Πίσω από κάθε ιατρική καινοτομία υπάρχει πάντα μια ανθρώπινη ιστορία. Η ιστορία ενός ασθενούς που περιμένει μια νέα θεραπευτική επιλογή. Ενός ερευνητή που εργάζεται με επιμονή για την επόμενη ανακάλυψη. Ενός συστήματος υγείας που καλείται να ανταποκριθεί ταχύτερα και αποτελεσματικότερα στις ανάγκες της κοινωνίας.
Η Παγκόσμια Ημέρα Κλινικών Μελετών στις 20 Μαΐου μάς υπενθυμίζει τον ουσιαστικό ρόλο που διαδραματίζει η κλινική έρευνα όχι μόνο στην πρόοδο της επιστήμης, αλλά κυρίως στη ζωή των ανθρώπων. Για το PhARMA Innovation Forum και για μένα προσωπικά, η κλινική έρευνα αποτελεί μια βαθιά δέσμευση απέναντι στις ανάγκες των ασθενών. Είναι το σημείο όπου η επιστήμη συναντά την ελπίδα, την εμπιστοσύνη και την προοπτική για ένα καλύτερο αύριο.
Στον πυρήνα κάθε κλινικής μελέτης βρίσκεται ο άνθρωπος. Η πορεία του ασθενούς μέσα στο σύστημα υγείας δεν είναι απλώς μια διαδικασία φροντίδας· είναι το σημείο αναφοράς που καθοδηγεί κάθε καινοτομία στη σύγχρονη ιατρική. Από τη στιγμή της διάγνωσης έως την πρόσβαση σε μια νέα θεραπευτική επιλογή, κάθε στάδιο αυτής της διαδρομής υπενθυμίζει τη συλλογική μας ευθύνη να δημιουργούμε λύσεις που ανταποκρίνονται σε πραγματικές, ανεκπλήρωτες ιατρικές ανάγκες.
Η συμμετοχή ενός ασθενούς σε μια κλινική μελέτη αποτελεί πράξη εμπιστοσύνης και προσφοράς. Είναι μια επιλογή που συμβάλλει όχι μόνο στη δική του θεραπευτική πορεία, αλλά και στη βελτίωση της ζωής πολλών άλλων ανθρώπων στο μέλλον. Αυτή ακριβώς η διάσταση της εθελοντικής συμμετοχής δίνει στην κλινική έρευνα τον βαθύ κοινωνικό και ανθρωπιστικό της χαρακτήρα.
Η Ελλάδα διαθέτει σήμερα σημαντικά πλεονεκτήματα για να διαδραματίσει ακόμη πιο ουσιαστικό ρόλο στον διεθνή χάρτη της κλινικής έρευνας. Η υψηλή επιστημονική κατάρτιση της ελληνικής ιατρικής κοινότητας, η προσήλωση στις αρχές της δεοντολογίας και η ποιότητα του ανθρώπινου δυναμικού αποτελούν πολύτιμα εφόδια. Οι Έλληνες ερευνητές και επαγγελματίες υγείας υπηρετούν με συνέπεια τα υψηλότερα πρότυπα ασφάλειας και ηθικής, ενισχύοντας την εμπιστοσύνη των ασθενών και τη διεθνή αξιοπιστία της χώρας.
Την ίδια στιγμή, η ανάγκη για ταχύτερη πρόοδο καθίσταται επιτακτική, καθώς η ακάλυπτη ιατρική ανάγκη παγκοσμίως παραμένει υψηλή. Με περίπου 6.500 νόσους να μην διαθέτουν ακόμη επαρκείς θεραπευτικές επιλογές, η ανάγκη των ασθενών για έγκαιρη πρόσβαση στην καινοτομία είναι κρίσιμη. Η κλινική έρευνα αποτελεί το βασικότερο εργαλείο που διαθέτουμε για να μετατρέψουμε την επιστημονική γνώση σε πραγματικές θεραπευτικές λύσεις.
Παρά τις σημαντικές δυνατότητες της χώρας, τα διαθέσιμα δεδομένα αναδεικνύουν μια υστέρηση της Ελλάδας στον τομέα της κλινικής έρευνας. Τα τελευταία χρόνια καταγράφεται 20% μείωση της επενδυτικής δραστηριότητας σε κλινικές μελέτες, ανθρώπινο δυναμικό και ερευνητικές υποδομές. Ενώ στην Ευρώπη οι επενδύσεις σε Έρευνα και Ανάπτυξη ξεπερνούν τα 47 δισ. ευρώ ετησίως, η Ελλάδα προσελκύει περίπου 160 εκατ. ευρώ για το 2023, με σημαντικό περιθώριο σύγκλισης. Με τα κατάλληλα μέτρα η χώρα θα μπορούσε να πολλαπλασιάσει τις επενδύσεις σε επίπεδα που υπερβαίνουν τα 500 εκατ. ευρώ ετησίως, με άμεσο θετικό αντίκτυπο τόσο στην πρόσβαση των ασθενών σε καινοτόμες θεραπείες όσο και στην αναβάθμιση του οικοσυστήματος υγείας.
Για να μπορέσει η Ελλάδα να αξιοποιήσει πλήρως τις δυνατότητές της, απαιτείται μια σταθερή εθνική στρατηγική που θα ενισχύει την προσέλκυση κλινικών μελετών μέσω στοχευμένων κινήτρων, θα επιταχύνει τις διαδικασίες, θα αξιοποιεί τις δυνατότητες της ψηφιοποίησης και θα δημιουργεί ένα βιώσιμο και προβλέψιμο περιβάλλον για την έρευνα και την καινοτομία. Προς αυτή την κατεύθυνση, χαιρετίζουμε τις σημερινές ανακοινώσεις του Υπουργείου Υγείας περί ενεργοποίησης των αυτοτελών τμημάτων κλινικών μελετών στα νοσοκομεία όλων των ΥΠΕ, την ψηφιοποίηση και λειτουργία του Εθνικού Μητρώου Βιοϊατρικής Έρευνας, και την επιτάχυνση των χρονοδιαγραμμάτων και την προτυποποίηση διαδικασιών, και προσβλέπουμε στην απρόσκοπτη υλοποίησή τους. Επιπλέον, για να αποτελέσει το επενδυτικό clawback ουσιαστικό κίνητρο για την προσέλκυση κλινικής έρευνας στην Ελλάδα, προτείνουμε τη θέσπιση διακριτού προϋπολογισμού για κλινικές μελέτες, ώστε τουλάχιστον το 50% των πόρων να κατευθύνεται σε αυτές. Παράλληλα, ο συμψηφισμός θα πρέπει να λαμβάνει υπόψη την πολυετή διάρκεια των κλινικών μελετών, και να μην περιορίζεται από στενά χρονικά όρια, καθώς και να συμπεριλάβει επενδύσεις από τις αλλοδαπές μητρικές εταιρείες που υλοποιούν μελέτες στην Ελλάδα απευθείας από το εξωτερικό και όχι μέσω των θυγατρικών τους. Η επένδυση στην κλινική έρευνα είναι επένδυση στη δημόσια υγεία, στην οικονομία και, πάνω απ’ όλα, στους ίδιους τους ασθενείς.
Για όλους εμάς στο PhARMA Innovation Forum, η πρόοδος στον τομέα της υγείας αποτελεί μια αποστολή που μπορεί να επιτευχθεί μόνο μέσα από στρατηγικές συνεργασίες σε ολόκληρο το οικοσύστημα. Πολιτεία, ακαδημαϊκή κοινότητα, ερευνητικοί φορείς, επαγγελματίες υγείας και φαρμακευτική βιομηχανία οφείλουμε να λειτουργούμε με κοινό όραμα και κοινή ευθύνη απέναντι στους ασθενείς.
Σήμερα καλούμαστε να κάνουμε μια ξεκάθαρη επιλογή: αν θα επενδύσουμε ουσιαστικά σε ένα σύστημα υγείας που ενσωματώνει την κλινική έρευνα και εξασφαλίζει έγκαιρη πρόσβαση στην καινοτομία για όλους τους ασθενείς, ή αν θα αποδεχτούμε μια πραγματικότητα όπου η επιστημονική πρόοδος δεν μεταφράζεται πάντα σε ισότιμη πρόσβαση.
Γιατί η καινοτομία αποκτά πραγματική αξία μόνο όταν επιστρέφει εκεί όπου ξεκίνησε: στον άνθρωπο.
