Ο Βλαντίμιρ Πούτιν φαίνεται πρόθυμος να εξετάσει μια ειρηνευτική συμφωνία για την Ουκρανία, αλλά υπό αυστηρές προϋποθέσεις που αποτυπώνουν όχι μόνο τις στρατηγικές του απαιτήσεις αλλά και τη βαθύτερη ρήξη ανάμεσα στη Ρωσία και τη Δύση.

Σύμφωνα με τρεις Ρώσους αξιωματούχους με γνώση των διαπραγματεύσεων, που μίλησαν στο Reuters, οι όροι του Πούτιν για τον τερματισμό του πολέμου περιλαμβάνουν γραπτές δεσμεύσεις από τους ηγέτες της Δύσης για τον τερματισμό της επέκτασης του ΝΑΤΟ προς την Ανατολή, καθώς και την άρση μέρους των κυρώσεων εις βάρος της Ρωσίας.

Ο πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, έχει δηλώσει επανειλημμένα την πρόθεσή του να δώσει τέλος στη φονικότερη σύρραξη στην Ευρώπη από τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο και τις τελευταίες ημέρες έχει εκφράσει αυξανόμενη δυσφορία με τη στάση του Πούτιν.

Την Τρίτη, προειδοποίησε ότι ο Ρώσος ηγέτης «παίζει με τη φωτιά» επειδή αρνείται να συμμετάσχει σε συνομιλίες για κατάπαυση πυρός, τη στιγμή που οι ρωσικές δυνάμεις σημειώνουν προελάσεις στο πεδίο της μάχης.

Έπειτα από τηλεφωνική συνομιλία που διήρκεσε πάνω από δύο ώρες με τον Τραμπ την περασμένη εβδομάδα, ο Πούτιν ανέφερε πως συμφώνησε να συνεργαστεί με την Ουκρανία σε ένα μνημόνιο που θα καθορίζει το πλαίσιο μιας ειρηνευτικής συμφωνίας, περιλαμβανομένου του χρονοδιαγράμματος για κατάπαυση πυρός.

Η Ρωσία δηλώνει ότι επεξεργάζεται τη δική της εκδοχή του μνημονίου και δεν μπορεί να εκτιμήσει πόσο θα διαρκέσει η διαδικασία.

Το Κίεβο και οι κυβερνήσεις της Ευρώπης κατηγορούν τη Μόσχα ότι κωλυσιεργεί σκοπίμως, ενώ οι ρωσικές δυνάμεις συνεχίζουν να προελαύνουν στην ανατολική Ουκρανία.

«Ο Πούτιν είναι έτοιμος να κάνει ειρήνη, αλλά όχι με οποιοδήποτε τίμημα», δήλωσε υψηλόβαθμη ρωσική πηγή με γνώση των σκέψεων στο Κρεμλίνο, η οποία μίλησε υπό καθεστώς ανωνυμίας.

Σύμφωνα με τις τρεις ρωσικές πηγές, ο Πούτιν ζητά «γραπτή» υπόσχεση από τις μεγάλες δυτικές δυνάμεις ότι δεν θα επεκταθεί η συμμαχία του ΝΑΤΟ προς την Ανατολή.

Ουσιαστικά, ζητά να αποκλειστεί επισήμως η ένταξη της Ουκρανίας, της Γεωργίας, της Μολδαβίας και άλλων πρώην σοβιετικών δημοκρατιών.

Επιπλέον, η Ρωσία θέλει η Ουκρανία να παραμείνει ουδέτερη, να αρθούν κάποιες δυτικές κυρώσεις, να επιλυθεί το ζήτημα των παγωμένων ρωσικών κρατικών περιουσιακών στοιχείων στη Δύση και να διασφαλιστεί η προστασία των ρωσόφωνων στην Ουκρανία, όπως είπαν οι ίδιες πηγές.

Η πρώτη πηγή σημείωσε ότι, εάν ο Πούτιν διαπιστώσει πως δεν μπορεί να επιτύχει ειρήνη με τους δικούς του όρους, τότε θα επιδιώξει να δείξει στους Ουκρανούς και στους Ευρωπαίους με στρατιωτικές νίκες ότι «η ειρήνη αύριο θα είναι ακόμη πιο επώδυνη».

Το Κρεμλίνο δεν απάντησε σε αίτημα σχολιασμού των πληροφοριών του Reuters.

Ο Πούτιν και άλλοι Ρώσοι αξιωματούχοι έχουν επανειλημμένως δηλώσει ότι οποιαδήποτε ειρηνευτική συμφωνία πρέπει να αντιμετωπίζει τα «βαθύτερα αίτια» της σύρραξης – ρωσικός υπαινιγμός για την επέκταση του ΝΑΤΟ και τη δυτική στήριξη προς την Ουκρανία.

Το Κίεβο έχει επανειλημμένα δηλώσει ότι η Ρωσία δεν πρέπει να έχει δικαίωμα βέτο στις φιλοδοξίες της Ουκρανίας να ενταχθεί στο ΝΑΤΟ.

Η ουκρανική πλευρά ζητά ισχυρές και δεσμευτικές εγγυήσεις ασφαλείας από τη Δύση για να αποτραπεί μελλοντική ρωσική επίθεση.

Η κυβέρνηση του Ουκρανού προέδρου Βολοντίμιρ Ζελένσκι δεν απάντησε σε σχετικό αίτημα του Reuters.

Το ΝΑΤΟ στο παρελθόν έχει επίσης δηλώσει ότι δεν πρόκειται να αλλάξει την πολιτική της «ανοιχτής πόρτας» απλώς επειδή το απαιτεί η Μόσχα. Εκπρόσωπος της Συμμαχίας των 32 κρατών δεν απάντησε στις ερωτήσεις του Reuters.

Ο Πούτιν διέταξε την εισβολή δεκάδων χιλιάδων στρατιωτών στην Ουκρανία τον Φεβρουάριο του 2022, έπειτα από οκτώ χρόνια συγκρούσεων στην ανατολική Ουκρανία μεταξύ φιλορώσων αυτονομιστών και των ουκρανικών δυνάμεων.

Η Ρωσία ελέγχει σήμερα περίπου το 1/5 της Ουκρανίας. Παρά την επιτάχυνση των ρωσικών προελάσεων το τελευταίο έτος, ο πόλεμος κοστίζει ακριβά και στις δύο πλευρές, τόσο σε ανθρώπινες απώλειες όσο και σε στρατιωτικές δαπάνες.

Το Reuters είχε αναφέρει τον Ιανουάριο ότι ο Πούτιν ανησυχεί για τα προβλήματα στην οικονομία της Ρωσίας, εν μέσω ελλείψεων εργατικού δυναμικού και υψηλών επιτοκίων που επιβλήθηκαν για την ανάσχεση του πληθωρισμού.

Η τιμή του πετρελαίου –η βάση της ρωσικής οικονομίας– έχει σημειώσει σταθερή πτώση φέτος.

Ο Τραμπ, ο οποίος υπερηφανεύεται για τις φιλικές του σχέσεις με τον Πούτιν και έχει εκφράσει την πεποίθηση ότι ο Ρώσος ηγέτης επιθυμεί την ειρήνη, προειδοποίησε ότι η Ουάσινγκτον θα μπορούσε να επιβάλει νέες κυρώσεις εάν η Μόσχα καθυστερήσει την προσπάθεια εξεύρεσης λύσης.

Την Κυριακή, σε ανάρτησή του στα κοινωνικά δίκτυα, ανέφερε ότι ο Πούτιν «έχει τρελαθεί τελείως» επειδή εξαπέλυσε μια μαζική εναέρια επίθεση στην Ουκρανία την προηγούμενη εβδομάδα.

Η πρώτη πηγή δήλωσε επίσης ότι, αν ο Πούτιν δει ευκαιρία για τακτικό πλεονέκτημα στο πεδίο της μάχης, θα προωθηθεί περαιτέρω εντός της Ουκρανίας .

Σύμφωνα με την πηγή, το Κρεμλίνο θεωρεί πως η Ρωσία μπορεί να πολεμήσει για χρόνια, ανεξαρτήτως των κυρώσεων και των οικονομικών πιέσεων από τη Δύση.

