Μια μελέτη που δημοσιεύθηκε το 2021 παρουσίασε στις σουπιές μια νέα εκδοχή του «τεστ marshmallow» και τα αποτελέσματα έδειξαν ότι συμβαίνουν περισσότερα στους παράξενους μικρούς εγκεφάλους τους από ό,τι υποψιαζόμασταν ποτέ.

Η ικανότητά τους να μαθαίνουν και να προσαρμόζουν τη συμπεριφορά τους, ανέφεραν οι ερευνητές, μπορεί να έχει εξελιχθεί ώστε να δίνει στις σουπιές ένα πλεονέκτημα στον αδίστακτο θαλάσσιο κόσμο στον οποίο ζουν, όπου επικρατεί ο νόμος του ισχυρότερου.

Το τεστ marshmallow, ή πείραμα marshmallow του Στάνφορντ , είναι αρκετά απλό.

Ένα παιδί τοποθετείται σε ένα δωμάτιο με ένα ζαχαρωτό(marshmallow). Του λένε ότι αν καταφέρει να μην φάει το ζαχαρωτό για 15 λεπτά, θα πάρει ένα δεύτερο ζαχαρωτό και θα του επιτραπεί να φάει και τα δύο.

Αυτή η ικανότητα αναβολής της ικανοποίησης καταδεικνύει γνωστικές ικανότητες όπως ο μελλοντικός σχεδιασμός, και αρχικά διεξήχθη για να μελετηθεί πώς αναπτύσσεται η ανθρώπινη νόηση. Συγκεκριμένα, σε ποια ηλικία ένας άνθρωπος είναι αρκετά έξυπνος για να αναβάλει την ικανοποίηση εάν αυτό σημαίνει ένα καλύτερο αποτέλεσμα αργότερα.

Επειδή είναι τόσο απλό, μπορεί να προσαρμοστεί για ζώα. Προφανώς δεν μπορείτε να πείτε σε ένα ζώο ότι θα λάβει καλύτερη ανταμοιβή αν περιμένει, αλλά μπορείτε να το εκπαιδεύσετε να καταλάβει ότι έρχεται καλύτερο φαγητό αν δεν φάει αμέσως το φαγητό που έχει μπροστά του.

Ορισμένα πρωτεύοντα θηλαστικά μπορούν να καθυστερήσουν την ικανοποίηση , όπως και τα σκυλιά , αν και με ασυνεπή τρόπο. Και τα κορακοειδή έχουν περάσει το τεστ αυτό.

Το 2020, οι σουπιές πέρασαν επίσης μια εκδοχή του τεστ με το marshmallow . Οι επιστήμονες έδειξαν ότι οι κοινές σουπιές ( Sepia officinalis ) μπορούν να απέχουν από το να φάνε ένα γεύμα με κρέας καβουριού το πρωί, αφού μάθουν ότι το δείπνο θα είναι κάτι που τους αρέσει πολύ περισσότερο – όπως οι γαρίδες.

Ωστόσο, όπως επεσήμανε μια ομάδα ερευνητών με επικεφαλής την οικολόγο συμπεριφοράς Alexandra Schnell του Πανεπιστημίου του Cambridge , σε αυτήν την περίπτωση ήταν δύσκολο να προσδιοριστεί εάν αυτή η αλλαγή στη συμπεριφορά αναζήτησης τροφής ως απάντηση στη διαθεσιμότητα θηραμάτων διέπεται επίσης από την ικανότητα άσκησης αυτοελέγχου.

Έτσι, σχεδίασαν μια άλλη δοκιμή, για έξι κοινές σουπιές. Οι σουπιές τοποθετήθηκαν σε μια ειδική δεξαμενή με δύο κλειστούς θαλάμους που είχαν διαφανείς πόρτες, ώστε τα ζώα να μπορούν να βλέπουν μέσα. Στους θαλάμους υπήρχαν σνακ – ένα λιγότερο προτιμώμενο κομμάτι ωμής γαρίδας στον έναν και μια πολύ πιο δελεαστική ζωντανή γαρίδα στον άλλο.

Οι πόρτες είχαν επίσης σύμβολα πάνω τους που οι σουπιές είχαν εκπαιδευτεί να αναγνωρίζουν. Ένας κύκλος σήμαινε ότι η πόρτα θα άνοιγε αμέσως. Ένα τρίγωνο σήμαινε ότι η πόρτα θα άνοιγε μετά από ένα χρονικό διάστημα μεταξύ 10 και 130 δευτερολέπτων. Και ένα τετράγωνο, που χρησιμοποιείται μόνο στην κατάσταση ελέγχου, σήμαινε ότι η πόρτα παρέμενε κλειστή επ’ αόριστον.

Στις συνθήκες δοκιμής, η γαρίδα τοποθετήθηκε πίσω από την ανοιχτή πόρτα, ενώ η ζωντανή γαρίδα ήταν προσβάσιμη μόνο μετά από κάποια καθυστέρηση. Αν η σουπιά κυνηγούσε τη γαρίδα, η γαρίδα απομακρύνονταν αμέσως.

