Η αυλαία του Αυγούστου θα πέσει αφήνοντας πίσω της μια Ευρώπη που καλείται να γράψει μόνη της το πιο δύσκολο πολιτικό και στρατηγικό κεφάλαιο κεφάλαιο της σύγχρονης ιστορίας της. Έπειτα από ένα καλοκαίρι γεμάτο υποχωρήσεις και μια αίσθηση αβεβαιότητας, η «Γηραιά ήπειρος» βρίσκεται πλέον αντιμέτωπη με το ενδεχόμενο να υπερασπιστεί μόνη της τόσο την Ουκρανία όσο και τη δική της ασφάλεια, καθώς η Ουάσιγκτον δεν δείχνει πρόθυμη να συνεχίσει να στηρίζει αποφασιστικά τον πόλεμο ενάντια στη ρωσική επιθετικότητα.

Όπως σημειώνει ο Guardian, η Ευρώπη βίωσε ένα «καλοκαίρι υποταγής», αποδεχόμενη μια άνιση εμπορική συμφωνία που επέβαλε ο Ντόναλντ Τραμπ και δεσμευόμενη σε υπερβολικά μεγάλες επενδύσεις στις ΗΠΑ.

Παράλληλα, τα ευρωπαϊκά μέλη του ΝΑΤΟ υποσχέθηκαν αύξηση των αμυντικών δαπανών σε επίπεδο-ρεκόρ, έως και 5% του ΑΕΠ, προκειμένου να κατευνάσουν τον Αμερικανό Πρόεδρο και να διατηρήσουν τις ΗΠΑ στο ευρωπαϊκό σύστημα ασφαλείας.

Η προσπάθεια για ενότητα απέναντι στον Πούτιν

Παρ’ όλα αυτά, σύμφωνα με τον Guardian, η εικόνα θα μπορούσε να είναι χειρότερη. Συνοδεύοντας τον πρόεδρο της Ουκρανίας, Βολοντίμιρ Ζελένσκι, στον Λευκό Οίκο, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, το ΝΑΤΟ και οι ηγέτες των Βρετανίας, Γαλλίας, Γερμανίας, Ιταλίας και Φινλανδίας, προσπάθησαν να δείξουν ενότητα, απορρίπτοντας τα αιτήματα του Βλαντίμιρ Πούτιν για εδαφικές παραχωρήσεις.

Παράλληλα, επιδίωξαν να περιορίσουν τη ζημιά από την επίσημη υποδοχή που επιφύλαξε ο Τραμπ στον Ρώσο ηγέτη στην Αλάσκα και εξασφάλισαν μια ασαφή υπόσχεση ότι οι ΗΠΑ θα παρέχουν κάποια στήριξη σε μια ευρωπαϊκή δύναμη ασφαλείας για την Ουκρανία, εφόσον υπάρξει συμφωνία εκεχειρίας.

Ο αμερικανικός «φόρος πολέμου» στην Ευρώπη

Ωστόσο, ο Τραμπ απέκλεισε εκ νέου την προοπτική ένταξης της Ουκρανίας στο ΝΑΤΟ -μια πάγια θέση της Μόσχας-, δεν επέμεινε σε άμεση κατάπαυση του πυρός και άφησε να χαθεί άλλη μια προθεσμία για αυστηρότερες κυρώσεις κατά της Ρωσίας.

Δεν διασφάλισε επίσης ότι η Ευρώπη θα συμμετέχει σε μελλοντικές ειρηνευτικές διαπραγματεύσεις.

Εξάλλου, η βρετανική εφημερίδα σημειώνει πως ο υπουργός Οικονομικών των ΗΠΑ, Σκοτ Μπέσεντ, ανακοίνωσε πως θα επιβληθεί «προσαύξηση 10%» σε όλες τις ευρωπαϊκές αγορές αμερικανικών όπλων για την Ουκρανία – κάτι που χαρακτηρίζεται ουσιαστικά «φόρος πολέμου».

Περιορισμένη στρατιωτική στήριξη

Ο Λευκός Οίκος ξεκαθάρισε ότι οποιαδήποτε αμερικανική συμβολή στη δύναμη ασφαλείας που συγκροτούν η Βρετανία και η Γαλλία δεν θα περιλαμβάνει αμερικανικές «μπότες» στο ουκρανικό «έδαφος».

Ο Τραμπ υπαινίχθηκε ότι η Ουάσιγκτον ίσως παρέχει αεροπορική στήριξη, ωστόσο ο επικεφαλής πολιτικής του Πενταγώνου τόνισε στους Ευρωπαίους στρατιωτικούς ηγέτες ότι η συνδρομή θα είναι εξαιρετικά περιορισμένη.

