Στο δρόμο προς το ψηφιακό ευρώ κινείται σταθερά η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα έχοντας ορίσει συγκεκριμένα ορόσημα που θα οδηγήσουν στην έκδοσή του και στην κυκλοφορία του από το 2029 με κύριο χαρακτηριστικό τις offline πληρωμές. Νωρίτερα και για διάστημα ενός έτους το ψηφιακό ευρώ θα τεθεί σε πιλοτική κυκλοφορία. Οι offline πληρωμές με το ψηφιακό ευρώ σημαίνουν ότι δεν θα υπάρχει ψηφιακό αποτύπωμα της συναλλαγής των καταναλωτών γεγονός που εξασφαλίζει την απαιτούμενη ιδιωτικότητα, ώστε να καταστεί ανταγωνιστικό απέναντι στα μετρητά.
Σήμερα η όλη διαδικασία έχει περάσει από τη φάση του σχεδιασμού σε αυτήν της τεχνικής υλοποίησης του εγχειρήματος, όπως προκύπτει από το ειδικό κεφάλαιο για τα βήματα προς το ψηφιακό ευρώ που περιλαμβάνεται στην έκθεση του Διοικητή της Τραπέζης της Ελλάδος που παρουσιάστηκε την προηγούμενη Δευτέρα. Πρόκειται για την τρίτη φάση που περιλαμβάνει το διάστημα Οκτώβριος 2025-Σεπτέμβριος 2027 το οποίο επικεντρώνεται στην περαιτέρω ανάπτυξη και επιχειρησιακή προετοιμασία του ψηφιακού ευρώ. Οι τρεις άξονες εργασίας περιλαμβάνουν: α) την προώθηση της τεχνικής ετοιμότητας με την ανάπτυξη της υποδομής και των προτύπων, β) την προετοιμασία πιλοτικών δοκιμών και γ) τη στενότερη συνεργασία με φορείς της αγοράς για την οριστικοποίηση του εγχειριδίου κανόνων. Η φάση αυτή είναι κρίσιμη, δεδομένου ότι συνιστά τη γέφυρα μεταξύ σχεδιασμού και πρακτικής εφαρμογής, με την επιδίωξη να διασφαλιστεί ότι το ψηφιακό ευρώ θα λειτουργεί με ασφάλεια, αξιοπιστία και ευρεία αποδοχή σε όλη την ευρωζώνη.
Οι δύο πρώτες φάσεις
Είχαν προηγηθεί οι δύο πρώτες φάσεις στον δρόμο της δημιουργίας του ψηφιακού ευρώ όπως αυτές καταγράφονται στην έκθεση του Διοικητή της ΤτΕ Γιάννη Στουρνάρα:
1. Η φάση διερεύνησης (Οκτώβριος 2020-Οκτώβριος 2023): Η πρώτη φάση επικεντρώθηκε στην εξέταση της σκοπιμότητας και στον καθορισμό των βασικών χαρακτηριστικών του ψηφιακού ευρώ, ορίζοντας και τις θεμελιώδεις αρχές για την υιοθέτηση και χρήση του: μέγιστη προστασία της ιδιωτικότητας των χρηστών, προσβασιμότητα και ευκολία στη χρήση για όλες τις κοινωνικές ομάδες και διασφάλιση ότι το ψηφιακό ευρώ θα λειτουργεί συμπληρωματικά προς τα μετρητά. Η φάση ολοκληρώθηκε επιτυχώς με την έγκριση ενός ισχυρού στρατηγικού πλαισίου, ανοίγοντας τον δρόμο για τα επόμενα βήματα.
2. Η φάση προετοιμασίας (Νοέμβριος 2023-Οκτώβριος 2025): Η περίοδος αυτή σηματοδότησε τη μετάβαση από τη θεωρητική διερεύνηση στον πρακτικό σχεδιασμό. Κατά τη διάρκεια αυτής της φάσης, το Ευρωσύστημα εργάστηκε για τον προσδιορισμό των λειτουργικών και τεχνικών χαρακτηριστικών του ψηφιακού ευρώ, τη διερεύνηση πιλοτικών λύσεων και τη συνεργασία με τράπεζες και άλλους παρόχους υπηρεσιών πληρωμών. Ορόσημο της δεύτερης φάσης αποτέλεσε η πρώτη έκδοση του εγχειριδίου κανόνων (Rulebook) για το ψηφιακό ευρώ, η οποία αποτυπώνει τους βασικούς κανόνες χρήσης και λειτουργίας του, καθώς και τους ρόλους και τις υποχρεώσεις όλων των συμμετεχόντων στο οικοσύστημα του ψηφιακού ευρώ. Το εγχειρίδιο αυτό, η επεξεργασία του οποίου βρίσκεται σε εξέλιξη, λειτουργεί ως κοινό πλαίσιο αναφοράς, ενισχύοντας τη διαφάνεια, τη συνέπεια, τη νομική ασφάλεια και το στιβαρό πλαίσιο εταιρικής διακυβέρνησης.
Στην επόμενη, 4 φάση, προβλέπεται να διενεργηθεί η πιλοτική άσκηση (Σεπτέμβριος 2027-Σεπτέμβριος 2028): Εφόσον η δέσμη νομοθετικών μέτρων για το ψηφιακό ευρώ υιοθετηθεί έως το τέλος του 2026, προβλέπεται να διενεργηθεί πιλοτική άσκηση διάρκειας 12 μηνών. Στο πλαίσιο της άσκησης, επιλεγμένοι πάροχοι υπηρεσιών πληρωμών θα συνεργαστούν με το Ευρωσύστημα για τη δοκιμασία της τεχνικής, λειτουργικής και επιχειρησιακής ετοιμότητας του συστήματος σε ελεγχόμενο περιβάλλον. Μετά από όλα αυτά θα ανοίξει ο δρόμος για την έκδοση ψηφιακού ευρώ (2029 και έπειτα): Οι τελικές αποφάσεις για την επίσημη κυκλοφορία του ψηφιακού ευρώ θα ληφθούν από τα αρμόδια όργανα που θα προβλέπονται από τη σχετική νομοθεσία, εφόσον υιοθετηθεί. Η τελική απόφαση για την έκδοση θα ληφθεί από το Διοικητικό Συμβούλιο της ΕΚΤ μόνον αφού η νομοθεσία τεθεί σε ισχύ.
Τα πλεονεκτήματα από τη δημιουργία του ψηφιακού ευρώ
Τα πλεονεκτήματα από τη δημιουργία του ψηφιακού ευρώ, όπως τα καταγράφει η Τράπεζα της Ελλάδος, είναι τα ακόλουθα:
- Το ψηφιακό ευρώ, αναμένεται να αποτελέσει ένα σύγχρονο μέσο πληρωμής, σχεδιασμένο να καλύπτει τις ανάγκες όλων των Ευρωπαίων πολιτών στην ψηφιακή εποχή.
- Θα είναι προσβάσιμο σε όλους τους πολίτες της ζώνης του ευρώ, οι οποίοι θα μπορούν να το αποκτούν και να το χρησιμοποιούν με ίσους όρους.
- Θα γίνεται καθολικά αποδεκτό για πληρωμές σε ολόκληρη τη ζώνη του ευρώ και υπό προϋποθέσεις και σε άλλες χώρες, εντός ή εκτός της ΕΕ.
- Θα αξιοποιεί στον μέγιστο δυνατό βαθμό υφιστάμενες υποδομές και τεχνικά πρότυπα για την αποδοχή και τον διακανονισμό του, ελαχιστοποιώντας το κόστος προσαρμογής της αγοράς.
- Θα ενισχύσει τον ανταγωνισμό στο ευρωπαϊκό τοπίο πληρωμών, μειώνοντας ταυτόχρονα την εξάρτηση από μη ευρωπαϊκούς παρόχους.
- Θα εισαγάγει νέες δυνατότητες χρήσης, όπως οι εκτός σύνδεσης (offline) πληρωμές.
- Θα ωθήσει τις τράπεζες και τους λοιπούς παρόχους υπηρεσιών πληρωμών να αναπτύξουν νέα προϊόντα σε συνδυασμό με το ψηφιακό ευρώ.
- Θα λειτουργεί με τα πλέον απαιτητικά πρότυπα ασφάλειας και εντός αυστηρού πλαισίου προστασίας των προσωπικών δεδομένων των χρηστών.
“Το ψηφιακό ευρώ έχει ιδιαίτερη σημασία για το μέλλον της Ευρώπης, καθώς ενισχύει τη νομισματική κυριαρχία στη ζώνη του ευρώ και την ανθεκτικότητα του ευρωπαϊκού χώρου πληρωμών. Προσφέρει μια αξιόπιστη δημόσια εναλλακτική λύση σε χρήμα κεντρικής τράπεζας έναντι των διαθέσιμων ιδιωτικών μέσων πληρωμών και στηρίζει την καινοτομία. Παράλληλα, συμβάλλει στη χρηματοοικονομική ένταξη, παρέχοντας τη δυνατότητα σε όλους τους πολίτες να συμμετέχουν στην ψηφιακή οικονομία” καταλήγει, σύμφωνα με το ΑΠΕ-ΜΠΕ, η Τράπεζα της Ελλάδος στην παρουσίασή της για το ψηφιακό ευρώ.
