14 μήνες έχουν περάσει από τότε που ο Μανούσος Μανουσάκης έφυγε από τη ζωή στις 20 Νοεμβρίου του 2024, λόγω οξείας μυελογενούς λευχαιμίας. Η σύζυγός του, Μαρία, μίλησε με σπαρακτικά λόγια για τον χαμό του στην εκπομπή Το Πρωινό, με την ίδια να δηλώνει ότι αρνείται να αποδεχτεί την απώλειά του, ενώ, αυτό που της δίνει ζωή είναι τα παιδιά της και τα εγγόνια της.
Τα σπαρακτικά λόγια της συζύγου του Μανούσου Μανουσάκη
«Ο Μανούσος είναι μαζί μου και θα είναι μαζί μου πάντα. Είχε μια κούπα που έπινε τον καφέ του, αυτή η κούπα τον περιμένει ακόμα. Του μιλάω, μου απαντάει, άμα δεν μου αρέσει αυτό που μου απαντάει βάζω και φωνή, μετά συνειδητοποιώ ότι είναι στο μυαλό μου. Βάζω και τα δάκρυα. Έχω βρει ένα αστείο να με βγάζει από αυτό το πράγμα, ακούω ένα τσιγγάνικο τραγούδι. Έφυγε χωρίς να μας πει τίποτα. Δεν ήθελε να φοράω μαύρα, γι’ αυτό φοράω κόκκινα και άσπρα. Τα παιδιά μου γύρισαν στην Ελλάδα, τα εγγόνια μου είναι όλα τα λεφτά. Η εγγονή μου η Νέδα μου είπε “γιαγιά, τώρα εγώ με ποιον θα παίζω καραγκιόζη;”. Είχε πολύ ωραία ρούχα ο Μανούσος και τα έδωσα σε φίλους. Θέλω να του πω “έλα να μου κρατήσεις το χέρι”» είπε χαρακτηριστικά η σύζυγός του Μανούσου Μανουσάκη, συγκινώντας το πλατό της εκπομπής.
Άγνωστες ιστορίες και σπάνιο υλικό από τη ζωή και το έργο του
Πέρα απ’ το καλλιτεχνικό του έργο αφήνει μία πλούσια κληρονομιά και ως άνθρωπος, με το You να κάνει αναδρομή σε περιόδους της ζωής του που καθόρισαν τον Μανούσο Μανουσάκη, μαζί με φωτογραφικό υλικό από τα backstage της ζωής και της παρακαταθήκης που μένει μετά την ξαφνική απώλειά του.
Όταν η Χούντα έριξε μπλόκο στον Μανούσο Μανουσάκη
Ο Μανούσος Μανουσάκης ήταν μόλις 17 ετών όταν έφυγε για σπουδές στην Αγγλία και ονειρευόταν να γίνει σκηνοθέτης. Η Χούντα, όμως, ανέκοψε προσωρινά τα σχέδιά του. Η δράση του κατά της δικτατορίας τού κόστισε το διαβατήριο, αλλά του χάρισε πολύτιμες εμπειρίες και γνωριμίες.
Η θητεία του Μανούσου Μανουσάκη στον στρατό ξεκίνησε το 1973, σε μια περίοδο γεμάτη εντάσεις και προκλήσεις για την Ελλάδα. Η μεταπολίτευση, η κρίση της Κύπρου και η επιστράτευση ήταν γεγονότα που στιγμάτισαν την εμπειρία του στον στρατό, όπως περιέγραφε σε παλαιότερη συνέντευξή του στο You.
«Ήμασταν στα γιουγκοσλαβικά σύνορα και μετά στον Έβρο, σκάβαμε ορύγματα και χτίζαμε πολυβολεία, μένοντας σε αντίσκηνα το χειμώνα», θυμόταν. Παρά τις δυσκολίες, μιλούσε για αυτές τις στιγμές με μια γλυκιά νοσταλγία: «Είναι εφόδια αυτά τα βιώματα, που αποκτάς μόνο μέσα από τέτοιες περιπέτειες».
Τα πρώτα βήματα και η βοήθεια από Χατζιδάκι και Ελύτη
Κατά τη διάρκεια της θητείας του, είχε την ευκαιρία να ασχοληθεί με την προβολή ταινιών στα φυλάκια. «Ήταν ευτυχία, ένα διάλειμμα από τη σκληρή καθημερινότητα. Γινόμασταν η χαρά του χωριού, με κεράσματα και γλέντια μετά τις προβολές».
