία και το απαραβίαστο των συνόρων αποτελούν, σύμφωνα με τους New York Times, θεμέλιους λίθους του ευρωπαϊκού εγχειρήματος, που οικοδομήθηκε πάνω στα ερείπια του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου, όταν ο επιθετικός ιμπεριαλισμός των μεγάλων δυνάμεων οδήγησε σε εκατομμύρια νεκρούς.
Το δίδαγμα εκείνης της εποχής ήταν σαφές: μόνο η συλλογική υπεράσπιση των συνόρων μπορεί να προστατεύσει τα μικρότερα κράτη από τις αρπακτικές διαθέσεις των ισχυρότερων.
Η επιστροφή των επεκτατικών βλέψεων
Σήμερα, η Ευρώπη βρίσκεται ξανά αντιμέτωπη με μεγάλες δυνάμεις που εμφανίζουν επεκτατικές βλέψεις. Η Ρωσία συνεχίζει την προσπάθειά της να κατακτήσει την Ουκρανία, της οποίας την κυριαρχία είχε αναγνωρίσει σε σειρά διεθνών συμφωνιών.
Παράλληλα, οι ΗΠΑ απαιτούν από τη Δανία, σύμμαχο τόσο στην Ευρωπαϊκή Ένωση όσο και στο ΝΑΤΟ, να παραδώσει τη Γροιλανδία.
Εξάλλου, όπως σημείωσαν χθες οι NYT, ο νέος ανταγωνιστής του Πούτιν στην άσκηση ανεξέλεγκτης εξουσίας είναι ο Τραμπ.
Ωστόσο, όπως τονίζουν σε νέα τους ανάλυση, η διατήρηση της εδαφικής ακεραιότητας και της κυριαρχίας αποτελεί «κόκκινη γραμμή», τόσο για την Ε.Ε. των 27 κρατών όσο και για το ΝΑΤΟ των 32 μελών.
Μπορεί να μοιάζει ουτοπικό σε έναν κόσμο που αλλάζει, να επιμένει κανείς στο διεθνές δίκαιο, στον Χάρτη του ΟΗΕ και στις Συμφωνίες του Ελσίνκι που κατοχυρώνουν το απαραβίαστο των συνόρων, όμως, κατά μια έννοια, αυτό είναι το πεπρωμένο της Ευρώπης.
Οι προειδοποιήσεις των αναλυτών
Ο Ίαν Λέσερ, επικεφαλής του γραφείου των Βρυξελλών του German Marshall Fund, δήλωσε ότι «το γεγονός ότι τα σύνορα μπορούν να αμφισβητηθούν με τη βία, ή με την απειλή βίας, απειλεί τους θεμελιώδεις πυλώνες της ευρωπαϊκής ασφάλειας και φιλοδοξιών από το τέλος του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου».
«Ο πόλεμος στην Ουκρανία το έφερε αυτό στο προσκήνιο, αλλά η ιδέα ότι οι ΗΠΑ, ο βασικός εγγυητής της ευρωπαϊκής ασφάλειας, θα αμφισβητούσαν την έννοια της κυριαρχίας και της εδαφικής ακεραιότητας αποτελεί σοβαρό λόγο ανησυχίας», πρόσθεσε.
Ο Μαρκ Λέοναρντ, διευθυντής του European Council on Foreign Relations, υποστήριξε, σύμφωνα με τους New York Times, ότι η ήπειρος ανακαλύπτει εκ νέου τη σημασία της κυριαρχίας απέναντι στις προκλήσεις από τις «μεγάλες δυνάμεις» της Κίνας, της Ρωσίας και των ΗΠΑ.
Όπως είπε, «το μεγαλύτερο μέρος της ευρωπαϊκής ιστορίας μετά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο αφορούσε τον περιορισμό της κυριαρχίας και τη συγκέντρωσής της» μέσα από πολυμερείς θεσμούς.
Όμως, όπως τόνισε, ο νέος κόσμος «αλλάζει θεμελιωδώς τη φύση της Ευρωπαϊκής Ένωσης».
Οι Ευρωπαίοι, πρόσθεσε, αντιλαμβάνονται ότι δεν μπορούν να υπερασπιστούν την παλιά, βασισμένη σε κανόνες, διεθνή τάξη σε παγκόσμιο επίπεδο, «αλλά μπορούν να διασφαλίσουν ότι θα επιβιώσει στην Ευρώπη».
«Γι’ αυτό έχει σημασία η Ουκρανία και η Γροιλανδία», είπε, εκφράζοντας την ελπίδα ότι «οι Ευρωπαίοι θα πάρουν το μάθημα των τελευταίων ημερών: όταν υπερασπίζονται την κυριαρχία, την εδαφική ακεραιότητα και αυτούς τους κανόνες, μπορούν να τους προστατεύσουν».
