Μπαράζ προκλήσεων από την Τουρκία λίγες ημέρες πριν από τη συνάντηση Μητσοτάκη – Ερντογάν.
Των Π. ΓΑΛΙΑΤΣΑΤΟΥ – ΧΡ. ΜΑΖΑΝΙΤΗ – ΠΗΓΗ: Realnews
Λίγες ημέρες απομένουν για τη συνάντηση του Κυριάκου Μητσοτάκη με τον Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν και για το Ανώτατο Συμβούλιο Συνεργασίας, που θα διεξαχθούν σύμφωνα με υψηλόβαθμες διπλωματικές πηγές στην Άγκυρα το αργότερο έως τις 16 Φεβρουαρίου. Οι οιωνοί δεν είναι οι καλύτεροι, καθώς το τελευταίο διάστημα διαπιστώνεται ένα μπαράζ άμεσων και έμμεσων προκλήσεων από την τουρκική πλευρά, που λειτουργούν ως νάρκες στη νέα ελληνοτουρκική συνάντηση. Έτσι, λίγες ημέρες μετά τις διετούς διάρκειας παράνομες NAVTEX που δέσμευαν το μισό Αιγαίο, το καθεστώς Ερντογάν έκρινε πως χρειάζονται περαιτέρω διευκρινίσεις, τις οποίες ανέλαβε να δώσει το τουρκικό υπουργείο Άμυνας μέσω του εκπροσώπου του στα τουρκικά ΜΜΕ.
Στις δηλώσεις του ο Τούρκος εκπρόσωπος διευκρίνισε πως οι εν λόγω NAVTEX «δημοσιεύονται επ’ αόριστον και όχι για περίοδο δύο ετών, όπως ισχυρίζεται ο ελληνικός Τύπος», ενώ επανέλαβε τις ανυπόστατες αιτιάσεις περί «παράνομων δραστηριοτήτων της Ελλάδας». Ο εκπρόσωπος έθεσε χωρίς περιστροφές θέμα συνεκμετάλλευσης και συγκυριαρχίας στο Αιγαίο, λέγοντας: «Με τις NAVTEX που εκδίδουμε, λαμβάνοντας υπ’ όψιν την ασφάλεια της ναυσιπλοΐας, τονίζουμε ότι οι ναυτικές αναγγελίες που καλύπτουν την υφαλοκρηπίδα στο Αιγαίο Πέλαγος και όλες οι ερευνητικές δραστηριότητες εντός των θαλάσσιων περιοχών δικαιοδοσίας πρέπει να συντονίζονται με τη χώρα μας». Ωστόσο δεν έμεινε εκεί, καθώς έθεσε και ζήτημα διεξαγωγής ελληνικών στρατιωτικών ασκήσεων στο Αιγαίο και επανέφερε το θέμα της αποστρατιωτικοποίησης των νησιών, λέγοντας ότι «η διεξαγωγή στρατιωτικών δραστηριοτήτων που θα μπορούσαν να θέσουν σε κίνδυνο την ασφάλεια της ναυσιπλοΐας σε περιοχές που περιλαμβάνουν τα χωρικά ύδατα των νησιών με αποστρατιωτικοποιημένο καθεστώς (GASA) αντιτίθεται στις διεθνείς συνθήκες».
«Τα συμφέροντά μας»
Το κερασάκι στην τούρτα σε όλα αυτά ήταν η σαφής απειλή παρέμβασης των τουρκικών ενόπλων δυνάμεων επί του πεδίου. Ο εκπρόσωπος του τουρκικού υπουργείου Αμυνας υπογράμμισε ότι «οι τουρκικές ένοπλες δυνάμεις θα συνεχίσουν να καθιστούν ανενεργές, στο πλαίσιο του Διεθνούς Δικαίου, τις μονομερείς ενέργειες και τις πρωτοβουλίες που αγνοούν τα δικαιώματα και τα συμφέροντα της χώρας μας, τα οποία απορρέουν από τις θαλάσσιες περιοχές δικαιοδοσίας της».
