Κάποια στιγμή μέσα στην εβδομάδα ο Ντόναλντ Τραμπ άφησε να εννοηθεί ότι προετοιμαζόταν για μια έξοδο των ΗΠΑ από τον πόλεμο εναντίον του Ιράν, λέγοντας ότι στην χώρα δεν έχουν απομείνει πολλά να χτυπηθούν και ότι η σύγκρουση, έχει σε μεγάλο βαθμό ολοκληρωθεί. Όπως ήταν αναμενόμενο, τα σχόλιά του είχαν κατευναστική επίδραση στις ενεργειακές αγορές, σημειώνουν οι Financial Times.
Η τιμή του πετρελαίου έπεσε κάτω από τα 90 δολάρια το βαρέλι, αφού νωρίτερα είχε εκτιναχθεί σχεδόν στα 120. Όμως, μόλις έκλεισαν οι αγορές τη Δευτέρα, ο Τραμπ έστειλε για ακόμη μία φορά αντικρουόμενα μηνύματα. Οι ΗΠΑ, είπε, δεν θα «χαλαρώσουν μέχρι ο εχθρός να ηττηθεί πλήρως και αποφασιστικά», προσθέτοντας: «Δεν έχουμε νικήσει αρκετά».
Και σήμερα, μετά το μήνυμα του νέου θρησκευτικού ηγέτη του Ιράν Αγιατολάχ Μοτζτάμπα Χαμενεΐ, ότι το Ιράν θα συνεχίσει να πλήττει τα εμιράτα και θα κρατήσει κλειστά τα Στενά του Ορμούζ, οι τιμές του πετρελαίου πάλι πέρασαν τα 100 δολάρια το βαρέλι.
Τα αντιφατικά μηνύματα
Τα μεταβαλλόμενα σχόλιά του υπογράμμισαν την επιπόλαιη στάση του απέναντι σε έναν καταστροφικό πόλεμο. Από τότε που ξεκίνησε τη μεγαλύτερη σύγκρουση στη Μέση Ανατολή εδώ και δεκαετίες —ύστερα από παρότρυνση του Ισραηλινού πρωθυπουργού Μπενιαμίν Νετανιάχου— ο Τραμπ υπήρξε ταυτόχρονα καυχησιάρης, επιθετικός και συγκεχυμένος.
Το κρίσιμο ερώτημα για το πώς θα τελειώσει η σύγκρουση παραμένει αναπάντητο. Δεν έχει διατυπώσει ένα σαφές σύνολο στόχων ούτε ένα σχέδιο για την επόμενη ημέρα. Έχει μιλήσει για την καταστροφή του βαλλιστικού οπλοστασίου και του πυρηνικού προγράμματος της Ισλαμικής Δημοκρατίας, για αλλαγή ηγεσίας τύπου Βενεζουέλας και για «άνευ όρων παράδοση».
Τη Δευτέρα περιέγραψε τον πόλεμο —που περιλαμβάνει τη μεγαλύτερη στρατιωτική ανάπτυξη των ΗΠΑ στη Μέση Ανατολή από την αμερικανική εισβολή στο Ιράκ— ως «μια μικρή εκδρομή». Το Σαββατοκύριακο, απέρριψε τις ανησυχίες για την αύξηση των τιμών των καυσίμων ως «ένα μικρό πρόβλημα». Είπε ότι έχει λύσεις για την αύξηση των τιμών στα καύσιμα, αλλά σήμερα, Πέμπτη, δήλωσε ότι αυτό δεν είναι πρόβλημα γιατί έτσι η Αμερική βγάζει πολλά λεφτά.
Η κυβέρνησή του φαίνεται να υποτίμησε τις συνέπειες της σύγκρουσης που εξαπέλυσε και να απέτυχε να κατανοήσει τον αντίπαλό της. Αμερικανοί και Ισραηλινοί αξιωματούχοι λένε ότι η ικανότητα του Ιράν να εκτοξεύει πυραύλους έχει αποδυναμωθεί σημαντικά. Ο ανώτατος ηγέτης Ali Khamenei και άλλοι ανώτεροι αξιωματούχοι δολοφονήθηκαν την πρώτη ημέρα του πολέμου. Η Τεχεράνη και άλλες πόλεις έχουν επίσης υποστεί αδιάκοπους βομβαρδισμούς.
