Σε δοκιμασία βρίσκεται το χρηματοπιστωτικό σύστημα σύμφωνα με την ΕΚΤ η οποία στην Έκθεση Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας κρούει τον κώδωνα του κινδύνου, καθώς όπως εκτιμά «η χρηματοπιστωτική σταθερότητα έχει γίνει πιο ευάλωτη καθώς εξελίσσεται το γεωοικονομικό σοκ».
Οι προοπτικές για τη χρηματοπιστωτική σταθερότητα στην ευρωζώνη διαμορφώνονται από τις γεωοικονομικές εντάσεις και τις διαταραχές στον ενεργειακό εφοδιασμό, ενώ η ένταση και η διάρκεια των επιπτώσεων παραμένουν αβέβαιες, σύμφωνα με την Έκθεση Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας Μαΐου 2026, που δημοσίευσε σήμερα η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα.
«Το σημερινό σοκ στην προσφορά ενέργειας δημιουργεί ανοδικούς κινδύνους για τον πληθωρισμό και καθοδικούς κινδύνους για την οικονομική ανάπτυξη», δήλωσε ο αντιπρόεδρος της ΕΚΤ Luis de Guindos. «Θα μπορούσε επίσης να αυξήσει τη μεταβλητότητα στις αγορές και να δυσκολέψει την εξυπηρέτηση του χρέους, καθώς το κόστος χρηματοδότησης αυξάνεται σε ένα περιβάλλον ασθενέστερης οικονομικής ανάπτυξης».
Το παγκόσμιο χρηματοπιστωτικό σύστημα και η πραγματική οικονομία είχαν επιδείξει αξιοσημείωτη ανθεκτικότητα κατά την είσοδο στο 2026, παρά τη σειρά των διαδοχικών σοκ. Ωστόσο, σύμφωνα πάντα με την Έκθεση, αυτή η ανθεκτικότητα δοκιμάζεται πλέον από ένα μεγάλο γεωοικονομικό σοκ που προκλήθηκε από τον πόλεμο στη Μέση Ανατολή. Η έντονη γεωοικονομική πίεση ενισχύεται από τη συνεχιζόμενη αβεβαιότητα γύρω από το παγκόσμιο εμπόριο και τη διεθνή συνεργασία. Παράλληλα, οι κίνδυνοι κυβερνοασφάλειας και οι υβριδικές απειλές κατά κρίσιμων υποδομών αυξάνονται μέσα σε αυτό το σύνθετο γεωπολιτικό περιβάλλον.
Οι χρηματοπιστωτικές αγορές προσαρμόζονται στις γεωοικονομικές πιέσεις και στις διαταραχές στον ενεργειακό εφοδιασμό. Οι αρχικές προσαρμογές στις αγορές αποδείχθηκαν βραχύβιες, με αποτέλεσμα οι αποτιμήσεις των μετοχών να παραμένουν υψηλές σε ιστορικούς όρους. Την ίδια στιγμή, τα ασφάλιστρα κινδύνου στα εταιρικά ομόλογα παραμένουν συμπιεσμένα διεθνώς, γεγονός που καθιστά τις αποτιμήσεις ευάλωτες στο ασυνήθιστα υψηλό επίπεδο γεωπολιτικής και πολιτικής αβεβαιότητας. Υπάρχει συνεπώς σημαντικός κίνδυνος επιδείνωσης του επενδυτικού κλίματος, καθώς οι αρνητικοί κίνδυνοι που σχετίζονται με τις γεωπολιτικές, δημοσιονομικές και μακροχρηματοπιστωτικές εξελίξεις φαίνεται να υποτιμώνται. Η δημοσιονομική επέκταση σε ένα δύσκολο γεωοικονομικό περιβάλλον θα μπορούσε να επιβαρύνει περαιτέρω τα δημόσια οικονομικά ορισμένων υπερχρεωμένων χωρών της ευρωζώνης και να οδηγήσει σε επανατιμολόγηση του κρατικού κινδύνου.
