Ο πόλεμος της Ουκρανίας και ο τρόπος με τον οποίο οι Ουκρανοί κατάφεραν με φτηνές κατασκευές θαλάσσιων drones να πλήξουν τις ρωσικές ναυαρχίδες, έχουν οδηγήσει σε μία νέα ξέφρενη κούρσα έρευνας, ανάπτυξης κι εν τέλει παραγωγής Μη Επανδρωμένων Πλοίων, με δυνατότητες πληγμάτων αλλά και σαν σκάφη αυτοκτονίας (kamikaze drones).

του Χρήστου Μαζανίτη

Σαν σύγχρονοι μπουρλοτιέρηδες, τα μη επανδρωμένα σκάφη επιφανείας (USV), με ισχνό αποτύπωμα στα αντίπαλα ραντάρ, μπορούν να γλιστρούν αθέατα στα κύματα, διεισδύοντας στις αντίπαλες άμυνες κι επιφέροντας καίρια πλήγματα εναντίον στρατηγικών στόχων.

Αυτό αποτελεί σημείο προβληματισμού για το ιδιόμορφο περιβάλλον του Αιγαίου, με την πολυνησία, τους κόλπους και δαντελωτό των μικρασιατικών παραλίων, βάσει των λύσεων που αναζητούνται για τη θωράκιση των νησιών του Αιγαίου ή την αντιμετώπιση από την άλλη των εν εξελίξει τουρκικών συστημάτων.

Δε θα πρέπει να ξεχνάμε ότι η Τουρκία έχει ήδη αναπτύξει τα USV MARLIN και ULAQ από την SIDA και μάλιστα έχει ανακοινώσει την ίδρυση της Ομάδας Διοίκησης Μη Επανδρωμένων Ναυτικών Οχημάτων (UAV) το 2025 «εντός του Πεδίου Δραστηριοτήτων Έργου και Μελέτης». Με απλά λόγια, σχεδιάζει τη δημιουργία και ανάπτυξη στα Δίδυμα της Μικράς Ασίας, στο κέντρο του Αιγαίου, της μονάδας Μη Επανδρωμένων Πλοίων – Σκαφών, που θα επιχειρούν εναντίον πλοίων, αλλά και παράλιων στόχων.

Στο πλαίσιο εκσυγχρονισμού των Ενόπλων Δυνάμεων, το Ελληνικό Κέντρο Αμυντικής Καινοτομίας (ΕΛΚΑΚ) ήδη έχει δημοσιεύσει πρόσκληση εκδήλωσης ενδιαφέροντος «για την Ανάπτυξη Μη Επανδρωμένων Θαλασσίων Σκαφών Επιφανείας (USV) δύο σχεδιάσεων, πολλαπλών διαμορφώσεων, τα οποία θα μπορούν να επιχειρούν εκτελώντας αυτόνομη ή ημιαυτόνομη πλοήγηση. Ενδεικτικές αποστολές των σκαφών αποτελούν οι επιχειρήσεις επιτήρησης θαλασσίων περιοχών, η έρευνα και διάσωση, η προστασία κρίσιμων υποδομών και εγκαταστάσεων, καθώς και η αντιμετώπιση και εξουδετέρωση απειλών σε φάσμα μορφών ναυτικού πολέμου».

Μία χώρα με εξαιρετικό ενδιαφέρον – καθόσον αντιμετωπίζει παρόμοιες απειλές από θαλάσσης αν και σε μεγαλύτερη κλίμακα – είναι η Ταιβάν, η οποία εσχάτως ανέπτυξε το δικό της USV, με σχήμα τριμαράν.

Πρόκειται για το το Endeavor Manta το οποίο έχει σχεδιαστεί ειδικά για να βοηθήσει στην άμυνα της Ταιβάν έναντι μιας πιθανής κινεζικής εισβολής.

Η ύπαρξη του Endeavor Manta, το οποίο έχει αόρατη (stealth) σχεδίαση, με μήκος 8,6 μέτρα (28,2 πόδια), πλάτος 3,7 μέτρα (12,1 πόδια) και εκτόπισμα άνω των 5 τόνων, πλήρως φόρτου. Διαθέτοντας πλαστική γάστρα ενισχυμένη με υαλόνημα, το Endeavor Manta έχει χωρητικότητα ωφέλιμου φορτίου μεγαλύτερη από έναν τόνο και αναπτύσσει τελική ταχύτητα άνω των 35 κόμβων, που τροφοδοτείται από δύο εξωλέμβιους κινητήρες.

Το USV, τουλάχιστον στη σημερινή του μορφή, έχει θέση πληρώματος στη βάση του «πανιού». Δεν είναι σαφές εάν το πιλοτήριο του πληρώματος προορίζεται μόνο για δοκιμαστικές εργασίες ή εάν οι μελλοντικές εκδόσεις του Endeavor Manta μπορεί επίσης να έχουν τουλάχιστον προαιρετικά πλήρωμα, κάτι που θα φαινόταν λιγότερο πιθανό.

Σύμφωνα με αναφορές, το USV είναι εξοπλισμένο με διάφορα διαφορετικά συστήματα επικοινωνίας που του επιτρέπουν να διατηρεί επαφή με ένα κέντρο ελέγχου. Αυτά περιλαμβάνουν 4G, ραδιόφωνα οπτικής επαφής και πέρα ​​από δορυφορική σύνδεση οπτικής επαφής. Σε περίπτωση βλάβης όλων αυτών, όπως λόγω διακοπής σήματος ή εμπλοκής, υπάρχει η δυνατότητα για το Endeavor Manta να επιστρέψει στη βάση του αυτόνομα.

Το Endeavor Manta λέγεται ότι μπορεί να λειτουργήσει σε σμήνη και έχει επίσης λειτουργία αυτόνομης πλοήγησης με αποφυγή σύγκρουσης. Άλλα αυτόνομα χαρακτηριστικά φέρεται να περιλαμβάνουν την αναγνώριση στόχου μέσω τεχνητής νοημοσύνης – AI και άγνωστες “λειτουργίες κατά της πειρατείας”. Το τελευταίο προφανώς αναφέρεται σε ένα σύστημα αυτοκαταστροφής, σε περίπτωση που το USV πέσει στα χέρια των εχθρικών δυνάμεων.

Σύμφωνα με τοπικά Μέσα Ενημέρωσης, η ανάπτυξη του Endeavor Manta ξεκίνησε πέρυσι και εμπνεύστηκε από τη χρήση των USV από την Ουκρανία για να επιτεθεί σε πλοία του ρωσικού πολεμικού ναυτικού και άλλους στόχους κατά τη διάρκεια της σύγκρουσής της με τη Ρωσία.

Ένα βίντεο που δείχνει ένα ουκρανικό USV να επιτίθεται στο ρωσικό περιπολικό πλοίο 22160 Sergei Kotov στα στενά του Κερτς τον Μάρτιο του 2024: