Η δυσκολία του Ντόναλντ Τραμπ να δικαιολογήσει τη συνέχιση του πολέμου με το Ιράν θυμίζει την αναζήτηση του Ρίτσαρντ Νίξον για μια «έντιμη ειρήνη» στο Βιετνάμ. Ο Νίξον προκάλεσε χρόνια θανάτου και οδύνης επιδιώκοντας τον άπιαστο στόχο του. Το ερώτημα που τίθεται είναι πόση ακόμη καταστροφή θα προκαλέσει ο Τραμπ πριν περιορίσει τις απώλειές του και σταματήσει αυτή την ανούσια σύγκρουση, αναφέρει ο Κένεθ Ροθ, στην ανάλυση του για τον Guardian.
Η «έντιμη ειρήνη» του Νίξον και το κόστος της
Ο Νίξον μίλησε για πρώτη φορά για ένα «έντιμο τέλος» του πολέμου στην ομιλία αποδοχής του στο Εθνικό Συνέδριο των Ρεπουμπλικανών το 1968. Αυτό έγινε κεντρικό στοιχείο της προεκλογικής του εκστρατείας και της προεδρίας του. Καθώς γινόταν σαφές ότι η κυβέρνηση του Νοτίου Βιετνάμ δεν μπορούσε να επιβιώσει μετά την αποχώρηση των ΗΠΑ από τον πόλεμο, ο Νίξον επιδίωξε να υπερασπιστεί την αξιοπιστία της Ουάσινγκτον, την οποία κυνικά αντιλαμβανόταν ως ένα «αξιοπρεπές διάστημα» ανάμεσα στην αποχώρηση της Αμερικής και την κατάρρευση της Σαϊγκόν.
Για να εξασφαλίσει αυτό το διάστημα των δύο ετών – από τις ειρηνευτικές συμφωνίες του Παρισιού τον Ιανουάριο του 1973 έως την πτώση της Σαϊγκόν τον Απρίλιο του 1975 – ο Νίξον και ο σύμβουλος εθνικής ασφάλειας, Χένρι Κίσινγκερ, υπέβαλαν τον λαό του Βιετνάμ σε τέσσερα χρόνια βομβαρδισμών, τους οποίους επέκτειναν και στις γειτονικές Καμπότζη και Λάος. Περισσότεροι από 20.000 Αμερικανοί στρατιώτες σκοτώθηκαν κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου. Οι απώλειες σε Βιετνάμ, Καμπότζη και Λάος ήταν πολλαπλάσιες.
Γιατί συνεχίζει ο Τραμπ να βομβαρδίζει το Ιράν;
Και αυτό οδηγεί στον Τραμπ. Γιατί συνεχίζει να βομβαρδίζει το Ιράν; Όχι για να καταστρέψει τους πυραύλους μεγάλου βεληνεκούς του Ιράν. Ο Λευκός Οίκος δηλώνει: «Η ικανότητα βαλλιστικών πυραύλων του Ιράν έχει ουσιαστικά καταστραφεί» και ο ρυθμός εκτόξευσης πυραύλων έχει μειωθεί δραματικά.
Όχι για να περιορίσει το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν. Αυτό «εξαλείφθηκε» τον περασμένο Ιούνιο, σύμφωνα με τον Τραμπ, έπειτα από 12 ημέρες αμερικανικών και ισραηλινών βομβαρδισμών. Πιστεύεται ότι το Ιράν εξακολουθεί να διαθέτει 970 λίβρες υψηλά εμπλουτισμένου ουρανίου θαμμένες κάτω από πυρηνικές εγκαταστάσεις στο Ισφαχάν και στο Νατάνζ, αλλά λίγοι πιστεύουν ότι ο Τραμπ θα αναλάμβανε την επικίνδυνη αποστολή να στείλει χερσαίες δυνάμεις για να το ανακτήσει.
Όχι για αλλαγή καθεστώτος. Ο Τραμπ φαίνεται να έχει εγκαταλείψει αυτόν τον στόχο. Σε κάθε περίπτωση, δεν υπάρχει προηγούμενο ανατροπής κυβέρνησης μόνο από αεροπορικές επιθέσεις· ακόμη και ο Μπενιαμίν Νετανιάχου το παραδέχεται. Και η βάση του Maga του Τραμπ θα αντιδρούσε έντονα σε έναν χερσαίο πόλεμο.
Η ειρωνική ενίσχυση της διαπραγματευτικής θέσης του Ιράν
Ειρωνικά, το Ιράν βρίσκεται πιθανότατα σήμερα σε ισχυρότερη διαπραγματευτική θέση απ’ ό,τι πριν από τον πόλεμο επιθετικότητας Τραμπ–Νετανιάχου.
Όσο για τον ιρανικό λαό, είναι εύλογα απρόθυμος να ακολουθήσει την προτροπή του Τραμπ να ανατρέψει το απεχθές καθεστώς του, δεδομένου ότι τουλάχιστον 7.000 άνθρωποι σκοτώθηκαν όταν επιχείρησαν κάτι αντίστοιχο τον Ιανουάριο, και ότι η αμερικανική κυβέρνηση έχει κακό ιστορικό στην υποστήριξη εξεγέρσεων κατά τυράννων, όπως θυμούνται οι Ιρακινοί όταν ανταποκρίθηκαν στο κάλεσμα του Τζορτζ Μπους του πρεσβύτερου να ανατρέψουν τον Σαντάμ Χουσεΐν.
Στενά του Ορμούζ και απειλές για ενεργειακές υποδομές
Η τρέχουσα εμμονή του Τραμπ αφορά στον αποκλεισμό από το Ιράν πολλών δεξαμενόπλοιων που επιχειρούν να περάσουν από τα Στενά του Ορμούζ, μέσω των οποίων διακινείται το 20% του παγκόσμιου πετρελαίου και φυσικού αερίου. Ο αποκλεισμός έχει εκτινάξει τις τιμές της ενέργειας. Η τελευταία απειλή του Τραμπ είναι να καταστρέψει τις ηλεκτρικές υποδομές του Ιράν μέχρι το τέλος της εβδομάδας, αν η Τεχεράνη δεν επιτρέψει την επαναλειτουργία του στενού.
Η επίθεση σε ηλεκτρικές υποδομές θα αποτελούσε έγκλημα πολέμου. Το Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο έχει απαγγείλει κατηγορίες σε τέσσερις Ρώσους διοικητές για το ίδιο ακριβώς πράγμα στην Ουκρανία. Οι ηλεκτρικοί σταθμοί είναι πολιτικές υποδομές που δεν πρέπει να στοχοποιούνται και, σε κάθε περίπτωση, η ζημιά στους αμάχους θα ήταν δυσανάλογη σε σχέση με οποιοδήποτε πιθανό στρατιωτικό όφελος.
Κλιμάκωση ή αποκλιμάκωση;
Επιπλέον, οι επιθέσεις του Ιράν κατά της ναυσιπλοΐας αποτελούν αντίποινα για τους βομβαρδισμούς των ΗΠΑ και του Ισραήλ. Ένα προφανές βήμα για να σταματήσουν αυτές οι επιθέσεις θα ήταν να τερματιστούν οι βομβαρδισμοί από τον Τραμπ και τον Νετανιάχου, τώρα που η αιτιολόγηση για τη συνέχισή τους καθίσταται ολοένα και πιο αδύναμη.
Δεν υπάρχει καμία εγγύηση ότι μια τέτοια αυτοσυγκράτηση θα αποδώσει, αλλά αξίζει σίγουρα να δοκιμαστεί πριν από την περαιτέρω κλιμάκωση του πολέμου, δεδομένης της παγκόσμιας οικονομικής καταστροφής που προκαλεί η εξάπλωση της σύγκρουσης, για να μην αναφερθούμε στις αποτυχημένες εμπειρίες των ΗΠΑ με την κλιμάκωση στο Βιετνάμ, το Αφγανιστάν και το Ιράκ.
Το Ιράν έχει πλέον λιγότερα να χάσει
Ειρωνικά, το Ιράν βρίσκεται πιθανότατα σήμερα σε ισχυρότερη διαπραγματευτική θέση απ’ ό,τι πριν από τον πόλεμο Τραμπ–Νετανιάχου. Τότε, ήθελε να αποφύγει τους βομβαρδισμούς. Τώρα, έχει ήδη υποστεί τα χειρότερα – αποκεφαλισμό της ηγεσίας του, καταστροφή μεγάλου μέρους του στρατού του, επιθέσεις στις δυνάμεις εσωτερικής καταστολής. Το καθεστώς έχει πολύ λιγότερα να χάσει.
Φυσικά, ο ιρανικός λαός εξακολουθεί να έχει πολλά να χάσει. Υποφέρει, αλλά η Ισλαμική Δημοκρατία είναι μια αδίστακτη δικτατορία που δεν έθεσε ποτέ την ευημερία των πολιτών πάνω από τη διατήρηση της εξουσίας της. Δεν δείχνει κανένα σημάδι υποχώρησης.
Αντίθετα, οι Ιρανοί κληρικοί έχουν ενθαρρυνθεί από την επιτυχία της ασύμμετρης στρατιωτικής τους στρατηγικής. Όχι, δεν μπορούν να νικήσουν ευθέως τις υπερδυνάμεις της Ουάσιγκτον και του Τελ Αβίβ, αλλά μπορούν να προκαλέσουν χάος στα αραβικά κράτη του Κόλπου, όπου βρίσκονται αμερικανικές βάσεις, και να πλήξουν την παγκόσμια οικονομία. Με την τιμή της βενζίνης να αποτελεί βασικό παράγοντα στις επικείμενες ενδιάμεσες εκλογές στις ΗΠΑ, το ιρανικό καθεστώς μπορεί να αισθάνεται ότι έχει το πάνω χέρι.
Διαπραγματεύσεις χωρίς εγγυήσεις
Ο Τραμπ μιλά τώρα για «πολύ καλές και παραγωγικές συνομιλίες» με το Ιράν για τον τερματισμό της σύγκρουσης. Το Ιράν αρνείται ότι διεξάγονται καν συνομιλίες και υποστηρίζει ότι ο Τραμπ υποχωρεί λόγω των απειλών της Τεχεράνης να επιτεθεί σε ενεργειακές εγκαταστάσεις στην περιοχή. Τα σημάδια για μια γρήγορη συμφωνία δεν είναι θετικά.
Οι Ιρανοί είναι μάστορες της καθυστέρησης και είναι πιθανό να επιμείνουν τουλάχιστον στα ίδια αιτήματα που προέβαλαν και στις πρόσφατες πυρηνικές διαπραγματεύσεις, τις οποίες ο Τραμπ, παρακινούμενος από τον Νετανιάχου, διέκοψε. Ζητούν άρση των κυρώσεων και αναγνώριση του δικαιώματός τους στον εμπλουτισμό ουρανίου. Ο νέος ανώτατος ηγέτης του Ιράν έχει εκφράσει περιφρόνηση για περαιτέρω διαπραγματεύσεις.
Η «νίκη» ως πολιτικός στόχος
Μια πιο αποδοτική αποκλιμάκωση θα μπορούσε να προκύψει από μια de facto κατάπαυση του πυρός. Ο Τραμπ θα μπορούσε απλώς να σταματήσει τους βομβαρδισμούς και να υποχρεώσει τον Νετανιάχου να κάνει το ίδιο. Δεν είναι γνωστό πώς θα αντιδρούσε το ιρανικό καθεστώς, αλλά υπάρχει σημαντική πιθανότητα να ανταποκριθεί ανάλογα, αντί να αναλάβει την ευθύνη για τη συνέχιση του πολέμου. Αν θεωρήσει την επιβίωσή του ως νίκη, όπως είναι πιθανό, ίσως εκμεταλλευτεί την ευκαιρία.
Ωστόσο, ο Τραμπ επιθυμεί επίσης να «κερδίσει» τον πόλεμο. Έχει δηλώσει ότι επιδιώκει «άνευ όρων παράδοση». Θέλει το ιρανικό καθεστώς να «υποχωρήσει».
Αυτοί είναι πολιτικοί, όχι στρατιωτικοί στόχοι. Αποτελούν προσπάθεια προστασίας του ίδιου του Τραμπ και όχι οποιουδήποτε στη Μέση Ανατολή.
Το «μάθημα» του Νίξον
Γι’ αυτό ο Τραμπ θυμίζει τον Νίξον. Η «τιμή» που επιδίωκε ο Νίξον δεν ήταν των Αμερικανών. Οι περισσότεροι ήθελαν να φύγουν από το Βιετνάμ, όπως και σήμερα οι περισσότεροι δεν θέλουν καμία εμπλοκή στον πόλεμο Τραμπ–Νετανιάχου στο Ιράν.
Η τιμή που επιδίωκε ο Νίξον ήταν δική του. Δεν ήθελε να πληρώσει το πολιτικό κόστος της «ήττας» στο Βιετνάμ.
Παρομοίως, ο Τραμπ, έχοντας ξεκινήσει αυτόν τον πόλεμο επιλογής χωρίς ουσιαστική αιτιολόγηση, χρειάζεται μια διέξοδο που θα του επιτρέψει να σώσει τα προσχήματα. Το ερώτημα που τίθεται είναι πόσοι Ιρανοί πρέπει να πεθάνουν, πόση καταστροφή πρέπει να προκληθεί και πόση οικονομική δυστυχία πρέπει να υποστεί ο κόσμος, μόνο και μόνο για να μπορέσει ο Τραμπ να διακηρύξει τη νίκη.
Ο Τραμπ είναι γνωστός για τους ισχυρισμούς επιτυχίας που δεν ανταποκρίνονται στην πραγματικότητα. Τώρα θα ήταν μια καλή στιγμή να το επαναλάβει.