Η «παλιά τάξη πραγμάτων» πέθανε
Στο ίδιο φόρουμ στο Νταβός, ο πρωθυπουργός του Καναδά, Μαρκ Κάρνεϊ, κέρδισε θετικά σχόλια για την ομιλία του, όπου υποστήριξε ότι η παλιά διεθνής τάξη πραγμάτων έχει τελειώσει.
Οι «μεσαίες δυνάμεις», όπως ο Καναδάς και η Ευρώπη, είπε, πρέπει να οικοδομήσουν νέες συμμαχίες, καθώς οι μεγάλες δυνάμεις εγκαταλείπουν τους μεταπολεμικούς κανόνες και συνθήκες και χρησιμοποιούν πλέον «την οικονομική ολοκλήρωση ως όπλο, τους δασμούς ως μοχλό πίεσης, τις χρηματοπιστωτικές υποδομές ως μέσο εξαναγκασμού και τις εφοδιαστικές αλυσίδες ως ευπάθειες προς εκμετάλλευση».
Όπως προειδοποίησε, υπάρχει ρήγμα στην παλιά τάξη πραγμάτων: «Όταν οι κανόνες δεν σε προστατεύουν πια, πρέπει να προστατεύσεις τον εαυτό σου».
Canadian Prime Minister Mark Carney delivered a stark warning to the world’s middle powers, describing a rapidly developing world order in which powerful nations abandon diplomatic traditions in pursuit of their interests. https://t.co/RM3oz9dHo6 pic.twitter.com/WJyRZkilKW
— The Washington Post (@washingtonpost) January 21, 2026
Η Ευρώπη, σύμφωνα με την ανάλυση των New York Times, έχει αρχίσει να αφομοιώνει αυτό το μάθημα.
Η ευρωπαϊκή απάντηση
Οι Ευρωπαίοι έχουν αντισταθεί στις απαιτήσεις του Τραμπ να παραχωρήσει η Ουκρανία στη Ρωσία εδάφη που η Μόσχα δεν έχει κατακτήσει. Έχουν επίσης επιμείνει ότι ακόμη και αν μια ειρηνευτική συμφωνία αφήσει ρωσικά στρατεύματα να κατέχουν το 20% της ουκρανικής επικράτειας, αυτή η κατοχή δεν θα αναγνωριστεί ποτέ ως μόνιμη, ούτε καν στην περίπτωση της Κριμαίας.
Παράλληλα, έχουν προσφέρει περισσότερα χρήματα και στρατιωτική βοήθεια στην Ουκρανία από ό,τι οι ΗΠΑ και έχουν καλύψει σε μεγάλο βαθμό το κενό μετά τη διακοπή της αμερικανικής χρηματοδότησης από τον Τραμπ.
Πρόσφατα, συμφώνησαν σε νέο πακέτο οικονομικής και στρατιωτικής βοήθειας ύψους 90 δισ. ευρώ προς το Κίεβο.
Αλληλεγγύη σε Δανία και Γροιλανδία
Στο ίδιο πνεύμα, όπως υπογραμμίζουν οι New York Times, ήταν οι Ευρωπαίοι που εξέφρασαν αλληλεγγύη προς τη Δανία και τη Γροιλανδία απέναντι στις απαιτήσεις του Τραμπ για προσάρτηση του νησιού, επικαλούμενοι την ίδια αρχή της εδαφικής ακεραιότητας, και φαίνεται ότι αυτή η στάση συνέβαλε στην υποχώρησή του.
Ο πρόεδρος της Γαλλίας, Εμανουέλ Μακρόν, μίλησε εκ μέρους πολλών Ευρωπαίων στο Νταβός όταν δήλωσε ότι «η Ευρώπη διαθέτει πλέον πολύ ισχυρά εργαλεία και πρέπει να τα χρησιμοποιήσει».
‘We’re shifting to a world without rules. Imperial ambitions are resurfacing.’
President Macron references “fundamentally unacceptable tariffs used as leverage against sovereignty’ during his speech in Davos.
This comes after Trump shared a text between the two on his socials pic.twitter.com/6LxmWYZOjx
— Sky News (@SkyNews) January 20, 2026
Ο πρωθυπουργός του Βελγίου, Μπαρτ Ντε Βέβερ, ήταν ακόμη πιο αιχμηρός, λέγοντας: «Τόσες κόκκινες γραμμές παραβιάζονται. Το να είσαι ευτυχισμένος υποτελής είναι ένα πράγμα, το να είσαι δυστυχισμένος σκλάβος είναι κάτι άλλο».
⚡️Belgian Prime Minister Bart De Wever:
Being a happy vassal is one thing. Being a miserable slave is something else. pic.twitter.com/LkmOA4RRLu
— The Global Monitor (@theglobal4u) January 20, 2026
Σύμφωνα με ανάλυση των New York Times, η δεύτερη θητεία Τραμπ στον Λευκό Οίκο έχει διδάξει στην Ευρώπη ότι η αρχική της τακτική της κολακείας απέναντί του απέτυχε και ότι η υπεράσπιση των βασικών αρχών είναι ζωτικής σημασίας.