Όπως αποκαλύπτει ο Guardian, οι ΗΠΑ έχουν σταματήσει να μοιράζονται ακόμα και πληροφορίες για τις συνομιλίες Ουκρανίας–Ρωσίας με τους πιο στενούς τους συμμάχους, έπειτα από εντολή της διευθύντριας Εθνικών Πληροφοριών των ΗΠΑ (DNI), Τούλσι Γκάμπαρντ.

Η αβεβαιότητα των Ευρωπαίων

Αυτό σημαίνει ότι οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις, που εξετάζουν εάν θα δεσμεύσουν και αποστείλουν στρατεύματα, αεροπορία, αντιπυραυλικές ή ναυτικές δυνάμεις για την Ουκρανία, δεν έχουν καμία εγγύηση ότι οι ΗΠΑ δεν θα τους «γειώσουνν» ξαφνικά, αρνούμενες να παρέχουν κρίσιμες πληροφορίες σε περίπτωση νέας ρωσικής επίθεσης.

Εσωτερικές διαιρέσεις και διλήμματα

Η επίδειξη ενότητας στην Ευρώπη έχει ήδη αρχίσει να καταρρέει.

Ο Ιταλός αντιπρόεδρος Ματέο Σαλβίνι χλεύασε την πρόταση του Γάλλου προέδρου Εμανουέλ Μακρόν να σταλούν ευρωπαϊκές δυνάμεις στην Ουκρανία, ενώ ο Γερμανός καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς δέχεται σφοδρές εσωτερικές πιέσεις επειδή πρότεινε συμμετοχή της Γερμανίας στη «Συμμαχία των Προθύμων».

Η απουσία της Πολωνίας από τη σύνοδο στον Λευκό Οίκο προκάλεσε επίσης ερωτήματα, καθώς θεωρείται ο ισχυρότερος σύμμαχος της Ουκρανίας στην Κεντρική Ευρώπη. Η Βαρσοβία δήλωσε πως δεν θα συνεισφέρει στρατεύματα σε ευρωπαϊκή δύναμη επειδή τα χρειάζεται για την υπεράσπιση των συνόρων της με τη Ρωσία και τη Λευκορωσία.

Την ίδια ώρα, η συμμετοχή της Τουρκίας αποτελεί ένα δύσκολο ζήτημα, καθώς η Άγκυρα πιθανότατα θα απαιτήσει πολιτικά ανταλλάγματα από την ΕΕ για να δεσμεύσει δυνάμεις.

Το θεμελιώδες ερώτημα

Όλα αυτά αναδεικνύουν το κρίσιμο ερώτημα: μπορεί πράγματι μια ευρωπαϊκή συμμαχία κρατών να προσφέρει αξιόπιστες εγγυήσεις ασφάλειας στην Ουκρανία, χωρίς σίγουρη αμερικανική στήριξη;

Οι μνήμες από τις αποτυχίες των ευρωπαϊκών ειρηνευτικών αποστολών στη Βοσνία τη δεκαετία του 1990, αλλά και από την χλιαρή αντίδραση στην προσάρτηση της Κριμαίας το 2014, μόνο ενισχυτικές της εμπιστοσύνης των ευρωπαϊκών δυνάμεων δεν είναι.

«Ατσάλινος σκαντζόχοιρος»

Η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, έχει καταστήσει σαφές ότι το κύριο βάρος θα συνεχίσει να το σηκώνει η ίδια η Ουκρανία, η οποία «πρέπει να γίνει ένας ατσάλινος σκαντζόχοιρος, αχώνευτος για κάθε πιθανό εισβολέα».

Ενίσχυση με όπλα, εμπορικά οφέλη και οικονομική βοήθεια είναι, σύμφωνα με τον Guardian, η πιο ουσιαστική συμβολή των Ευρωπαίων.

Ένα αβέβαιο μέλλον

Με τον Πούτιν να μην δείχνει καμία διάθεση για σοβαρές ειρηνευτικές συνομιλίες και τον Τραμπ απρόθυμο να ασκήσει πραγματική πίεση στη Ρωσία, οι πιθανότητες μιας εκεχειρίας παραμένουν ισχνές.

Και αυτό, ίσως είναι ανακουφιστικό, καθώς η Ευρώπη απέχει πολύ από το να διαθέτει μια αξιόπιστη πολιτική και στρατιωτική ικανότητα αποτροπής χωρίς σταθερή αμερικανική υποστήριξη.