Με την προσοχή στραμμένη στον υψηλό βαθμό ετοιμότητας των ελληνικών Ενόπλων Δυνάμεων και στις νέες τεχνολογίες που χρησιμοποιούν, οι γείτονες εθίζουν την τουρκική κοινή γνώμη σε σενάρια περικύκλωσης από τον «άξονα του κακού».
Η εικόνα που διαμορφώνεται στον τουρκικό δημόσιο λόγο τις τελευταίες εβδομάδες και που κλιμακώνεται από την έναρξη του πολέμου στο Ιράν δεν είναι απλώς μια επανάληψη της πάγιας τουρκικής ρητορικής που καταγράφεται σε περιόδους ελληνοτουρκικής έντασης. Πρόκειται για μια συστηματική κατασκευή απειλής, όπου η Ελλάδα, μέσω συνεργασιών με Κύπρο και Ισραήλ, εντάσσεται σε ένα ενιαίο, σχεδόν μυθολογικό, σχήμα «περικύκλωσης» της Τουρκίας. Το συγκεκριμένο αφήγημα δεν είναι καινούργιο, αλλά σήμερα εμφανίζεται ποιοτικά αναβαθμισμένο, καθώς προσδίδει στην Ελλάδα έναν σχεδόν κεντρικό ρόλο στα δυτικά της Τουρκίας. Και αναπαράγεται τόσο από τα φιλοκαθεστωτικά μέσα όσο και από τα μέσα της εθνικιστικής αντιπολίτευσης, τα οποία δεν χάνουν ευκαιρία να ασκούν έντονη κριτική στην κυβέρνηση για κακούς χειρισμούς.
Το δημοσίευμα
Η πιο χαρακτηριστική πρόσφατη εκδοχή αυτής της αφήγησης καταγράφηκε την εβδομάδα που πέρασε στο πρωτοσέλιδο της «Türkiye Gazetesi» με τον τίτλο «Η Ελλάδα θα πουλήσει τα νησιά του Αιγαίου στο Ισραήλ – Μια νέα πρόκληση από τη συμμαχία του κακού», το οποίο παρουσίασε ως «είδηση» ότι η Ελλάδα «πουλά 40 νησιά του Αιγαίου στο Ισραήλ». Μέσα στο πλαίσιο του αφηγήματος περί «περικύκλωσης», ώστε να τροφοδοτήσει μια ψυχολογία μόνιμης «επιστράτευσης» και εθνικής εγρήγορσης, το δημοσίευμα αποσκοπεί στη δημιουργία μιας εικόνας άμεσης απειλής, καθώς η ελληνική κυριαρχία παρουσιάζεται ως διαπραγματεύσιμη και το Ισραήλ ως δύναμη στρατιωτικής διείσδυσης στο Αιγαίο.
Παράλληλα, άλλα φιλοκαθεστωτικά μέσα, όπως η «Sabah», ενισχύουν αυτή τη γραμμή μέσα από πρωτοσέλιδα και αναλύσεις που συνδέουν ευθέως την Ελλάδα με έναν ευρύτερο άξονα αντιπαράθεσης με το Ισραήλ, το οποίο έχει πλέον αναδειχθεί ως ο «εχθρός Νο 1» για την Αγκυρα και την τουρκική κοινή γνώμη. Με τίτλους που αναδεικνύουν τη «στρατηγική συνεργασία Ελλάδας – Ισραήλ» και τη «στρατιωτική κινητικότητα στο Αιγαίο», η ελληνοϊσραηλινή προσέγγιση παρουσιάζεται ως στοιχείο πίεσης κατά της Τουρκίας και περιγράφεται μάλιστα και με έντονα ηθική διάσταση, ταυτίζοντας το Ισραήλ και κατά συνέπεια την Ελλάδα με το «κακό». Εν τω μεταξύ, η «Yeni Safak» προχωρά ακόμη περισσότερο, εντάσσοντας την Ελλάδα σε ένα ενιαίο γεωπολιτικό σχήμα. Σε αναλύσεις που αναφέρονται σε «γραμμή περικύκλωσης στην ανατολική Μεσόγειο», η συνεργασία Ελλάδας – Κύπρου – Ισραήλ παρουσιάζεται ως μέρος ενός δυτικού σχεδίου περιορισμού της ανερχόμενης Τουρκίας.
Η διαφοροποίηση
Αυτό που διαφοροποιεί την τρέχουσα φάση από προηγούμενες είναι η ενσωμάτωση της αφήγησης αυτής στο γενικότερο πλαίσιο πολέμου και κρίσης. Με φόντο τη σύγκρουση γύρω από το Ιράν, τίτλοι όπως «Καθώς ο πόλεμος κλιμακώνεται, η Τουρκία βρίσκεται στο στόχαστρο» ή «Νέο μέτωπο μέσω των ενεργειακών διαδρομών» σε φιλοκαθεστωτικά μέσα επεκτείνουν το αφήγημα. Η Τουρκία εμφανίζεται ως χώρα που βρίσκεται ταυτόχρονα αντιμέτωπη με εξωτερικές απειλές σε πολλαπλά μέτωπα αλλά και η μόνη χώρα που έχει την κατάλληλη ηγεσία, δηλαδή τον Ερντογάν, όχι μόνο για να διαχειριστεί αυτή την παγκόσμια κρίση αλλά και για να τη μετατρέψει σε ευκαιρία περαιτέρω ενίσχυσης του «ιστορικού» της ρόλου. Σε αυτό το πλαίσιο, η Ελλάδα δεν παρουσιάζεται απλώς ως παραδοσιακός αντίπαλος, αλλά ως «προκεχωρημένο φυλάκιο» ενός εχθρικού στρατοπέδου, ένα υβρίδιο ανάμεσα στη Δύση και το Ισραήλ, που θέλει να περιορίσει τη «νομοτελειακή» άνοδο της τουρκικής ισχύος.
Την ίδια στιγμή, εθνικιστικές φωνές εκτός καθεστωτικού στρατοπέδου όχι μόνο δεν αμφισβητούν τον πυρήνα αυτής της αφήγησης, αλλά αντιπολιτευόμενοι αρθρογράφοι προειδοποιούν για «σιωπηλή κατοχή στο Αιγαίο» και φυσικά διατηρούν ζωντανό το αφήγημα περί «εξοπλισμού των νησιών» ως απόδειξη ότι η Ελλάδα «ετοιμάζει μέτωπο» και ότι «καταστρατηγεί» τη Συνθήκη της Λωζάννης. Η κριτική τους προς την κυβέρνηση δεν αφορά την υπερβολή της απειλής αλλά την «ανεπαρκή» αντίδρασή της, ενισχύοντας έτσι το ίδιο αφήγημα από διαφορετική πολιτική γωνία.
Παράλληλα, το τουρκικό υπουργείο Εξωτερικών αντέδρασε σε συνθήματα που φώναξε τμήμα της Σχολής Μονίμων Υπαξιωματικών Ναυτικού (ΣΜΥΝ) κατά την παρέλαση στην Αθήνα, με την ελληνική πλευρά να δηλώνει ότι «η ισχύς δεν αποτυπώνεται με συνθήματα».
