«Τι να σας πω για τους ευτυχισμένους έρωτες; Αυτοί πάνε στην εκκλησία, εγώ ασχολούμαι με τους άλλους, τους δύσκολους, τους απαγορευμένους, αυτούς τους έρωτες κάνω σίριαλ για την τηλεόραση» είχε πει ο Μανούσος Μανουσάκης σε συνέντευξή του, όταν ακόμη ήταν στη ζωή. Ο θρυλικός σεναριογράφος και σκηνοθέτης έφυγε από αυτό τον κόσμο πριν από 1 χρόνο, με το κενό να είναι ακόμη αισθητό στον καλλιτεχνικό χώρο – δείτε εδώ φωτογραφίες από την κηδεία του.

Συνεργάτες του που έγιναν οικογένεια, μιλούν για τον ίδιο με λόγια καρδιάς και συγκινούν για το ήθος του, την εργατικότητά του, και το συναίσθημα που έβαζε πίσω από κάθε λήψη, κάθε σκηνή, κάθε ηθοποιό. Για όσους δεν θυμούνται ο Μανούσος Μανουσάκης άφησε την τελευταία του πνοή στα 74 από οξεία μυελογενή λευχαιμία η οποία είχε διαγνωσθεί λίγο καιρό πριν, με τον καλλιτεχνικό κόσμο να βυθίζεται έκτοτε σε ανείπωτο πένθος.

Τι λένε οι ηθοποιοί ένα χρόνο μετά το θάνατο του Μανούσου Μανουσάκη

Οι στενοί του συνεργάτες μιλώντας για τον Μανούσο Μανουσάκη στην εκπομπή Το’Χουμε του ΣΚΑΪ προκαλούν μεγάλη συγκίνηση στο κοινό, ενώ, όπως αναφέρουν η μνήμη του παραμένει ζωντανή μέσα από τα έργα του. Συγκεκριμένα, ο Απόστολος Γκλέτσος, εξομολογήθηκε: «Ήταν η ζωή του και η δουλειά του, η δουλειά του και η ζωή του. Να διαβάζει σενάρια, να σκηνοθετεί, να κάνει παραγωγή. “Έφυγε” πάνω στη σκηνή, αυτό που ήθελε. Ήθελε κι άλλο, ερχόταν και έκανε “άλλη μια”, τρεις το βράδυ. Δεν πούλαγε ούτε μια ατάκα, μια ατάκα μέσα στο κρύο μέσα στη παγωνιά, σου έλεγε “άλλη μια”».

Ο Γιάννης Τσιμιτσέλης, ο οποίος είχε πολύ στενή επαφή με τον σκηνοθέτη, αποκαλύπτει: «Πάντα είχε το νου του στο γύρισμα, τι θα κάνει την επόμενη ημέρα, είχε άποψη για τα πάντα. Είχε τα πλάνα αυτά τα κοντιά τα ωραία που σε σύστηνε κατευθείαν στο κοινό χωρίς πολλά πολλά. Μέσα σε μια ημέρα έκανε γνωστή τη φάτσα σου. Είχε μια ιδιοτροπία να κλέβει αναπτήρες, αν ρωτήσεις τον Μανούσο “θα μου δώσεις αναπτήρα;” έκανε έτσι στην τσέπη του και είχε 10 αναπτήρες στην μια τσέπη, 10 στην άλλη».

Η Θεοφανία Παπαθωμά, θυμάται την συνεργασία τους, λέγοντας: «Ήταν ο σκηνοθέτης που σίγουρα έβγαζε την καλύτερη εικόνα σου. Έβλεπες τον εαυτό σου στο γυαλί και αυτό που έβλεπες σου άρεσε πάρα πολύ. Στα Ζαγοροχώρια καταχείμωνο με ένα μέτρο χιόνι και εμείς να κάνουμε εξωτερική σκηνή και τα μαλλιά μας να γίνονται άσπρα. Ο Μανούσος να κάνει τα γυρίσματά του κανονικά, δεν έπαιρνα χαμπάρι. Αυτός ήταν ο Μανούσος, δεν καταλάβαινε τίποτα. Έπρεπε να κάνει αυτό που ήθελε με τον τρόπο που ήθελε σωστό, ολόσωστο, με οποιεσδήποτε συνθήκες».

Άγνωστες ιστορίες και σπάνιο υλικό από τη ζωή και το έργο του

Πέρα απ’ το καλλιτεχνικό του έργο αφήνει μία πλούσια κληρονομιά και ως άνθρωπος, με το You να κάνει αναδρομή σε περιόδους της ζωής του που καθόρισαν τον Μανούσο Μανουσάκη, μαζί με φωτογραφικό υλικό από τα backstage της ζωής και της παρακαταθήκης που μένει μετά την ξαφνική απώλειά του.

Όταν η Χούντα έριξε μπλόκο στον Μανούσο Μανουσάκη

Ο Μανούσος Μανουσάκης ήταν μόλις 17 ετών όταν έφυγε για σπουδές στην Αγγλία και ονειρευόταν να γίνει σκηνοθέτης. Η Χούντα, όμως, ανέκοψε προσωρινά τα σχέδιά του. Η δράση του κατά της δικτατορίας τού κόστισε το διαβατήριο, αλλά του χάρισε πολύτιμες εμπειρίες και γνωριμίες.