Δεύτερη πηγή σημείωσε ότι πλέον ο Πούτιν εμφανίζεται λιγότερο πρόθυμος να συμβιβαστεί όσον αφορά την εδαφική κυριαρχία και επιμένει στη δημόσια θέση του ότι επιδιώκει τον πλήρη έλεγχο τεσσάρων ουκρανικών περιφερειών που διεκδικεί η Ρωσία.

«Ο Πούτιν έχει σκληρύνει τη στάση του», είπε η δεύτερη πηγή σχετικά με το ζήτημα των εδαφών.

Τον Ιούνιο του περασμένου έτους, ο Πούτιν είχε παρουσιάσει τους αρχικούς του όρους για άμεσο τερματισμό του πολέμου: η Ουκρανία να εγκαταλείψει τις φιλοδοξίες της για ένταξη στο ΝΑΤΟ και να αποσύρει όλα τα στρατεύματά της από το σύνολο των τεσσάρων περιοχών της ανατολικής Ουκρανίας που διεκδικεί και σε μεγάλο βαθμό ελέγχει η Ρωσία.

Εκτός από την Κριμαία, την οποία προσάρτησε το 2014, η Ρωσία ελέγχει σχεδόν ολόκληρη τη Λουγκάνσκ, πάνω από το 70% του Ντονέτσκ, καθώς και σημαντικά τμήματα των Ζαπορίζια και Χερσώνα. Επιπλέον, κατέχει μικρές περιοχές των Χάρκοβο και Σούμι και απειλεί το Ντνιπρό .

Ο Πούτιν παρουσιάζει τον πόλεμο ως σημείο καμπής στις σχέσεις της Μόσχας με τη Δύση, η οποία, όπως λέει, ταπείνωσε τη Ρωσία μετά την κατάρρευση της Σοβιετικής Ένωσης το 1991 με την επέκταση του ΝΑΤΟ και την παραβίαση της ρωσικής σφαίρας επιρροής.

Στη σύνοδο του Βουκουρεστίου το 2008, οι ηγέτες του ΝΑΤΟ συμφώνησαν ότι η Ουκρανία και η Γεωργία θα γίνουν κάποτε μέλη.

Το 2019, η Ουκρανία τροποποίησε το Σύνταγμά της, δεσμευόμενη στην πλήρη ένταξη στο ΝΑΤΟ και την ΕΕ.

Ο Πούτιν, που ανέλαβε την εξουσία το 1999, έχει επανειλημμένα επανέλθει στο θέμα της διεύρυνσης του ΝΑΤΟ, συμπεριλαμβανομένων και των πλέον λεπτομερών τοποθετήσεών του για την ειρήνη το 2024.

Το 2021, μόλις δύο μήνες πριν τη ρωσική εισβολή, η Μόσχα είχε προτείνει σχέδιο συμφωνίας προς τα μέλη του ΝΑΤΟ που, στο Άρθρο 6, προέβλεπε ότι η Συμμαχία θα «απέχει από κάθε περαιτέρω διεύρυνση, συμπεριλαμβανομένης της ένταξης της Ουκρανίας και άλλων κρατών».

Αμερικανοί και Νατοϊκοί διπλωμάτες τότε απέρριψαν τη ρωσική απαίτηση για βέτο στην επέκταση της Συμμαχίας.

Η Ρωσία ζητά σήμερα ρητή γραπτή δέσμευση για το ΝΑΤΟ, καθώς ο Πούτιν θεωρεί ότι η Μόσχα παραπλανήθηκε από τις ΗΠΑ μετά την πτώση του Τείχους του Βερολίνου το 1989, όταν ο Αμερικανός υπουργός Εξωτερικών, Τζέιμς Μπέικερ, διαβεβαίωσε τον Σοβιετικό ηγέτη Μιχαήλ Γκορμπατσόφ το 1990 ότι το ΝΑΤΟ δεν θα επεκταθεί ανατολικά, σύμφωνα με δύο από τις πηγές.

Αυτή η προφορική υπόσχεση επιβεβαιώθηκε και από τον πρώην διευθυντή της CIA, Ουίλιαμ Μπερνς, στα απομνημονεύματά του. Ωστόσο, δεν επικυρώθηκε ποτέ επίσημα και δόθηκε σε μια εποχή που η Σοβιετική Ένωση δεν είχε ακόμη διαλυθεί.