Η χρονική συγκυρία
Όλα αυτά έχουν προφανώς τις ευλογίες του Προεδρικού Μεγάρου στην Αγκυρα. Αλλωστε, ο υπουργός Αμυνας της Τουρκίας, Γιασάρ Γκιουλέρ, δεν είναι κάποια σοβαρή πολιτική προσωπικότητα όπως ο Χακάν Φιντάν, αλλά ένα υποχείριο του Ερντογάν, που δεν θα έκανε βήμα χωρίς την έγκρισή του. Πέρα από αυτό, πάντως, έμπειροι διπλωμάτες εκφράζουν έντονο προβληματισμό για τη χρονική συγκυρία στην οποία εκδόθηκαν οι παράνομες NAVTEX και έγιναν αυτές οι δηλώσεις. Δηλαδή, λίγες ημέρες αφότου ο Ερντογάν πέτυχε όλους τους στόχους που είχε θέσει στη Συρία και οι Κούρδοι υποχρεώθηκαν να παραδώσουν εδάφη και να δεχθούν την ένταξή τους στον συριακό στρατό. Αυτό έγινε επειδή οι Αμερικανοί τους άδειασαν, παρά τις έντονες ενστάσεις του Ισραήλ. Στην Τουρκία, οι θριαμβολογίες για τη «νίκη» στη Συρία δεν έχουν ακόμα κοπάσει και ο Ερντογάν δικαίως αισθάνεται ότι ο Τραμπ «φυσάει αέρα στα πανιά του», ενώ οι δύο άνδρες είχαν δύο τηλεφωνικές επικοινωνίες σε εξαιρετικό κλίμα μέσα στην τελευταία εβδομάδα.
Όπως επισημαίνουν διπλωματικές πηγές, αυτό που έχει ιδιαίτερη βαρύτητα στις τουρκικές αυτές προκλήσεις δεν είναι μόνο ότι σημειώνονται λίγες ημέρες πριν από την προγραμματισμένη συνάντηση των ηγετών Ελλάδας και Τουρκίας, αλλά κυρίως ότι έρχονται έπειτα από μια τουρκική επιτυχία με αμερικανικές πλάτες στη Συρία, η οποία δίνει ώθηση στους Τούρκους να προσπαθήσουν να επιβάλουν παντού τα επεκτατικά τους σχέδια και την αναθεωρητική ατζέντα τους. Στην πραγματικότητα, οι Τούρκοι επιδεικνύουν παντού στο Αιγαίο συμπεριφορές όπως αυτές που επέδειξαν τον Ιούλιο του 2024 στην Κάσο και αισθάνονται ασφαλείς για να το κάνουν. Οπως επισημαίνουν οι ίδιες πηγές, αυτό θα ήταν αδιανόητο πριν από δύο χρόνια, καθώς ακόμα οι ΗΠΑ υπερασπίζονταν -φραστικά έστω- τους πολυμερείς θεσμούς και το Διεθνές Δίκαιο. Η ραγδαία διάβρωση της διεθνούς τάξης από την κυβέρνηση Τραμπ, η κατάφωρη περιφρόνηση του Διεθνούς Δικαίου και των αρχών του ΟΗΕ σε Βενεζουέλα και Γροιλανδία ενισχύουν τέτοιες συμπεριφορές και απελευθερώνουν τις αναθεωρητικές δυνάμεις από τους όποιους ενδοιασμούς είχαν στο παρελθόν.
Εμπλοκή για την UNFICYP
Σε ευθεία αντιστοιχία με την πρόκληση απέναντι στην Ελλάδα στο Αιγαίο είναι και η πρωτοφανής προσπάθεια του Πακιστάν να μπλοκάρει την ανανέωση της θητείας της ειρηνευτικής δύναμης Κύπρου (UNFICYP), προφανώς κατ’ εντολή της Τουρκίας. Οπως δήλωσε την Πέμπτη ο Πρόεδρος της Κυπριακής Δημοκρατίας, Νίκος Χριστοδουλίδης, το Πακιστάν «έσπασε τη σιωπηρή διαδικασία» που ακολουθείται στις ανανεώσεις της εντολής της UNFICYP, καταθέτοντας στο κείμενο σχόλια που δεν είναι ευνοϊκά για την ελληνοκυπριακή πλευρά. Η λεγόμενη «σιωπηρή διαδικασία» στο Συμβούλιο Ασφαλείας προβλέπει ότι ένα ψήφισμα θεωρείται εγκεκριμένο εφόσον δεν υπάρξουν ενστάσεις εντός συγκεκριμένου χρονικού πλαισίου. Η παρέμβαση του Πακιστάν ενεργοποίησε νέο γύρο διαβουλεύσεων, μεταθέτοντας την ψηφοφορία. Καθώς τα μη μόνιμα μέλη του Συμβουλίου Ασφαλείας δεν έχουν τη δυνατότητα να θέσουν βέτο σε ψηφοφορίες, η Κυπριακή Δημοκρατία δεν ανησύχησε ιδιαίτερα με αυτή την εξέλιξη. Κυπριακές κυβερνητικές πηγές μάλιστα υποβάθμιζαν το ζήτημα λέγοντας πως έτσι συμπεριφέρεται πάντα το Πακιστάν όταν είναι μη μόνιμο μέλος του Συμβουλίου Ασφαλείας.