Η θητεία του Μανούσου Μανουσάκη στον στρατό ξεκίνησε το 1973, σε μια περίοδο γεμάτη εντάσεις και προκλήσεις για την Ελλάδα. Η μεταπολίτευση, η κρίση της Κύπρου και η επιστράτευση ήταν γεγονότα που στιγμάτισαν την εμπειρία του στον στρατό, όπως περιέγραφε σε παλαιότερη συνέντευξή του στο You.

«Ήμασταν στα γιουγκοσλαβικά σύνορα και μετά στον Έβρο, σκάβαμε ορύγματα και χτίζαμε πολυβολεία, μένοντας σε αντίσκηνα το χειμώνα», θυμόταν. Παρά τις δυσκολίες, μιλούσε για αυτές τις στιγμές με μια γλυκιά νοσταλγία: «Είναι εφόδια αυτά τα βιώματα, που αποκτάς μόνο μέσα από τέτοιες περιπέτειες».

Τα πρώτα βήματα και η βοήθεια από Χατζιδάκι και Ελύτη

Κατά τη διάρκεια της θητείας του, είχε την ευκαιρία να ασχοληθεί με την προβολή ταινιών στα φυλάκια. «Ήταν ευτυχία, ένα διάλειμμα από τη σκληρή καθημερινότητα. Γινόμασταν η χαρά του χωριού, με κεράσματα και γλέντια μετά τις προβολές».

Στα χρόνια που ακολούθησαν, η δημιουργικότητά του τον οδήγησε σε επιτυχίες στην τηλεόραση και τον κινηματογράφο, ενώ συχνά μιλούσε με συγκίνηση για την υποστήριξη που είχε λάβει από ανθρώπους του πνεύματος ο Μάνος Χατζιδάκις και ο Οδυσσέας Ελύτης, που υπέγραψαν για να προβληθεί η πρώτη του ταινία «Βαρθολομαίος», που είχε κοπεί λόγω των πολιτικών του φρονημάτων.

Η σύζυγός του – Η αγάπη της ζωής του Μανουσάκη

Η συνάντηση με τη Μαρία, τη σύζυγό του για 50 χρόνια, ήταν ένα τυχαίο αλλά καθοριστικό γεγονός. Όπως αποκάλυπτε, η απόφαση της Χούντας να του στερήσει την αναβολή στράτευσης λόγω σπουδών, άλλαξε την πορεία της ζωής του. «Όλα αυτά είχαν ένα καλό αποτέλεσμα, γιατί έτσι γνώρισα τη Μαρία», έλεγε ο Μανούσος Μανουσάκης.

Η σχέση τους χαρακτηρίστηκε από βαθιά αγάπη και συνεργασία. «Η Μαρία είναι το στήριγμά μου. Εκείνη δίνει τις ιδέες, εκείνη είναι η κακιά, γιατί κάνει την παραγωγή και έχει τον άχαρο ρόλο», είχε πει, ενώ περιέγραφε τη συνύπαρξή τους ως «δημιουργικό καβγά», που κρατούσε τη σχέση ζωντανή.

Το συναισθηματικό απάγκιο του Μανουσάκη

Μαζί απέκτησαν δύο παιδιά. Με τον γιο του Μανώλη, συνεργάστηκε σε πολλές παραγωγές, ενώ με την κόρη του Κλεώνη απολάμβανε στιγμές στην Εύβοια και το εγγονάκι του. «Κατά έναν περίεργο λόγο όταν ήταν μικρότερο, μόλις με έβλεπε εμένα έκλαιγε. Μπλάβιαζε στο κλάμα, μόνο με εμένα», έλεγε γελώντας για εκείνο, με την αγάπη ζωγραφισμένη στο πρόσωπό του.

Την περίοδο που είχε σταματήσει να ασχολείται με την τηλεόραση, λόγω κρίσης, δημιούργησε το «κτήμα Μανουσάκη», έναν χώρο στον οποίο καλλιεργούσε ελιές, έβγαζε λάδι και γενικά ηρεμούσε από την ψυχική φόρτιση της καθημερινότητας. «Ήταν μία ψυχολογική εκτόνωση. Είναι μαγικό να πηγαίνεις στο κτήμα, να δουλεύεις και να κάνεις όσα χρειάζεται μία ελιά για να είναι περιποιημένη. Ήταν μία σοφή διέξοδος, τις εποχές που είχαμε την άνεση δημιουργήσαμε αυτή την ενασχόληση», δήλωνε τότε ο Μανούσος Μανουσάκης.

Ο Μανούσος Μανουσάκης έφυγε από τη ζωή ξαφνικά, αφήνοντας πίσω του μια κληρονομιά αγάπης, τέχνης και προσφοράς. Η ζωή του αποτελεί παράδειγμα για το πώς οι δυσκολίες μπορούν να γίνουν πηγή δύναμης και δημιουργίας.