Ηνωμένο Βασίλειο, Αυστραλία και Καναδάς αναγνώρισαν ως ανεξάρτητο κράτος την Παλαιστίνη,  ενώ η Γαλλία και άλλες χώρες ετοιμάζονται να το πράξουν τις επόμενες ημέρες.  Ο Ισραηλινός πρωθυπουργός Μπενιαμίν Νετανιάχου είχε προειδοποιήσει νωρίτερα ότι οι αποφάσεις αυτές θα ανταμείψουν «την τερατώδη τρομοκρατία της Χαμάς». Οι ΗΠΑ επίσης εξέφρασαν έντονη αντίθεση στην κίνηση αυτή.

Η Παλαιστίνη είναι ένα κράτος που υπάρχει και δεν υπάρχει.  Διαθέτει μεγάλο βαθμό διεθνούς αναγνώρισης, διπλωματικές αποστολές στο εξωτερικό και ομάδες που συμμετέχουν σε αθλητικούς αγώνες, συμπεριλαμβανομένων των Ολυμπιακών Αγώνων, σημειώνει το BBC.

Αλλά, λόγω της μακροχρόνιας διαμάχης με το Ισραήλ, δεν έχει διεθνώς συμφωνημένα σύνορα, πρωτεύουσα ή στρατό. Λόγω της ισραηλινής στρατιωτικής κατοχής στη Δυτική Όχθη, η Παλαιστινιακή Αρχή – που δημιουργήθηκε μετά τις ειρηνευτικές συμφωνίες της δεκαετίας του 1990 – δεν έχει τον πλήρη έλεγχο της γης ή του πληθυσμού της. Η Γάζα, όπου επίσης το Ισραήλ είναι δύναμη κατοχής, είναι σε πόλεμο και το Ισραήλ γκρεμίζει συστηματικά τα σπίτια του κόσμου.

Δεδομένου του καθεστώτος της Παλαιστίνης ως ενός είδους ημι-κράτους, η αναγνώριση είναι αναπόφευκτα σε μεγάλο βαθμό συμβολική. Αντιπροσωπεύει μια ισχυρή ηθική και πολιτική δήλωση, αλλά αλλάζει ελάχιστα πράγματα στην πράξη.

Ο ισχυρός συμβολισμός

Ωστόσο, το συμβολικό φορτίο είναι ισχυρό. Όπως επισήμανε ο πρώην Βρετανός υπουργός Εξωτερικών Ντέιβιντ Λάμι σε ομιλία του στον ΟΗΕ τον Ιούλιο: «Η Βρετανία φέρει ένα ιδιαίτερο βάρος ευθύνης να υποστηρίξει τη λύση των δύο κρατών». Ο ίδιος αναφέρθηκε στη Διακήρυξη Μπάλφουρ του 1917 – που υπεγράφη από τον τότε υπουργό Εξωτερικών Άρθουρ Μπάλφουρ – η οποία εξέφρασε για πρώτη φορά την υποστήριξη της Βρετανίας για «την εγκαθίδρυση στην Παλαιστίνη μιας εθνικής εστίας για τον εβραϊκό λαό».

Αλλά, όπως είπε ο Λάμι, η διακήρυξη εκείνη συνοδευόταν από μια σοβαρή υπόσχεση «ότι δεν θα γίνει τίποτε που να μπορεί να θίξει τα πολιτικά και θρησκευτικά δικαιώματα των υφιστάμενων μη-εβραϊκών κοινοτήτων στην Παλαιστίνη».

Οι υποστηρικτές του Ισραήλ συχνά τονίζουν ότι ο Λόρδος Μπάλφουρ δεν αναφέρθηκε ρητά στους Παλαιστίνιους ούτε μίλησε για τα εθνικά τους δικαιώματα.  Ωστόσο, η περιοχή που ήταν γνωστή ως Παλαιστίνη – την οποία η Βρετανία διοίκησε μέσω εντολής της Κοινωνίας των Εθνών από το 1922 έως το 1948 – θεωρείται εδώ και καιρό ως μια ανοιχτή υπόθεση της διεθνούς κοινότητας.

Το Ισραήλ δημιουργήθηκε το 1948, αλλά οι προσπάθειες για τη δημιουργία ενός παράλληλου παλαιστινιακού κράτους απέτυχαν για πολλούς λόγους.  Όπως είπε ο Λάμι, οι πολιτικοί «έχουν συνηθίσει να επαναλαμβάνουν τις λέξεις ‘λύση δύο κρατών’».

Ο όρος αναφέρεται στη δημιουργία ενός παλαιστινιακού κράτους στη Δυτική Όχθη και τη Λωρίδα της Γάζας, περίπου στα όρια που υπήρχαν πριν από τον αραβοϊσραηλινό πόλεμο του 1967, με την Ανατολική Ιερουσαλήμ – που κατέχει το Ισραήλ από τότε – ως πρωτεύουσα.

Αλλά οι διεθνείς προσπάθειες να υλοποιηθεί αυτή η λύση έχουν αποτύχει και ο εποικισμός μεγάλου μέρους της Δυτικής Όχθης από το Ισραήλ, που είναι παράνομος σύμφωνα με το διεθνές δίκαιο, έχει καταστήσει την ιδέα σε μεγάλο βαθμό ένα κενό σύνθημα.