Διπλωματικές πηγές ωστόσο επεσήμαιναν πως στις προηγούμενες συμμετοχές του Πακιστάν στο Συμβούλιο Ασφαλείας (το 2003-2004 και το 2012-2013) υπήρχε διαδικασία διαλόγου για το Κυπριακό σε εξέλιξη και η ανανέωση της εντολής της UNFICYP δεν ήταν θέμα. Θέμα έγινε προς το τέλος της πρώτης προεδρίας Τραμπ (2020), όταν ο ΟΗΕ αναγκάστηκε να καταργήσει πολλές ειρηνευτικές αποστολές επειδή ο Αμερικανός Πρόεδρος περιόρισε τη χρηματοδότηση στον ΟΗΕ και πολιτικό θέμα στην Κύπρο έγινε στη διάρκεια της ηγεσίας του Ερσίν Τατάρ, ο οποίος είχε κάνει δηλώσεις κατά της ανανέωσης της εντολής της UNFICYP.
Η συμφωνία
Επίσης, οι φιλικοί δεσμοί του Πακιστάν με την Τουρκία τις προηγούμενες δεκαετίες δεν θα πρέπει να συγχέονται με αυτό που συμβαίνει τώρα στην περιοχή. Το Πακιστάν σύναψε τους προηγούμενους μήνες συμφωνία αμοιβαίας αμυντικής συνδρομής με τη Σαουδική Αραβία, η οποία περιλαμβάνει και τα πυρηνικά. Σύμφωνα με πληροφορίες του Bloomberg, η Τουρκία βρίσκεται σε διαπραγματεύσεις για να ενταχθεί σε αυτό το σύμφωνο, με τις διαπραγματεύσεις να βρίσκονται σε προχωρημένο στάδιο και να αναμένονται προσεχώς ανακοινώσεις, κάτι που σημαίνει ότι το Πακιστάν για την Τουρκία αναβαθμίζεται από φίλη σε σύμμαχο χώρα. Το 2025, ο Πρόεδρος του Πακιστάν, Σαχμπάζ Σαρίφ, είχε επισκεφθεί την Τουρκία και δήλωσε ότι «το Πακιστάν υποστηρίζει πλήρως την υπόθεση της “Βόρειας Κύπρου” και στέκεται πλήρως στο πλευρό της Τουρκίας σε αυτή την υπόθεση με αταλάντευτο τρόπο», δημιουργώντας την προσδοκία στην Τουρκία ότι επίκειται αναγνώριση. Αυτό ακόμα δεν έχει γίνει, ωστόσο είναι σαφές ότι οι Πακιστανοί (όπως πολλές άλλες χώρες στον τρίτο κόσμο) δεν παίρνουν πια τις αποφάσεις του ΟΗΕ τοις μετρητοίς, όπως έκαναν στο παρελθόν.
Υπενθυμίζεται ότι το 1983 το Πακιστάν αναγνώρισε την ΤΔΒΚ για τρεις ημέρες (πήρε αυτήν την απόφαση στις 15 Νοεμβρίου και στις 18 του ίδιου μήνα την πήρε πίσω) όταν εκδόθηκε η απόφαση 541 του Συμβουλίου Ασφαλείας που ανακήρυξε νομικά άκυρη την ανακήρυξη του ψευδοκράτους. Θεωρείται δεδομένο ότι η Τουρκία θα προσπαθήσει να εκμεταλλευτεί αυτή τη διάβρωση της επιρροής του ΟΗΕ που επιταχύνθηκε ραγδαία επί Τραμπ για να σπρώξει τους αναθεωρητικούς στόχους της.
Ανοιχτοί δίαυλοι
Παρά τις τουρκικές «νάρκες», η Ελλάδα θεωρεί ότι έχει χρησιμότητα η συνάντηση του Κυριάκου Μητσοτάκη με τον Ερντογάν. Σύμφωνα με διπλωματική πηγή, πρόκειται για συνάντηση ιδιαίτερης σημασίας, καθώς «η διατήρηση ανοιχτών διαύλων επικοινωνίας κρίνεται απολύτως αναγκαία, προκειμένου να αποφεύγονται κρίσεις και να διασφαλίζεται η ηρεμία στις ελληνοτουρκικές σχέσεις», σε ένα διεθνές περιβάλλον αυξημένης αβεβαιότητας και αστάθειας. Η ίδια πηγή επεσήμανε ότι «Αθήνα και Αγκυρα συμμερίζονται την άποψη ότι τα ζητήματα που αφορούν τις δύο χώρες θα πρέπει να συζητούνται σε διμερές επίπεδο». Όπως τόνισε, η Αθήνα προσβλέπει σε εποικοδομητική συζήτηση, αν και ανέφερε ότι «δεν υπάρχουν ακόμη οι συνθήκες για το μεγάλο βήμα».
