Με δημόσια τελετή έξω από το Δημαρχείο της Νέας Υόρκης, ο Ζοχράν Μαμντάνι ανέλαβε επισήμως τα καθήκοντά του ως δήμαρχος του «Big Apple», γράφοντας ιστορία ως ο πρώτος μουσουλμάνος και νοτιοασιατικής καταγωγής δήμαρχος της πόλης και ο νεότερος εδώ και περισσότερο από έναν αιώνα. «Συμπολίτες μου Νεοϋορκέζοι, σήμερα αρχίζει μια νέα εποχή», ήταν τα πρώτα λόγια της ομιλίας του.

Επιμέλεια: Νίκος Παγουλάτος  

Ο κόσμος είχε κατακλύσει τους δρόμους γύρω από το City Hall, φωνάζοντας ρυθμικά «Ζοχράν, Ζοχράν, Ζοχράν», συνοδεύοντας τα συνθήματα με χειροκροτήματα και επευφημίες.

«Στέκομαι δίπλα σας», δήλωσε ο δήμαρχος Μαμντάνι έξω από το Δημαρχείο, απευθυνόμενος σε ένα κατάμεστο ακροατήριο που αψήφησε το πολικό κρύο. «Δεκάδες χιλιάδες από εσάς έχετε συγκεντρωθεί εδώ, στο Κάτω Μανχάταν, θωρακισμένοι απέναντι στο ψύχος του Ιανουαρίου από την αναζωπυρωμένη φλόγα της ελπίδας».

Απευθυνόμενος σε όσους «αντιμετωπίζουν αυτή τη διοίκηση είτε με εμπιστοσύνη είτε με απαξίωση», ο Μαμντάνι τόνισε: «Σας δίνω μία υπόσχεση. Αν είστε Νεοϋορκέζοι, είμαι ο δήμαρχός σας. Ανεξάρτητα από το αν συμφωνούμε ή όχι, θα σας προστατεύω, θα χαίρομαι μαζί σας, θα πενθώ στο πλευρό σας και δεν θα κρυφτώ ποτέ, ούτε για μια στιγμή, από εσάς».

«Φορολογήστε τους πλούσιους»

Πολιτικοί, θρησκευτικοί ηγέτες και καλλιτέχνες έβγαλαν λόγο για να αναδείξουν τις αξίες της δικαιοσύνης και της οικονομικής προσιτότητας που έχει θέσει στο επίκεντρο ο Μαμντάνι, αλλά και τις ανάγκες της πόλης που καλείται να διοικήσει.

Δύο από τους πιο γνωστούς υποστηρικτές του είναι ο γερουσιαστής Μπέρνι Σάντερς και η βουλευτής Αλεξάντρια Οκάζιο-Κορτέζ. Στην ομιλία του, ο Σάντερς υπογράμμισε τις δημοκρατικές σοσιαλιστικές αξίες που, όπως είπε, τους ενώνουν όλους, σημειώνοντας ότι η Νέα Υόρκη μπορεί να δείξει πως η φροντίδα των εργαζομένων μπορεί να εφαρμοστεί παντού.

Ο Σάντερς δήλωσε επίσης ότι «οι πλούσιοι και οι εταιρείες» θα πρέπει να αρχίσουν να πληρώνουν το δίκαιο μερίδιο των φόρων τους, προσθέτοντας ότι η ιδέα αυτή «δεν είναι ριζοσπαστική».

Το πλήθος έξω από το Δημαρχείο ξέσπασε τότε σε συνθήματα «Φορολογήστε τους πλούσιους».

Κατά τη διάρκεια της τελετής, ο Μαμντάνι τοποθέτησε το χέρι του στο Κοράνι της γιαγιάς του. Το προηγούμενο βράδυ, είχε βάλει το χέρι του στο Κοράνι του παππού του και σε ένα ακόμη που ανήκε παλαιότερα στον Αρτούρο Σόμπουργκ.

Ο όρκος που έδωσε δημόσια ήταν τελετουργικός, καθώς είχε ορκιστεί επίσημα λίγο μετά τα μεσάνυχτα από τη γενική εισαγγελέα της Πολιτείας της Νέας Υόρκης, Λετίσια Τζέιμς.

Επίσημη ορκωμοσία με Κοράνι, γεμάτη συμβολισμούς

Ο νέος δήμαρχος έδωσε τον μεταμεσονύκτιο όρκο του σε ένα Κοράνι ηλικίας αιώνων, σηματοδοτώντας την πρώτη φορά που δήμαρχος της Νέας Υόρκης ορκίζεται στο ιερό κείμενο του Ισλάμ.