Ποιοι αναγνωρίζουν την Παλαιστίνη ως κράτος

Η Παλαιστίνη αναγνωρίζεται αυτή τη στιγμή από περίπου το 75% των 193 κρατών-μελών του ΟΗΕ. Στον ΟΗΕ έχει καθεστώς «μόνιμου κράτους-παρατηρητή», που επιτρέπει τη συμμετοχή αλλά όχι το δικαίωμα ψήφου.

Με την αναγνώριση από τη Βρετανία και τη Γαλλία, η Παλαιστίνη θα απολαμβάνει σύντομα την υποστήριξη τεσσάρων από τα πέντε μόνιμα μέλη του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ.  Η Κίνα και η Ρωσία αναγνώρισαν την Παλαιστίνη το 1988.  Αυτό θα αφήσει τις ΗΠΑ, τον πιο ισχυρό σύμμαχο του Ισραήλ, σε μειοψηφία.

Η Ουάσιγκτον έχει αναγνωρίσει την Παλαιστινιακή Αρχή, που σήμερα ηγείται ο Μαχμούντ Αμπάς, από τη δημιουργία της στα μέσα της δεκαετίας του 1990.

Έκτοτε, αρκετοί πρόεδροι εξέφρασαν την υποστήριξή τους στη μελλοντική δημιουργία παλαιστινιακού κράτους. Ο Ντόναλντ Τραμπ, ωστόσο, δεν είναι ένας από αυτούς. Στις δύο θητείες του, η αμερικανική πολιτική έγειρε έντονα υπέρ του Ισραήλ.

Γιατί γίνεται τώρα η αναγνώριση

Διαδοχικές βρετανικές κυβερνήσεις μιλούσαν για την αναγνώριση παλαιστινιακού κράτους, αλλά μόνο ως μέρος μιας ειρηνευτικής διαδικασίας, ιδανικά σε συνεργασία με άλλους δυτικούς συμμάχους και «τη στιγμή της μέγιστης επιρροής».  Το να γίνει απλώς ως κίνηση, πίστευαν οι κυβερνήσεις, θα ήταν λάθος. Ίσως να έκανε τους ανθρώπους να νιώσουν ενάρετοι, αλλά δεν θα άλλαζε τίποτε στην πραγματικότητα.

Ωστόσο, τα γεγονότα φαίνεται πως ανάγκασαν αρκετές κυβερνήσεις να δράσουν.  Οι εικόνες της πείνας στη Γάζα, η αυξανόμενη οργή για την ισραηλινή στρατιωτική εκστρατεία και οι μεγάλες αλλαγές στη δημόσια γνώμη – όλα έπαιξαν ρόλο στο να φτάσουμε σε αυτό το σημείο.

Οι ΗΠΑ παραμένουν αντίθετες

Η κυβέρνηση Τραμπ ποτέ δεν έκρυψε την αντίθεσή της στην αναγνώριση, με τον ίδιο τον πρόεδρο να παραδέχεται ότι έχει «διαφωνία με τον πρωθυπουργό Στάρμερ ως προς αυτό το θέμα» στην  κοινή συνέντευξη Τύπου που έδωσαν την Πέμπτη.  Οι δύο ηγέτες πάντως δήλωσαν ότι συζήτησαν το ζήτημα στη συνάντησή τους.

Στην πραγματικότητα, είναι ξεκάθαρο ότι η αμερικανική στάση έχει σκληρύνει  και είναι πλήρως αντίθετη με την ίδια την ιδέα της παλαιστινιακής ανεξαρτησίας. Τον Ιούνιο, ο σημερινός Αμερικανός πρέσβης στο Ισραήλ, Μάικ Χάκαμπι, είπε ότι θεωρεί πως οι ΗΠΑ πλέον δεν υποστηρίζουν τη δημιουργία παλαιστινιακού κράτους.

Πιο πρόσφατα, ο Υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ, Μάρκο Ρούμπιο, είπε ότι η Χαμάς θα «νιώσει περισσότερο αποθρασυμένη» από τη διεθνή ώθηση για αναγνώριση της Παλαιστίνης.

Τα λόγια του, σε κοινή συνέντευξη Τύπου με τον Νετανιάχου στις 15 Σεπτεμβρίου, αντήχησαν το ισραηλινό επιχείρημα ότι η αναγνώριση είναι «ανταμοιβή για την τρομοκρατία», μετά τις καταστροφικές επιθέσεις της Χαμάς στις 7 Οκτωβρίου 2023.

Ο Ρούμπιο λέει επίσης ότι οι ΗΠΑ προειδοποίησαν όσους προωθούν την αναγνώριση ότι είναι πιθανό αυτή κίνηση να προκαλέσει το Ισραήλ να προσαρτήσει τη Δυτική Όχθη.

«Τους είπαμε ότι αυτό θα οδηγούσε σε τέτοιου είδους ανταποδοτικές ενέργειες και ότι θα έκανε πιο δύσκολη την επίτευξη εκεχειρίας [στη Γάζα]», είπε στους δημοσιογράφους στις αρχές Σεπτεμβρίου.