Οι μη τραπεζικοί φορείς έχουν παραμείνει σε γενικές γραμμές ανθεκτικοί στον πόλεμο στη Μέση Ανατολή, αλλά αντιμετωπίζουν, όπως αναφέρεται στο ΑΠΕ-ΜΠΕ, κινδύνους από μια ευρεία υποχώρηση των αγορών. Ειδικότερα, ο συνδυασμός χαμηλών αποθεμάτων ρευστότητας, υψηλών αποτιμήσεων χαρτοφυλακίων και συγκεντρωμένων εκθέσεων στους ισολογισμούς τους αυξάνει τον κίνδυνο αναγκαστικών πωλήσεων περιουσιακών στοιχείων, οι οποίες θα μπορούσαν να ενισχύσουν την πίεση στις αγορές. Αν και δεν αποτελούν συστημικό κίνδυνο καθαυτό για την ευρωζώνη, οι αδιαφανείς και διασυνδεδεμένες ιδιωτικές αγορές απαιτούν στενή παρακολούθηση λόγω κινδύνων μετάδοσης, ιδίως από τις Ηνωμένες Πολιτείες.
Οι τράπεζες της ευρωζώνης έχουν διαχειριστεί ικανοποιητικά τα πρόσφατα κύματα αβεβαιότητας, υποστηριζόμενες από την ισχυρή κερδοφορία και τα επαρκή κεφαλαιακά και ρευστοποιήσιμα αποθέματα. Ωστόσο, η αυξημένη σημασία των μη τραπεζικών πηγών στη χρηματοδότησή τους θα μπορούσε να τις εκθέσει σε κινδύνους ρευστότητας και χρηματοδότησης εάν οι συνθήκες στις αγορές γίνουν πιο ασταθείς. Παράλληλα, η ποιότητα των τραπεζικών στοιχείων ενεργητικού θα μπορούσε να επιδεινωθεί εάν οι μακροχρηματοπιστωτικές συνθήκες επιδεινωθούν σημαντικά λόγω του πολέμου στη Μέση Ανατολή, αν και οι άμεσες εκθέσεις των τραπεζών στην περιοχή είναι περιορισμένες και συγκεντρωμένες σε λίγες τράπεζες. Ειδικότερα, ένα παρατεταμένο σοκ θα μπορούσε να προκαλέσει σημαντικές δευτερογενείς επιπτώσεις, κυρίως για επιχειρήσεις της ευρωζώνης που δραστηριοποιούνται σε κλάδους ευαίσθητους ταυτόχρονα στο εμπόριο, την ενέργεια και τα επιτόκια, με πιθανές επιπτώσεις και στα νοικοκυριά μέσω επιδείνωσης των συνθηκών στην αγορά εργασίας ή αύξησης του κόστους ζωής.
Στο σημερινό εξαιρετικά αβέβαιο γεωοικονομικό περιβάλλον, η διατήρηση και ενίσχυση της ανθεκτικότητας του χρηματοπιστωτικού συστήματος είναι κρίσιμης σημασίας, σύμφωνα με το ΑΠΕ-ΜΠΕ. Για τον σκοπό αυτό, οι μακροπροληπτικές αρχές θα πρέπει να διατηρήσουν τις υφιστάμενες απαιτήσεις κεφαλαιακών αποθεμάτων ασφαλείας και τα μέτρα που αφορούν τους δανειολήπτες, προκειμένου να διασφαλιστεί η ανθεκτικότητα των τραπεζών και η τήρηση υγιών πιστοδοτικών προτύπων. Επιπλέον, οι επίμονες ευπάθειες σε όρους ρευστότητας και μόχλευσης στον τομέα της μη τραπεζικής χρηματοπιστωτικής διαμεσολάβησης απαιτούν μια συνολική πολιτική απάντηση. Τέλος, η επιτάχυνση της προόδου για την Ένωση Αποταμιεύσεων και Επενδύσεων της ΕΕ θα είναι καθοριστικής σημασίας για τη στήριξη της ανάπτυξης και της ανταγωνιστικότητας, διαφυλάσσοντας παράλληλα τη χρηματοπιστωτική σταθερότητα.