Η τελετή πραγματοποιήθηκε σε έναν κλειστό εδώ και χρόνια σταθμό του μετρό κάτω από το Δημαρχείο – τον City Hall. Ο 34χρονος Δημοκρατικός έγινε έτσι ο πρώτος μουσουλμάνος, ο πρώτος νοτιοασιατικής καταγωγής και ο πρώτος γεννημένος στην Αφρική δήμαρχος της πόλης.

Η παλιά στάση του μετρό City Hall ήταν μία από τις αρχικές στάσεις του υπόγειου σιδηροδρομικού δικτύου της πόλης και είναι γνωστή για τους θόλους και τα ψηλά ταβάνια της. Σε ανακοίνωσή του πριν την ορκωμοσία, ο Μαμντάνι δήλωσε: «Όταν η παλιά στάση City Hall άνοιξε το 1904 –μία από τις 28 αρχικές στάσεις του μετρό της Νέας Υόρκης– ήταν ένα φυσικό μνημείο για μια πόλη που τόλμησε να είναι ταυτόχρονα όμορφη και να χτίζει μεγάλα έργα που θα μεταμόρφωναν τη ζωή των εργαζομένων».

Στην ίδια ανακοίνωση πρόσθεσε: «Αυτή η φιλοδοξία δεν χρειάζεται να είναι μια ανάμνηση περιορισμένη μόνο στο παρελθόν μας, ούτε να περιορίζεται μόνο στους υπόγειους διαδρόμους κάτω από το Δημαρχείο: θα είναι ο σκοπός της διοίκησης που θα έχει την τύχη να υπηρετεί τους Νεοϋορκέζους από το κτίριο από πάνω».

Το γραφείο του ανέφερε ότι η επιλογή της παλιάς στάσης αντικατοπτρίζει τη «δέσμευση προς τους εργαζόμενους που κρατούν την πόλη μας σε λειτουργία καθημερινά». Σε αντίθεση, ο απερχόμενος δήμαρχος Έρικ Άνταμς είχε ορκιστεί την 1η Ιανουαρίου 2022 στην Times Square.

Σύμφωνα με ακαδημαϊκό που βοήθησε τη σύζυγο του Μαμντάνι, Ράμα Ντουουάτζι, να επιλέξει ένα από τα Κοράνια, τα ιστορικά αυτά ορόσημα αντανακλούν τη μακρά και ζωντανή παρουσία των μουσουλμάνων στη μεγαλύτερη πόλη των ΗΠΑ.

Οι περισσότεροι προκάτοχοί του ορκίστηκαν σε Βίβλο, αν και ο όρκος τήρησης των συνταγμάτων δεν απαιτεί τη χρήση θρησκευτικού κειμένου, σημειώνει το Associated Press.

Δύο Κοράνια χρησιμοποιήθηκαν στην τελετή του μετρό: εκείνο του παππού του και ένα μικρό, τσέπης, που χρονολογείται στα τέλη του 18ου ή στις αρχές του 19ου αιώνα και ανήκει στη συλλογή του Κέντρου Σόμπουργκ της Δημόσιας Βιβλιοθήκης της Νέας Υόρκης.

«Είναι ένα μικρό Κοράνι, αλλά φέρνει κοντά στοιχεία πίστης και ταυτότητας στην ιστορία της Νέας Υόρκης», δήλωσε η επιμελήτρια Χίμπα Άμπιντ. «Η σημασία αυτού του Κορανίου δεν βρίσκεται στην πολυτέλεια, αλλά στην προσβασιμότητα», πρόσθεσε.

Για έναν νέο δήμαρχο, μια ομάδα έμπειρων στελεχών

Όπως αναφέρουν οι New York Times, λίγο πριν αναλάβει επισήμως τα καθήκοντά του, ο Μαμντάνι έστειλε σαφές μήνυμα για το πώς σκοπεύει να κυβερνήσει: με ένα επιτελείο έμπειρων στελεχών, αλλά και με μια πολιτική ατζέντα που φιλοδοξεί να αλλάξει τον τρόπο με τον οποίο η πόλη αντιλαμβάνεται τη δικαιοσύνη, την οικονομική προσιτότητα και τον ρόλο της τοπικής εξουσίας.

Ο Μαμντάνι ανακοίνωσε σειρά κομβικών διορισμών ενόψει της ορκωμοσίας του, επιδιώκοντας αφενός να θέσει τα θεμέλια για το φιλόδοξο πρόγραμμά του και αφετέρου να καθησυχάσει τους Νεοϋορκέζους που ανησυχούν είτε για τη σχετική έλλειψη διοικητικής εμπειρίας του είτε για τον προοδευτικό χαρακτήρα της πολιτικής του.