Εν τω μεταξύ, στην ομάδα ελέγχου, οι γαρίδες παρέμειναν απρόσιτες πίσω από την πόρτα με το τετράγωνο σύμβολο που δεν άνοιγε.

Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι όλες οι σουπιές στην ομάδα δοκιμής αποφάσισαν να περιμένουν την τροφή της προτίμησής τους (τις ζωντανές γαρίδες), αλλά δεν μπήκαν στον κόπο να το κάνουν στην ομάδα ελέγχου, όπου δεν είχαν πρόσβαση σε αυτήν.

«Οι σουπιές στην παρούσα μελέτη ήταν όλες σε θέση να περιμένουν την καλύτερη ανταμοιβή και ανέχτηκαν καθυστερήσεις έως και 50-130 δευτερόλεπτα, κάτι που είναι συγκρίσιμο με αυτό που βλέπουμε σε σπονδυλωτά με μεγάλο εγκέφαλο, όπως οι χιμπατζήδες, τα κοράκια και οι παπαγάλοι», εξήγησε ο Schnell το 2021 .

Το άλλο μέρος του πειράματος ήταν να ελεγχθεί πόσο καλές ήταν οι έξι σουπιές στη μάθηση. Τους παρουσιάστηκαν δύο διαφορετικά οπτικά ερεθίσματα, ένα γκρι τετράγωνο και ένα λευκό.

Όταν πλησίαζαν το ένα, το άλλο απομακρύνονταν από τη δεξαμενή· αν έκαναν τη «σωστή» επιλογή, ανταμείβονταν με ένα σνακ.

Μόλις έμαθαν να συνδέουν ένα τετράγωνο με μια ανταμοιβή, οι ερευνητές άλλαξαν τα σημάδια, έτσι ώστε το άλλο τετράγωνο να γίνεται πλέον το σημάδι ανταμοιβής.

Είναι ενδιαφέρον ότι οι σουπιές που έμαθαν να προσαρμόζονται σε αυτήν την αλλαγή πιο γρήγορα ήταν επίσης οι σουπιές που μπόρεσαν να περιμένουν περισσότερο για την ανταμοιβή της γαρίδας.

Φαίνεται ότι οι σουπιές μπορούν να ασκήσουν αυτοέλεγχο, σωστά, αλλά αυτό που δεν είναι σαφές είναι το γιατί.

Σε είδη όπως οι παπαγάλοι, τα πρωτεύοντα θηλαστικά και οι κορακοειδή, η καθυστερημένη ικανοποίηση έχει συνδεθεί με παράγοντες όπως η χρήση εργαλείων (επειδή απαιτεί προγραμματισμό εκ των προτέρων ), η αποθήκευση τροφής στην προσωρινή μνήμη (για προφανείς λόγους) και η κοινωνική ικανότητα (επειδή η φιλοκοινωνική συμπεριφορά – όπως η διασφάλιση ότι όλοι έχουν φαγητό – ωφελεί τα κοινωνικά είδη).

Οι σουπιές, απ’ όσο γνωρίζουμε, δεν χρησιμοποιούν εργαλεία ούτε αποθηκεύουν τροφή, ούτε είναι ιδιαίτερα κοινωνικές. Οι ερευνητές πιστεύουν ότι αυτή η ικανότητα να καθυστερούν την ικανοποίηση μπορεί να έχει να κάνει με τον τρόπο που οι σουπιές αναζητούν την τροφή τους.

«Οι σουπιές περνούν τον περισσότερο χρόνο τους καμουφλαρισμένες, καθισμένες και περιμένοντας, με σύντομες περιόδους αναζήτησης τροφής», είχε πει τότε ο Schnell .

«Καταστρέφουν το καμουφλάζ όταν αναζητούν τροφή, επομένως είναι εκτεθειμένες σε κάθε αρπακτικό στον ωκεανό που θέλει να τις φάει. Εικάζουμε ότι η καθυστερημένη ικανοποίηση μπορεί να έχει εξελιχθεί ως υποπροϊόν αυτού, επομένως οι σουπιές μπορούν να βελτιστοποιήσουν την αναζήτηση τροφής περιμένοντας να επιλέξουν τροφή καλύτερης ποιότητας».

Είναι ένα συναρπαστικό παράδειγμα του πώς πολύ διαφορετικοί τρόποι ζωής σε πολύ διαφορετικά είδη μπορούν να οδηγήσουν σε παρόμοιες συμπεριφορές και γνωστικές ικανότητες.

Η μελλοντική έρευνα, σημείωσε η ομάδα, θα πρέπει να προσπαθήσει να προσδιορίσει εάν όντως οι σουπιές είναι ικανές να σχεδιάζουν για το μέλλον.

Η έρευνα της ομάδας δημοσιεύτηκε στο Proceedings of the Royal Society B.