Ένας τύπος αίματος που έχει βρεθεί σε μόλις τρεις ανθρώπους ανατρέπει όσα πιστεύαμε ότι γνωρίζαμε για την ανθρώπινη βιολογία. Ονομάζεται B(A) και δεν εντάσσεται πλήρως στο συνηθισμένο σύστημα ABO, υποδηλώνοντας ότι μπορεί να υπάρχουν ακόμη και “κρυφές” παραλλαγές.
Για δεκαετίες, οι τύποι αίματος θεωρούνταν ένα σταθερό πλαίσιο στην ιατρική, απαραίτητο για ασφαλείς μεταγγίσεις και βασικές διαγνώσεις. Το σύστημα, που χαρτογραφήθηκε για πρώτη φορά στις αρχές του 20ού αιώνα, φαινόταν σταθερό και καλά κατανοητό.
Ωστόσο, ανακαλύψεις σαν αυτή δείχνουν ότι τα πράγματα δεν είναι τόσο ξεκάθαρα. Ακόμη και σήμερα, οι ερευνητές εντοπίζουν σπάνιες περιπτώσεις που δεν ακολουθούν τους κανόνες, κάτι που μπορεί να περιπλέξει πραγματικές ιατρικές αποφάσεις.
Ένα παράξενο μείγμα
Ο τύπος αίματος B(A) εντοπίστηκε το 2025 κατά τη διάρκεια εξετάσεων σε νοσοκομείο στην Ταϊλάνδη. Αυτό που αιφνιδίασε τους ερευνητές ήταν η ασυμφωνία μεταξύ των αναμενόμενων και των πραγματικών αποτελεσμάτων. Σύμφωνα με ευρήματα που δημοσιεύτηκαν στο περιοδικό Transfusion and Apheresis Science, τα άτομα αυτά παρουσίαζαν κυρίως αντιγόνα τύπου Β, αλλά και μικρές ποσότητες αντιγόνων τύπου Α – κάτι που οι τυπικές ταξινομήσεις δεν λαμβάνουν υπόψη.
Η περίπτωση αφορούσε τρία άτομα: έναν ασθενή και δύο δότες. Οι ερευνητές επεσήμαναν ότι:
«Οι αποκλίσεις στο σύστημα ABO ήταν σαφείς μεταξύ δοτών και ασθενών ακόμη και μέσα στην ίδια εθνική ομάδα», κάτι που είναι ασυνήθιστο και δεν παρατηρείται συνήθως στις τυπικές εξετάσεις.
Αυτού του είδους η ασάφεια μπορεί να κάνει τον προσδιορισμό της ομάδας αίματος λιγότερο απλό απ’ όσο αναμένεται, ειδικά σε καταστάσεις όπου η ακρίβεια είναι κρίσιμη.
Μια γενετική ιδιαιτερότητα στο παρασκήνιο
Εμβαθύνοντας, οι επιστήμονες εντόπισαν την ανωμαλία στο γονίδιο ABO στο χρωμόσωμα 9. Σύμφωνα με τη μελέτη, τα τρία άτομα μοιράζονταν τέσσερα συγκεκριμένα αλληλόμορφα που δεν είχαν παρατηρηθεί ξανά σε γνωστές παραλλαγές ομάδων αίματος.
Αυτές οι γενετικές διαφορές επηρεάζουν τον τρόπο με τον οποίο σχηματίζονται τα αντιγόνα στα ερυθρά αιμοσφαίρια. Το αποτέλεσμα είναι ένα είδος υβριδικής έκφρασης: κυρίως τύπος Β, αλλά όχι αποκλειστικά. Αυτό που ξεχωρίζει είναι ότι και οι τρεις περιπτώσεις εμφάνισαν τις ίδιες μεταλλάξεις, οι οποίες δεν αντιστοιχούν σε καμία προηγουμένως καταγεγραμμένη μορφή.
«Το εύρημα αυτό ανέδειξε την επίδραση της κατάστασης και της θεραπείας του ασθενούς στον ανώμαλο προσδιορισμό ABO. Επιπλέον, τα άτομα με B(A) που εντοπίστηκαν σε αυτή τη μελέτη έφεραν ταυτόσημες γενετικές αλλοιώσεις, οι οποίες διέφεραν από όλα τα προγενέστερα αλληλόμορφα του φαινότυπου B(A)», εξήγησαν οι συγγραφείς.
Οι σπάνιοι τύποι αίματος είναι πιο σπάνιοι απ’ όσο νομίζουμε
Οι περισσότεροι άνθρωποι έχουν ακούσει για το 0 αρνητικό ως «παγκόσμιο δότη», αλλά απέχει πολύ από το να είναι το σπανιότερο. Σύμφωνα με συχνά αναφερόμενα στοιχεία, μόνο περίπου 50 άτομα παγκοσμίως έχουν αίμα Rh-null, που μερικές φορές αποκαλείται «χρυσό αίμα» επειδή δεν διαθέτει κανένα αντιγόνο Rh.
Υπάρχει επίσης το Gwada αρνητικό, το οποίο έχει βρεθεί σε μόλις ένα άτομο. Η προσθήκη του B(A) ανεβάζει τον αριθμό των γνωστών παραλλαγών ομάδων αίματος στις 48, δείχνοντας πόσο πολύπλοκος έχει γίνει αυτός ο τομέας.
«Μελλοντικές μελέτες», πρόσθεσαν οι ερευνητές, «απαιτούνται για να αποσαφηνιστούν οι δομικές και λειτουργικές συνέπειες της μεταλλαγμένης (ενζυμικής) AB τρανσφεράσης».
Οι ερευνητές υποψιάζονται ότι μπορεί να υπάρχουν περισσότερες τέτοιες περιπτώσεις που απλώς δεν έχουν ακόμη εντοπιστεί. Το γεγονός ότι το B(A) εμφανίστηκε σε περισσότερα από ένα άτομα υποδηλώνει ότι ίσως δεν είναι τόσο μοναδικό όσο αρχικά φαινόταν.