Οι διορισμοί αφορούν ορισμένες από τις σημαντικότερες θέσεις στη δημοτική διοίκηση, αλλά και μικρότερους ρόλους με ουσιαστική επιρροή.

Το ζήτημα της ηγεσίας της Αστυνομίας είχε κυριαρχήσει τόσο έντονα στην προεκλογική περίοδο, ώστε ο Μαμντάνι ανακοίνωσε την επιλογή του ήδη από τον Οκτώβριο, σχεδόν δύο εβδομάδες πριν από την ημέρα των εκλογών. Επέλεξε να διατηρήσει στη θέση της την Τζέσικα Τις, μια τεχνοκράτη με ευρεία αποδοχή, την οποία είχε διορίσει το 2024 ο προκάτοχός του, Έρικ Άνταμς.

Παράλληλα, όρισε τον Σέριφ Σολίμαν, οικονομικό διευθυντή του Δημοτικού Πανεπιστημίου της Νέας Υόρκης, επικεφαλής του Γραφείου Διαχείρισης και Προϋπολογισμού της πόλης, αναθέτοντάς του την εποπτεία ενός προϋπολογισμού που ξεπερνά τα 115 δισεκατομμύρια δολάρια.

Στον τομέα της εκπαίδευσης, ο Μαμντάνι επέλεξε την Καμάρ Σάμιουελς ως καγκελάριο των σχολείων της Νέας Υόρκης, με περισσότερα από 1.500 σχολεία, 880.000 μαθητές και προϋπολογισμό που υπερβαίνει τα 40 δισεκατομμύρια δολάρια.

Ο διορισμός του Μάικλ Φλιν στη θέση του επιτρόπου Μεταφορών θεωρούνταν αναμενόμενος, καθώς το όνομά του κυκλοφορούσε ως φαβορί από την Τετάρτη, ωστόσο η επίσημη παρουσίασή του κατά την ιδιωτική τελετή ορκωμοσίας του Μαμντάνι τις πρώτες ώρες της Πέμπτης είχε ιδιαίτερη βαρύτητα.

Στη Νέα Υόρκη του Μαμντάνι, οι μουσουλμάνοι γίνονται πολιτική δύναμη

Την ίδια στιγμή, η άνοδος του Μαμντάνι στην εξουσία σηματοδοτεί μια βαθιά μεταβολή στη δημογραφική και πολιτική ισορροπία της Νέας Υόρκης. Μουσουλμάνοι και μετανάστες αποτέλεσαν τη ραχοκοκαλιά της εκλογικής του νίκης, εγκαινιάζοντας μια νέα εποχή για μια πόλη που είναι διάσημη για την εθνοτική της πολυμορφία και όπου η πολιτική εξουσία πέρασε ιστορικά από διαδοχικά κύματα Ολλανδών, Ιρλανδών, Ιταλών, Εβραίων και Αφροαμερικανών.

Τον Νοέμβριο, οι μουσουλμανικές κοινότητες βρέθηκαν στο επίκεντρο της εκλογικής αναμέτρησης, στηρίζοντας μαζικά τον Μαμντάνι. Για πολλούς μουσουλμάνους κατοίκους της πόλης, η εκλογή του γεννά ελπίδα ύστερα από δεκαετίες κατά τις οποίες ένιωθαν ότι βρίσκονταν στο περιθώριο της δημοτικής εξουσίας.

«Για πρώτη φορά μετά από πολύ καιρό, οι άνθρωποι εδώ νιώθουν ότι έχουν τη δύναμη να μιλήσουν», δήλωσε η Χαφίζ Ράζα, 64χρονη μοδίστρα από το Μπρούκλιν, μιλώντας για τον Μαμντάνι.

Οι μουσουλμανικές κοινότητες της Νέας Υόρκης έχουν μεταμορφώσει γειτονιές από το Μπρονξ έως το Μπρούκλιν και το Κουίνς, αναζωογονώντας εμπορικές περιοχές και ιδρύοντας σχολεία και χώρους λατρείας, την ίδια στιγμή που αντιμετωπίζουν αυστηρούς μεταναστευτικούς ελέγχους και ισλαμοφοβικές επιθέσεις.

Συνεντεύξεις της Washington Post με δεκάδες μουσουλμάνους κατοίκους και ηγέτες σε ολόκληρη την πόλη αποκαλύπτουν έναν πληθυσμό που αισθάνεται ενισχυμένος από την αυξανόμενη πολιτική του επιρροή, αλλά ταυτόχρονα διατηρεί ορισμένες επιφυλάξεις για τον Μαμντάνι και τις δημοκρατικές, σοσιαλιστικές του πολιτικές.