Πρόσφατα άλλωστε ο υπουργός Εξωτερικών, Γιώργος Γεραπετρίτης, είχε δηλώσει ότι δεν μπορεί να γίνει ουσιαστική συζήτηση για την υφαλοκρηπίδα και την ΑΟΖ, αφού δεν υπάρχει κοινή θέση ως προς το εύρος των θεμάτων που θα συζητηθούν. Χαρακτήρισε μάλιστα το «ιδεολόγημα της Τουρκίας» περί γκρίζων ζωνών «απολύτως ανυπόστατο» και υπογράμμισε: «Δεν συζητούμε κανένα ζήτημα εθνικής κυριαρχίας. Καμία κυβέρνηση, κανένας υπουργός δεν πρόκειται να αποστεί από τη βασική αυτή θέση».
Ενισχύεται η στρατιωτική παρουσία της Γαλλίας
Τη διεύρυνση των γαλλικών αποστολών σε Τανάγρα, Σούδα και Βόλο συζητούν Αθήνα και Παρίσι, στο πλαίσιο αναβάθμισης της αμυντικής συμφωνίας
Τη διάθεση να αυξηθεί η παρουσία των γαλλικών ενόπλων δυνάμεων στην ηπειρωτική Ελλάδα και στο Αιγαίο φέρεται να εξέφρασε η Γαλλία, κατά τη διάρκεια των προκαταρκτικών συζητήσεων που γίνονται ενόψει της εκκίνησης του διαλόγου για την υπογραφή ανανέωσης της αμοιβαίας στρατηγικής συνεργασίας των δύο χωρών με τη ρήτρα της αμοιβαίας αμυντικής συνδρομής.
Ουσιαστικά, η Γαλλία δείχνει τη διάθεσή της να αυξήσει τη στρατιωτική παρουσία της στην Ελλάδα, κυρίως μέσω των κοινών ασκήσεων που πραγματοποιούν οι δύο χώρες στο πλαίσιο της συμφωνίας. Ωστόσο, ιδιαίτερο ενδιαφέρον έχει το γεγονός ότι οι Γάλλοι συζητούν η παρουσία τους να μην έχει αυστηρό χρονικό πλαίσιο περιορισμού στο διάστημα των ασκήσεων, αλλά η παραμονή τους να επιμηκύνεται τόσο πριν όσο και μετά το πέρας αυτών.
Συντονισμός
Ο στόχος της γαλλικής πλευράς είναι οι δύο στρατοί να αποκτήσουν κοινή τυποποίηση, δηλαδή τρόπο συντονισμού και δράσης, πέρα από τα πρωτόκολλα του ΝΑΤΟ, όπου ούτως ή άλλως υπάρχουν κοινοί κανόνες τους οποίους ακολουθούν.
Άλλωστε, αυτό είναι κάτι που επεσήμανε και η υπουργός Αμυνας της Γαλλίας, Κατρίν Βοτρίν, κατά την επίσκεψή της, την Πέμπτη 29 Ιανουαρίου, στην ελληνική φρεγάτα FDI Belharra «ΚΙΜΩΝ», όπου συνάντησε τον ομόλογό της, Νίκο Δένδια.
«Κάτι το οποίο είναι σημαντικό με αυτή τη φρεγάτα είναι το επίπεδο διαλειτουργικότητας, που είναι κάτι άνευ προηγουμένου μεταξύ των δικών μας ναυτικών δυνάμεων. Θα μιλάμε την ίδια επιχειρησιακή γλώσσα και θα έχουμε τα ίδια στάνταρ, τα ίδια συστήματα, τα ίδια πρότυπα και εντέλει όσα απαιτούν οι εγγυήσεις της ειρήνης», ανέφερε χαρακτηριστικά η Κ. Βοτρίν, δίνοντας το στίγμα της επόμενης ημέρας.
Η Ελλάδα διαθέτει πληθώρα γαλλικών οπλικών συστημάτων, όπως οι φρεγάτες Belharra, τα μαχητικά αεροσκάφη Rafale καθώς και τα Mirage 2000-5, τα ελικόπτερα NH-90, τα αντιαεροπορικά Crotale, αλλά και τα αμφίβια οχήματα του Στρατού Ξηράς VBL. Επιπλέον, οι δύο στρατοί χρησιμοποιούν και πολλούς κοινούς πυραύλους, όπως οι SCALP, οι Exocet, οι Meteor και οι Mica.