Ανώτερος Ευρωπαίος αξιωματούχος, που μίλησε ανώνυμα λόγω της ευαισθησίας των αμερικανοευρωπαϊκών σχέσεων, το έθεσε ωμά: λίγη κολακεία είναι αποδεκτή, αρκεί να έχεις «ένα όπλο στην τσέπη».
Οι οικονομικές απειλές που άλλαξαν το παιχνίδι
Αυτό ακριβώς συνέβη με τη Δανία και τη Γροιλανδία. Για εβδομάδες, Ευρωπαίοι ηγέτες και αξιωματούχοι ήλπιζαν ότι ο Τραμπ θα υποχωρούσε από μόνος του στην πρόθεσή του να πάρει τη Γροιλανδία «με τον εύκολο τρόπο» ή «με τον δύσκολο τρόπο».
Αντίθετα, απείλησε με ακόμη πιο τιμωρητικούς δασμούς.
Τότε η Ευρωπαϊκή Ένωση προγραμμάτισε έκτακτη σύνοδο κορυφής αμέσως μετά το Νταβός. Απέναντι στις απειλές του, οι Ευρωπαίοι ανέστειλαν μια εκκρεμή εμπορική συμφωνία ΗΠΑ–ΕΕ για τους δασμούς, που είχε επικριθεί ως υπερβολικά αδύναμη, και ετοίμασαν αντίποινα ύψους 93 δισ. ευρώ σε αμερικανικά προϊόντα.
Η προοπτική αυτών των αντίμετρων αναστάτωσε τις αγορές, σύμφωνα με τον Μαρκ Λέοναρντ, ο οποίος εκτίμησε ότι αυτό φάνηκε να επηρεάζει τον Τραμπ και τους συνεργάτες του, δείχνοντας «ότι οι Ευρωπαίοι ήταν σοβαροί και, μέσω των αγορών, ώθησαν τον Τραμπ να κάνει πίσω».
Σε συζήτηση με τον γενικό γραμματέα του ΝΑΤΟ, Μαρκ Ρούτε, ο Τραμπ φάνηκε τότε να υποχωρεί, μιλώντας για ένα αδιευκρίνιστο πλαίσιο «συμφωνίας» για τη Γροιλανδία και αποσύροντας τις απειλές του για δασμούς.
Δήλωσε νικητής, όμως, όπως σημειώνουν οι New York Times, ο πραγματικός νικητής ήταν οι Ευρωπαίοι -τόσο η Ευρωπαϊκή Ένωση όσο και το ΝΑΤΟ- που προσκολλήθηκαν στην αρχή ότι δεν μπορούν να αλλάζουν σύνορα χωρίς τη συγκατάθεση των χωρών που εμπλέκονται.
Το «μοντέλο» της επόμενης μέρας
Μετά την έκτακτη σύνοδο κορυφής της ΕΕ τα ξημερώματα της Παρασκευής, η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, δήλωσε ότι οι τελευταίες απειλές για δασμούς πρόσφεραν ένα τακτικό μάθημα για το πώς πρέπει να αντιμετωπίζονται οι ΗΠΑ.
«Σταθερότητα, διάλογος, ετοιμότητα και ενότητα» αποδείχθηκαν αποτελεσματικά. «Αυτόν τον δρόμο πρέπει να ακολουθήσουμε και στο μέλλον», είπε.
Τα μικρότερα ευρωπαϊκά κράτη, όπως οι χώρες της Βαλτικής και της Σκανδιναβίας, είναι βαθιά ανήσυχα για την επιθετικές βλέψεις των μεγάλων δυνάμεων, δήλωσε η Γιάνα Πουγκλιερίν, επικεφαλής του γερμανικού γραφείου του European Council on Foreign Relations.
«Αυτό είναι το τέλος του επιχειρηματικού τους μοντέλου», είπε. «Είναι το ίδιο το θεμέλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης και της μεταπολεμικής τάξης, όπου κάθε χώρα έχει μία ψήφο, όσο μικρή κι αν είναι».
Όπως επισήμανε, η Ρωσία, η Κίνα και οι ΗΠΑ επιχειρούν να αλλάξουν συνολικά τη διεθνή τάξη και η Ευρώπη βρίσκεται στη μέση. Όλες αυτές οι χώρες, είπε, «προσπαθούν να μας διχάσουν, γιατί είναι ευκολότερο να μας αντιμετωπίζουν όταν είμαστε διαιρεμένοι».
Το θεμελιώδες ερώτημα, κατέληξε, είναι αν η Ευρωπαϊκή Ένωση και το ΝΑΤΟ μπορούν ακόμη να λειτουργήσουν σε αυτόν τον νέο, πιο «άπληστο κόσμο».
Αυτοί οι θεσμοί «βασίζονται στο απαραβίαστο της κυριαρχίας και στην αρχή της συναίνεσης, και η πρόκληση πλέον αφορά την ίδια την ύπαρξη των οργανισμών που έφεραν ειρήνη και ευημερία στην Ευρώπη».
