Σήμερα, όμως, ρωγμές εμφανίζονται στην επιφάνειά της, ενώ το θαλασσινό νερό κινείται από κάτω της, επαναφέροντας ανησυχίες για ένα παλιό πυρηνικό φορτίο.
Στο νησί Runit, στα νησιά Marshall, ο λεγόμενος «θόλος του Runit» βρίσκεται τόσο κοντά στη θάλασσα ώστε μοιάζει να αποτελεί μέρος της. Ήδη από το 2017, εικόνες έδειχναν πόσο μικρή είναι η απόσταση που τον χωρίζει από το νερό.
Η ιστορία του ξεκινά δεκαετίες πίσω, στην εποχή των πυρηνικών δοκιμών του Ψυχρού Πολέμου. Μεταξύ 1946 και 1958 πραγματοποιήθηκαν 67 πυρηνικές δοκιμές στις ατόλες Enewetak και Bikini, οδηγώντας στον εκτοπισμό περισσότερων από 300 κατοίκων των νησιών Marshall.
Ένας από αυτούς που βρέθηκαν εκεί ήταν ο Robert Celestial, οδηγός φορτηγού του αμερικανικού στρατού, ο οποίος στάλθηκε το 1978 στο Enewetak Atoll χωρίς σαφή ενημέρωση για την αποστολή του. Όπως θυμάται, του ζητήθηκε να μεταφέρει «μολυσμένο» χώμα σε ένα μικρό νησί και να το αποθέσει σε έναν κρατήρα – χωρίς να γνωρίζει ότι αυτός είχε δημιουργηθεί από πυρηνική έκρηξη.
Ο κρατήρας προερχόταν από την πυρηνική δοκιμή «Cactus», που δημιούργησε μια έκρηξη ισχύος 18 κιλοτόνων που εξαΰλωσε μέρος του νησιού και δημιούργησε ένα σύννεφο σε σχήμα μανιταριού, ύψους περίπου 6 χιλιομέτρων. Δύο δεκαετίες αργότερα, η περιοχή εκείνη μετατράπηκε σε χώρο απόρριψης περισσότερων από 120.000 τόνων ραδιενεργών αποβλήτων και μολυσμένου εδάφους.
Όταν ολοκληρώθηκαν οι εργασίες, ο κρατήρας καλύφθηκε με ένα στρώμα σκυροδέματος πάχους περίπου 45 εκατοστών, σχηματίζοντας αυτό που σήμερα είναι γνωστό ως Runit Dome.
Όμως, περίπου 50 χρόνια μετά, η κατασκευή εμφανίζει σημάδια φθοράς. Ρωγμές έχουν κάνει την εμφάνισή τους, ενώ το νερό κινείται κάτω από τη βάση του θόλου, εγείροντας φόβους ότι ραδιενεργά υλικά μπορεί να διαρρεύσουν στην παρακείμενη λιμνοθάλασσα.
Η Ιβάνα Νίκολιτς-Χιουζ του Πανεπιστημίου Κολούμπια , η οποία είναι επίσης πρόεδρος του Ιδρύματος Ειρήνης στην Πυρηνική Εποχή , δήλωσε ότι είδε τις ρωγμές από πρώτο χέρι, ενώ μετρούσε τα επίπεδα ακτινοβολίας το 2018. Είπε ότι βρέθηκαν αυξημένα επίπεδα ακτινοβολίας σε δείγματα εδάφους έξω από τον θόλο.
Η ατόλη Bikini, εν τω μεταξύ, παραμένει πολύ μολυσμένη για να κατοικηθεί, συμπεριλαμβανομένου του νησιού Bikini, που περιγράφεται ως η ψηλότερη ατόλη των Νήσων Marshall.
Επιστήμονες εκφράζουν ανησυχία ότι ενδεχόμενη ενίσχυση των καταιγίδων ενδέχεται να επιδεινώσουν την κατάσταση, απειλώντας τη δομική ακεραιότητα του θόλου και θέτοντας σε κίνδυνο τους κατοίκους που διαμένουν σε κοντινή απόσταση.
Ο πρώην υπουργός Υγείας των Νήσων Marshall, Jack Niedenthal, χαρακτήρισε τον θόλο «μνημείο ενός αμερικανικού λάθους», σημειώνοντας ότι οι παρεμβάσεις περιορίζονται κυρίως σε μελέτες και επιφανειακές ενισχύσεις. Με την άνοδο της στάθμης της θάλασσας, όπως τόνισε, η κατάσταση γίνεται «ιδιαίτερα ανησυχητική».
Παρά τις ανησυχίες, οι αμερικανικές αρχές υποστηρίζουν ότι ο θόλος δεν κινδυνεύει άμεσα να καταρρεύσει και ότι η περιοχή ήδη περιέχει σημαντικές ποσότητες ραδιενεργού υλικού από τις παλαιότερες δοκιμές.
Ωστόσο, για πολλούς επιστήμονες, το βασικό ζήτημα δεν είναι μια ξαφνική κατάρρευση, αλλά η αργή και σταδιακή διαρροή — μια διαδικασία που θα μπορούσε να έχει μακροχρόνιες συνέπειες για τους ανθρώπους της περιοχής.
Δείτε σε βίντεο την πυρηνική έκρηξη εδώ και τον τσιμεντένιο θόλο του νησιού εδώ