Ορισμένοι μουσουλμάνοι θεωρούν ότι είναι σαφώς πιο συντηρητικοί από τον νέο δήμαρχο σε ζητήματα όπως η αστυνόμευση, η εκπαίδευση και η ρύθμιση των επιχειρήσεων. Παρ’ όλα αυτά, η κοινότητα, η οποία πριν από 25 χρόνια είχε βιώσει έντονο ρατσισμό μετά τις τρομοκρατικές επιθέσεις της 11ης Σεπτεμβρίου 2001, βλέπει πλέον τη Νέα Υόρκη περισσότερο ως ασφαλές καταφύγιο, καθώς ξεκινά η εποχή Μαμντάνι.

«Ηθική πόλη»

Σύμφωνα με το TIME, πέρα από τη δημογραφική του σημασία, η πολιτική άνοδος του Μαμντάνι εντάσσεται σε μια ευρύτερη συζήτηση για το τι είναι και οφείλει να είναι μια σύγχρονη πόλη.

Η αστική ανάπτυξη στις ΗΠΑ δεν υπήρξε ποτέ απλώς ζήτημα κτιρίων, προϋπολογισμών ή σχεδίων, αλλά αντανάκλαση της «ηθικής φαντασίας» των Αμερικανών και του ποιον θεωρούν ότι υπηρετούν οι πόλεις.

Όπως είχε πει ο Μάρτιν Λούθερ Κινγκ, οι προϋπολογισμοί είναι «ηθικά έγγραφα», καθώς αποκαλύπτουν όχι μόνο τι μπορεί να αντέξει οικονομικά μια κοινωνία, αλλά και τι αξίες πρεσβεύει. Σε αυτή την αρχή οικοδόμησε ο Μαμντάνι την προεκλογική του εκστρατεία και, όπως δείχνει το αποτέλεσμα, κατάφερε να κερδίσει.

Το όραμά του για μια δίκαιη και οικονομικά προσιτή πόλη έρχεται σε σύγκρουση με μια μακρά ιστορία αποκλεισμού και εγκατάλειψης.

Στη Νέα Υόρκη, την πόλη με τους περισσότερους δισεκατομμυριούχους στον κόσμο, η αύξηση των ενοικίων έχει ξεπεράσει κατά πολύ την αύξηση των μισθών, ενώ ένας στους τρεις κατοίκους αντιμετωπίζει επισιτιστική ανασφάλεια, αναφέρει το περιοδικό.

Το σχέδιο του Μαμντάνι να αυξήσει κατά 2% τον δημοτικό φόρο εισοδήματος για τους εκατομμυριούχους και να μετατοπίσει τη φορολόγηση της ακίνητης περιουσίας προς τις πλουσιότερες και λιγότερο φορολογημένες γειτονιές θα μπορούσε να αποφέρει 4 δισεκατομμύρια δολάρια ετησίως για τη χρηματοδότηση προσιτής στέγασης. Δεν πρόκειται, όπως επισημαίνεται, για «επανάσταση στην αριθμητική», αλλά για επανάσταση στις αξίες, με το μήνυμα ότι η ακρίβεια δεν είναι μοίρα, αλλά αποτέλεσμα πολιτικών επιλογών, επισημαίνει το TIME.

Καθώς το υψηλό κόστος ζωής ωθεί δεκάδες χιλιάδες κατοίκους εκτός πόλης -σχεδόν 78.000 άτομα έφυγαν από τη Νέα Υόρκη μεταξύ 1ης Ιουλίου 2022 και 1ης Ιουλίου 2023- ο Μαμντάνι προτείνει την κατασκευή 200.000 νέων μονάδων προσιτής κατοικίας και την επέκταση της παιδικής φροντίδας, ώστε να παραμείνουν οι εργαζόμενοι στην πόλη.

Το ίδιο ηθικό πλαίσιο διαπερνά και τις προτάσεις του για τις μετακινήσεις, με δωρεάν λεωφορεία και δρόμους φιλικούς προς τους πεζούς, ως πολιτικές που ενισχύουν τη συνύπαρξη και τη δημοκρατία στον δημόσιο χώρο.

Η εκλογή του, σύμφωνα με αυτή την ανάγνωση, δεν αμφισβητεί μόνο παγιωμένες πολιτικές πρακτικές, αλλά επαναφέρει στο προσκήνιο το ερώτημα αν η πολιτική μπορεί να είναι ταυτόχρονα ηθική και νικηφόρα. Στη Νέα Υόρκη του Ζόχραν Μαμντάνι, η απάντηση φαίνεται να είναι καταφατική.