Στα χρόνια που ακολούθησαν, η δημιουργικότητά του τον οδήγησε σε επιτυχίες στην τηλεόραση και τον κινηματογράφο, ενώ συχνά μιλούσε με συγκίνηση για την υποστήριξη που είχε λάβει από ανθρώπους του πνεύματος ο Μάνος Χατζιδάκις και ο Οδυσσέας Ελύτης, που υπέγραψαν για να προβληθεί η πρώτη του ταινία «Βαρθολομαίος», που είχε κοπεί λόγω των πολιτικών του φρονημάτων.
Η σύζυγός του – Η αγάπη της ζωής του Μανουσάκη
Η συνάντηση με τη Μαρία, τη σύζυγό του για 50 χρόνια, ήταν ένα τυχαίο αλλά καθοριστικό γεγονός. Όπως αποκάλυπτε, η απόφαση της Χούντας να του στερήσει την αναβολή στράτευσης λόγω σπουδών, άλλαξε την πορεία της ζωής του. «Όλα αυτά είχαν ένα καλό αποτέλεσμα, γιατί έτσι γνώρισα τη Μαρία», έλεγε ο Μανούσος Μανουσάκης.
Η σχέση τους χαρακτηρίστηκε από βαθιά αγάπη και συνεργασία. «Η Μαρία είναι το στήριγμά μου. Εκείνη δίνει τις ιδέες, εκείνη είναι η κακιά, γιατί κάνει την παραγωγή και έχει τον άχαρο ρόλο», είχε πει, ενώ περιέγραφε τη συνύπαρξή τους ως «δημιουργικό καβγά», που κρατούσε τη σχέση ζωντανή.
Το συναισθηματικό απάγκιο του Μανουσάκη
Μαζί απέκτησαν δύο παιδιά. Με τον γιο του Μανώλη, συνεργάστηκε σε πολλές παραγωγές, ενώ με την κόρη του Κλεώνη απολάμβανε στιγμές στην Εύβοια και το εγγονάκι του. «Κατά έναν περίεργο λόγο όταν ήταν μικρότερο, μόλις με έβλεπε εμένα έκλαιγε. Μπλάβιαζε στο κλάμα, μόνο με εμένα», έλεγε γελώντας για εκείνο, με την αγάπη ζωγραφισμένη στο πρόσωπό του.
Την περίοδο που είχε σταματήσει να ασχολείται με την τηλεόραση, λόγω κρίσης, δημιούργησε το «κτήμα Μανουσάκη», έναν χώρο στον οποίο καλλιεργούσε ελιές, έβγαζε λάδι και γενικά ηρεμούσε από την ψυχική φόρτιση της καθημερινότητας. «Ήταν μία ψυχολογική εκτόνωση. Είναι μαγικό να πηγαίνεις στο κτήμα, να δουλεύεις και να κάνεις όσα χρειάζεται μία ελιά για να είναι περιποιημένη. Ήταν μία σοφή διέξοδος, τις εποχές που είχαμε την άνεση δημιουργήσαμε αυτή την ενασχόληση», δήλωνε τότε ο Μανούσος Μανουσάκης.
Ο Μανούσος Μανουσάκης έφυγε από τη ζωή ξαφνικά, αφήνοντας πίσω του μια κληρονομιά αγάπης, τέχνης και προσφοράς. Η ζωή του αποτελεί παράδειγμα για το πώς οι δυσκολίες μπορούν να γίνουν πηγή δύναμης και δημιουργίας.
Θέλω να σας πω κάτι για το οποίο ντρέπομαι, όταν άκουγα ανθρώπους να λένε ότι μιλάνε με τους ανθρώπους που έφυγαν… τώρα που έφυγε ο πατέρας μου, που ακόμα δεν το πιστεύω, έχω μεγάλη άρνηση, ψάχνω οτιδήποτε να πιαστώ για να πιστέψω ότι είναι εκεί και με ακούει. Ο μικρός μπορεί να κοιτάει το ταβάνι και σκέφτομαι ότι τον βλέπω. Ζητάω συγγνώμη πραγματικά τώρα το καταλαβαίνω.
