Τα πρόσφατα αποτελέσματα εργαστηριακών αναλύσεων από το Karahantepe, έναν σημαντικό αρχαιολογικό χώρο, αποκαλύπτουν πλέον περισσότερα για την καθημερινή ζωή στις απαρχές αυτού του εγκατεστημένου πολιτισμού.
Ο καθηγητής Dr. Necmi Karul, επικεφαλής του προγράμματος Taş Tepeler (“Λόφοι από Πέτρα”) και υπεύθυνος των ανασκαφών στο Karahantepe, δήλωσε ότι πρόσφατες εργαστηριακές αναλύσεις έδωσαν σημαντικές νέες πληροφορίες για το τι έτρωγαν οι πρώτοι κάτοικοι της περιοχής.
Η έρευνα αυτή επιτρέπει επίσης τη σύγκριση της ζωής στο Karahantepe με αυτήν στο κοντινό και πιο γνωστό Göbeklitepe. «Και στους δύο οικισμούς βρήκαμε ισχυρά ίχνη κατανάλωσης γαζέλας», είπε ο Karul.
«Αλλά στο Göbeklitepe μπορέσαμε να εντοπίσουμε και να καθορίσουμε τις αναλογίες ζώων που θα μπορούσαν να ζουν σε ένα ευρύ φάσμα διαφορετικών οικολογικών ζωνών, από πεδινές περιοχές μέχρι και τα υψηλότερα σημεία των βουνών».
Η διατροφή στο Karahantepe ήταν πιο συγκεκριμένη. Η γαζέλα ήταν η κύρια πηγή κρέατος, ενώ τα φυτικά υπολείμματα έδειξαν ότι ένα βασικό τρόφιμο είχε παραβλεφθεί σε προηγούμενες μελέτες.
«Η αρχική μας εκτίμηση για τα φυτικά κατάλοιπα έτεινε προς την κατανάλωση δημητριακών», είπε ο Karul. «Αλλά διαπιστώσαμε ότι τα όσπρια έπαιζαν σημαντικό ρόλο στη διατροφή των ανθρώπων εκείνης της εποχής».
Και οι δύο χώροι χρονολογούνται περίπου 12.000 χρόνια πριν και είναι οι αρχαιότεροι γνωστοί μνημειακοί οικισμοί στην ανθρώπινη ιστορία. Το Karahantepe βρίσκεται 46 χιλιόμετρα από το κέντρο της Σανλιούρφα, μέσα στο Εθνικό Πάρκο Tek Tek Mountains.
Διαθέτει πάνω από 250 όρθιες πέτρες σε σχήμα Τ της Νεολιθικής εποχής, που μοιάζουν πολύ με εκείνες του Göbeklitepe, ενός Μνημείου Παγκόσμιας Κληρονομιάς της UNESCO. Ο χώρος περιλαμβάνει επίσης τρισδιάστατα ανθρώπινα ειδώλια και λεπτομερή ζωικά ανάγλυφα, διάσπαρτα σε μια έκταση 12 εκταρίων.
Οι ανασκαφές στο Karahantepe συνεχίζονται εδώ και 7 χρόνια στο πλαίσιο του προγράμματος Taş Tepeler, μιας από τις πιο εκτεταμένες αρχαιολογικές προσπάθειες στην ιστορία της Τουρκίας.
Η ομάδα έχει μέχρι στιγμής ερευνήσει 6.000 τετραγωνικά μέτρα, αλλά ο Karul επισημαίνει ότι βαθύτερα στρώματα στην περιοχή δεν έχουν ακόμη εξερευνηθεί.
«Υπάρχουν ακόμη χαμηλότερα στρώματα κάτω από το σημείο όπου σκάβουμε τώρα», είπε. «Είναι δύσκολο να πούμε πότε θα ολοκληρωθεί η έρευνα. Αυτό που βρίσκουμε υπόγεια καθορίζει πότε τελειώνουν τέτοια έργα».
«Κάθε χρόνο ανακαλύπτουμε συναρπαστικά ευρήματα και νέες πληροφορίες. Εργαζόμαστε όσο πιο σκληρά μπορούμε. Αν με ρωτάτε, θα ήθελα οι ανασκαφές στο Karahantepe να μην τελειώσουν ποτέ».
Για τον Karul, η σημασία του Karahantepe και του Göbeklitepe δεν έγκειται στο ποιος χώρος είναι παλαιότερος. «Θέλω να τονίσω ότι η “αρχαιότητα” δεν έχει ιδιαίτερη σημασία εδώ», είπε.
«Το γεγονός ότι ένας οικισμός μπορεί να είναι 100 χρόνια παλαιότερος δεν αλλάζει τον ρόλο που παίζουν το Göbeklitepe και το Karahantepe στην ανθρώπινη ιστορία. Αυτοί οι οικισμοί μάς φέρνουν πιο κοντά στους ανθρώπους πριν από 12.000 χρόνια μέσα από τα σύμβολά τους».
Είπε επίσης ότι τα επιτεύγματα εκείνης της εποχής δεν μοιάζουν με τίποτα άλλο της ίδιας περιόδου.
Επέκταση της έρευνας με οικολογικό πρόγραμμα
Παράλληλα με τις ανασκαφές, οι ερευνητές ξεκίνησαν το πρόγραμμα οικολογίας Taş Tepeler. Ομάδες μελετούν και καταγράφουν το σημερινό φυσικό περιβάλλον της περιοχής στο πλαίσιο μιας ευρύτερης προσπάθειας κατανόησης του οικολογικού υπόβαθρου των αρχαίων οικισμών.
«Προσπαθούμε να κατανοήσουμε και να καταγράψουμε τι περιλάμβανε το περιβάλλον διαβίωσης», είπε ο Karul. «Η γεωλογική έρευνα είναι επίσης μέρος αυτού».
«Το πρόγραμμα αυτό δεν πρέπει να θεωρείται μόνο ως ανασκαφικό έργο· είναι κάτι πολύ ευρύτερο. Καλύπτει το περιβάλλον από το παρελθόν μέχρι το παρόν, τους αρχαιολογικούς χώρους και τις ανασκαφές τους, μια περιφερειακή απογραφή, καταγραφή της παραδοσιακής ζωής της περιοχής και διαχείριση της πολιτιστικής κληρονομιάς με ταυτόχρονη διάδοση της γνώσης στο κοινό».
Αυτή η δημόσια διάσταση έχει πλέον διεθνή απήχηση. Μια έκθεση στο Βερολίνο με τίτλο «Discovery of Society» έχει προσελκύσει το ενδιαφέρον ειδικών στο εξωτερικό, ενώ το Φεστιβάλ Πολιτιστικής Διαδρομής της Σανλιούρφα ενέταξε το Karahantepe στο πρόγραμμα γαστρονομίας του.
Ο Karul το θεωρεί φυσικό αποτέλεσμα της αρχαιολογίας: «Η αρχαιολογία δείχνει ότι όλη η ποικιλία της ανθρώπινης ζωής στο παρελθόν μπορεί να έχει αντανακλάσεις στο παρόν».
Επίσης, μια προστατευτική στέγη για τον χώρο είναι σχεδόν έτοιμη να κατασκευαστεί. Σύμφωνα με τον Karul, αυτό το βήμα δεν αφορά μόνο τη φυσική προστασία, αλλά και την ισορροπία ανάμεσα στη διατήρηση και την πρόσβαση του κοινού, καθώς το ενδιαφέρον για τον χώρο συνεχώς αυξάνεται.
Φωτογραφίες του αρχαιολογικού χώρου εδώ
photo:
