Τις κύριες αλλαγές που εισάγονται για τις υποχρεώσεις για τα ακαθάριστα οικόπεδα και λοιπών ακάλυπτων χώρων, την πρόληψη πυρκαγιών, καθώς και τη λειτουργία του Εθνικού Μητρώου Τήρησης Μέτρων Προληπτικής Πυροπροστασίας Ιδιοκτησιών παραθέτει νέα Κοινή Υπουργική Απόφαση, που δημοσιεύθηκε χθες Παρασκευή 24.04.2026.
Η ΚΥΑ που αφορά στα ακαθάριστα οικόπεδα και εξειδικεύει τις διατάξεις του ν. 4662/2020 με τις κύριες αλλαγές που εισάγονται με το νόμο 5281/2026 (Α’ 28) και θέτει, όπως τονίζεται σε σχετική ανακοίνωση του υπουργείου, «σαφείς κανόνες για την πρόληψη πυρκαγιών, ενισχύοντας τον έλεγχο, τη διαφάνεια και την αποτελεσματικότητα των παρεμβάσεων από τους αρμόδιους φορείς».
Όσον αφορά τον καθαρισμό των οικοπέδων και τις προθεσμίες, οι ιδιοκτήτες, νομείς, επικαρπωτές και μισθωτές ακινήτων υποχρεούνται να προβαίνουν σε καθαρισμό των οικοπέδων και εκτός σχεδίου με κτίσμα, καθώς και ακάλυπτων χώρων από την 1η Απριλίου έως τις 15 Ιουνίου κάθε έτους, καθώς και στη συντήρησή τους καθ’ όλη τη διάρκεια της αντιπυρικής περιόδου (έως 31 Οκτωβρίου).
Οι υποχρεώσεις αφορούν ιδίως περιοχές εντός σχεδίου, εντός ορίων οικισμών, καθώς και εκτάσεις σε ακτίνα έως 100 μέτρων από αυτές, εφόσον δεν υπάγονται στη δασική νομοθεσία.
Υποβολή δήλωσης καθαρισμού
Σχετικά με την δήλωση του καθαρισμού , όπως ορίζεται από την ΚΥΑ , μετά την ολοκλήρωση των εργασιών, οι υπόχρεοι οφείλουν να υποβάλουν έως τις 15 Ιουνίου υπεύθυνη δήλωση στην ειδική ηλεκτρονική πλατφόρμα του υπουργείου https://akatharista.apps.gov.gr . Προβλέπεται επίσης, σύμφωνα με την ΚΥΑ, δυνατότητα υποβολής μέσω ΚΕΠ και Πυροσβεστικών Υπηρεσιών σε περιπτώσεις αντικειμενικής αδυναμίας.
Εργασίες καθαρισμού
Οι απαιτούμενες εργασίες περιλαμβάνουν, μεταξύ άλλων:
- Απομάκρυνση ξηρής βλάστησης και φυτικών υπολειμμάτων
- Κλάδεμα δέντρων και αραίωση θάμνων
- Συλλογή και μεταφορά υλικών καθαρισμού
- Απομάκρυνση εύφλεκτων υλικών και απορριμμάτων
- Διατήρηση χαμηλού φορτίου καύσιμης ύλης καθ’ όλη την περίοδο υψηλού κινδύνου
Δείτε όλη την ΚΥΑ εδώ.
Έλεγχοι και κυρώσεις
Όπως ορίζεται από την ΚΥΑ, οι Δήμοι αξιοποιούν το Εθνικό Μητρώο για την υποστήριξη των ελέγχων, ενώ το Πυροσβεστικό Σώμα διενεργεί ελέγχους αποκλειστικά κατόπιν καταγγελίας κατά την αντιπυρική περίοδο.
Σε περιπτώσεις μη συμμόρφωσης προβλέπονται κυρώσεις ως εξής:
Για μη υποβολή δήλωσης:
- 500 ευρώ, εφόσον δεν έχει πραγματοποιηθεί ούτε καθαρισμός ούτε υποβολή δήλωσης
- 100 ευρώ, εφόσον έχει πραγματοποιηθεί καθαρισμός αλλά δεν έχει υποβληθεί δήλωση
Για μη καθαρισμό οικοπέδου/ακάλυπτου χώρου σε 1 ευρώ ανά τετραγωνικό μέτρο, με ελάχιστο ποσό 200 ευρώ και ανώτατο όριο 2.000 ευρώ
Αυτεπάγγελτος καθαρισμός από τον δήμο με καταλογισμό δαπάνης
Ποινικές κυρώσεις σε περίπτωση ψευδούς δήλωσης (φυλάκιση τουλάχιστον 6 μηνών και χρηματική ποινή 5.000 ευρώ)
Ενίσχυση πρόληψης και συντονισμού
Όπως τονίζεται στη σχετική ανακοίνωση, στόχος είναι η έγκαιρη προετοιμασία ενόψει της αντιπυρικής περιόδου και η ουσιαστική μείωση του κινδύνου εκδήλωσης και εξάπλωσης πυρκαγιών.
Σημειώνεται ότι το υπουργείο καλεί όλους τους πολίτες και τους αρμόδιους φορείς να συμβάλουν ενεργά στην εφαρμογή των μέτρων, επιδεικνύοντας υπευθυνότητα και συνεργασία για την προστασία της ανθρώπινης ζωής, της περιουσίας και του φυσικού περιβάλλοντος.
Ποιες οι αλλαγές έρχονται
Όπως έγινε γνωστό από το υπουργείο Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας, με τα άρθρα 41, 43 και 44 του Νόμου 5182/2026 (Α’ 28) και την Κ.Υ.Α. το υφιστάμενο νομικό καθεστώς περί των καθαρισμών οικοπεδικών και λοιπών και ακάλυπτων χώρων και του Εθνικού Μητρώου Τήρησης Μέτρων Προληπτικής Πυροπροστασίας Ιδιοκτησιών συμπληρώνεται και τροποποιείται.
Συνοπτικά, οι κύριες αλλαγές στο υπάρχον θεσμικό πλαίσιο που επέρχονται, σύμφωνα με ενημέρωση του υπουργείου, είναι οι παρακάτω:
1. Στους υπόχρεους προς υποβολή δήλωσης καθαρισμού στο Εθνικό Μητρώο Τήρησης Μέτρων Προληπτικής Πυροπροστασίας Ιδιοκτησιών εντάσσονται και οι νομείς, που είχαν πριν την υποχρέωση καθαρισμού αλλά δεν υποχρεούνταν σε δήλωση αυτού,
2. Η καταληκτική ημερομηνία καθαρισμού και δήλωσής του στο Μητρώο ταυτίζονται εξαρχής ως η 15η Ιουνίου εκάστου έτους – δε διαφοροποιείται, όπως τονίζεται από την Πολιτική Προστασία, η υποχρέωση συντήρησης καθαρισμού καθ’ όλη τη διάρκεια της αντιπυρικής περιόδου,
3. Εισάγονται εξαιρέσεις στο πεδίο εφαρμογής (εκτός των διαμορφωμένων κήπων που συνεχίζει να ισχύει εισάγεται εξαίρεση και για τις γεωργικές καλλιέργειες και βοσκήσιμες γαίες, τους χώρους με αδυναμία πρόσβασης κ.α.),
4. Εισάγεται πρόβλεψη για την προστασία της χλωρίδας και της βιοποικιλότητας και προστίθεται άρθρο που καθορίζει τη διαχείριση των προϊόντων καθαρισμού με την εφαρμογή του Κανονισμού Καθαριότητας των Δήμων και την υπόδειξη από αυτούς κατάλληλων σημείων απόθεσης,
5. Εισάγεται διαδικασία δήλωσης με φυσικό τρόπο στα Κ.Ε.Π. ή στις Πυροσβεστικές Υπηρεσίες, σε περίπτωση αποδεδειγμένης αδυναμίας χρήσης ηλεκτρονικών υπηρεσιών ή σε ευπαθείς ομάδες
6. Εξειδικεύεται ο τρόπος ορισμού των ελεγκτικών κλιμακίων των Δήμων,
7. Οι κυρώσεις που επιβάλλονται σε περίπτωση μη εκπλήρωσης των ανωτέρω υποχρεώσεων από τους υπόχρεους τροποποιούνται ως προς το ύψος του προστίμου και πλέον ορίζονται ως εξής:
- το πρόστιμο που επιβάλλεται από τους αρμόδιους φορείς ελέγχου για τη μη υποβολή δήλωσης μειώνεται από 1000 ευρώ σε: – 500 ευρώ, εφόσον δεν έχει γίνει ούτε καθαρισμός ούτε υποβολή δήλωσης, – 100 ευρώ εφόσον έχει γίνει ο καθαρισμός αλλά δεν έχει υποβληθεί δήλωση,
- το πρόστιμο για το μη καθαρισμό ενός οικοπεδικού /ακάλυπτου χώρου αυξάνεται από πενήντα λεπτά (0,50) του ευρώ σε ένα (1) ευρώ ανά τετραγωνικό μέτρο, με ελάχιστο ποσό τα 200 ευρώ με ανώτατο όριο τις 2.000 ευρώ,
- Εφόσον υποβληθεί ένσταση το πρόστιμο για το μη καθαρισμό μπορεί να μειωθεί κατά 50%, εφόσον κατά τη διαδικασία της ένστασης ολοκληρωθούν οι ενέργειες καθαρισμού.
8. Οι κυρώσεις για την υποβολή ψευδούς δήλωσης μειώνονται από τουλάχιστον 2 χρόνια φυλάκισης σε τουλάχιστον 6 μήνες και χρηματική ποινή από το προηγούμενο εύρος 12.600 – 54.000 ευρώ σε 5.000 ευρώ.
Σημειώνεται ότι με την Κ.Υ.Α. καταργείται η Πυροσβεστική Διάταξη 20/2024.