Τρεις τομείς
Σύμφωνα με πληροφορίες της Realnews, το ενδιαφέρον από γαλλικής πλευράς εστιάζεται κυρίως σε τρεις τομείς:
Στη συνεργασία των πεζοναυτών με έμφαση στις αμφίβιες επιχειρήσεις. Αυτό σημαίνει περισσότερη συνεργασία με τους πεζοναύτες και δη την 32η Ταξιαρχία Πεζοναυτών στον Βόλο.
Ο δεύτερος τομέας αφορά την εναέρια δράση. Στον τομέα αυτό πρωταγωνιστικό ρόλο θα παίξει η 114 Πτέρυγα Μάχης στην Τανάγρα, η «Φωλιά των Γαλλίδων», όπως αποκαλείται η αεροπορική βάση που φιλοξενεί τα γαλλικής προέλευσης μαχητικά Rafale και Mirage. Οι συνεκπαιδεύσεις μεταξύ των δύο αεροποριών περιλαμβάνουν ακόμη περισσότερη παρουσία γαλλικών μαχητικών στο Αιγαίο αλλά και ιπτάμενων τάνκερ, στα οποία οι Έλληνες πιλότοι εξασκούνται σε σενάρια εναέριου ανεφοδιασμού και μεγαλύτερης παραμονής στους αιθέρες.
Ο τρίτος τομέας είναι αυτός της ναυτικής συνεργασίας, με την παρουσία περισσότερων γαλλικών πλοίων στις ελληνικές θάλασσες αλλά και στον ναύσταθμο της Σούδας. Αλλωστε, πλέον τα δύο ναυτικά μπορούν να… μιλούν την ίδια γλώσσα μέσω των φρεγατών Belharra που διαθέτουν.
Ο υπό σκέψη σχεδιασμός περιλαμβάνει την εναλλαγή στην παρουσία των γαλλικών δυνάμεων, που στο τέλος της ημέρας όμως θα αφήνει ένα ισχυρό αποτύπωμα συνεχούς παρουσίας.
Η Γαλλία μέσα από αυτή την κίνηση -αλλά και μέσα από άλλες, όπως η παρουσία της φρεγάτας της FDI Belharra «Amiral Ronarc’h» στις σκανδιναβικές χώρες- θέλει να περάσει το μήνυμα της πιο ισχυρής αμυντικής δύναμης της Ε.Ε., που μπορεί να εγγυηθεί με συνέργειες και συνεργασίες την ασφάλειά της.
Κατά την πρώτη πενταετία της στρατηγικής συνεργασίας Ελλάδας – Γαλλίας πραγματοποιήθηκαν από κοινού συνολικά 200 ασκήσεις. Μόνο τους τελευταίους μήνες, πραγματοποιήθηκαν 20 κοινές ασκήσεις σε Ελλάδα και Γαλλία. Στόχος είναι αυτό να αλλάξει προς το ακόμη καλύτερο, με περισσότερες συνέργειες και με εμβάθυνση στις συνεργασίες.
Μηνύματα
Ήδη, στην κορυφαία αεροναυτική άσκηση «ORION» των γαλλικών ενόπλων δυνάμεων στη Μεσόγειο, στην οποία η Ελλάδα συμμετέχει σταθερά τα τελευταία χρόνια, αναμένεται η χώρα μας φέτος να έχει αυξημένη παρουσία. Βάσει του έως τώρα σχεδιασμού, θα πρέπει να θεωρείται βέβαιη η παρουσία της φρεγάτας «ΚΙΜΩΝ», που θα εκπέμψει εμφατικά μηνύματα προς κάθε κατεύθυνση. Και δεν αποκλείεται σε αυτή την άσκηση να δούμε για πρώτη φορά να συμμετέχει και η πρώτη γαλλική FDI, «Amiral Ronarc’h».
Για την Ελλάδα, η μεγαλύτερη σημασία στη συμφωνία είναι η ρήτρα της αμοιβαίας αμυντικής συνδρομής, δηλαδή η δέσμευση των δύο χωρών να παρέχουν αμοιβαία βοήθεια με όλα τα κατάλληλα μέσα που διαθέτουν, ακόμα και με χρήση ένοπλης βίας, εάν διαπιστωθεί από κοινού ότι λαμβάνει χώρα ένοπλη επίθεση κατά της επικράτειας ενός από τα δύο.