Η αντίδραση του Ιράν
Ωστόσο, αν ο Τραμπ περίμενε ότι το καθεστώς θα συνθηκολογούσε υπό την πίεση των επιθέσεων, διαψεύδεται καθημερινά. Παγιδευμένο και παλεύοντας για την επιβίωσή του, το καθεστώς αντιδρά προς όλες τις κατευθύνσεις, διεξάγοντας έναν ασύμμετρο πόλεμο φθοράς για τον οποίο προετοιμαζόταν επί χρόνια, σημειώνουν οι Financial Times.
Συνεχίζει να εκτοξεύει καταιγισμούς πυραύλων και drones εναντίον του Ισραήλ και των συμμάχων των ΗΠΑ στον Κόλπο, διαταράσσοντας σοβαρά τα ταξίδια και το εμπόριο. Η κυκλοφορία πλοίων στα Στενά του Ορμούζ έχει γίνει κόλαση κι έχει μειωθεί δραστικά, ενώ τα κράτη του Κόλπου αναγκάζονται να διακόψουν ή να περιορίσουν την παραγωγή πετρελαίου και φυσικού αερίου.
Οι ηγέτες του Κόλπου είχαν πιέσει τον Τραμπ να μην πλήξει το Ιράν και είχαν προειδοποιήσει για τους κινδύνους μιας περιφερειακής σύγκρουσης αν το έκανε. Τώρα τα κράτη τους υφίστανται το μεγαλύτερο βάρος. Ωστόσο, ο Τραμπ δήλωσε στο Fox News τη Δευτέρα ότι τον εξέπληξε το γεγονός πως το Ιράν «επιτέθηκε σε χώρες που δεν του επιτίθεντο».
Τι επιδιώκει ο Τραμπ
Υπάρχουν ενδείξεις ότι πράγματι αναζητεί μια διέξοδο. Όμως ο πόλεμος που ξεκίνησε δεν έχει καλό τέλος. Δεν υπάρχουν σημάδια ότι το καθεστώς πρόκειται να συνθηκολογήσει — διόρισε τον γιο του Χαμενεΐ, τον Μοτζτάμπα, ως διάδοχο του πατέρα του σε μια πράξη πρόκλησης.
Ούτε υπάρχουν ενδείξεις ότι βρίσκεται στα πρόθυρα κατάρρευσης. Οι Ιρανοί που διαδήλωναν μαζικά κατά του καθεστώτος, πριν από τη βίαιη καταστολή τον Ιανουάριο που στοίχισε τη ζωή σε χιλιάδες ανθρώπους, δεν βγαίνουν τώρα στους δρόμους — πιθανότατα επειδή ανησυχούν περισσότερο για τη δική τους ασφάλεια.
Οι πιθανότητες μετάβασης σε μια πιο μετριοπαθή και λιγότερο εχθρική κυβέρνηση φαίνονται απομακρυσμένες. Αν το καθεστώς διαλυθεί, το πιο πιθανό αποτέλεσμα είναι ένα κατακερματισμένο και διασπασμένο κράτος. Οι Ιρανοί θα υποφέρουν και οι γείτονές τους θα έχουν ένα ακόμη αποτυχημένο κράτος δίπλα τους.
Η συνέχιση του πολέμου ενέχει τον κίνδυνο να προκαλέσει μια μεγαλύτερη ενεργειακή κρίση με συνέπειες για την παγκόσμια οικονομία και, το σημαντικότερο για τον Τραμπ, να θέσει σε κίνδυνο τους Ρεπουμπλικάνους ενόψει των ενδιάμεσων εκλογών.
Η λήξη του θα αφήσει το καθεστώς τραυματισμένο και αποδυναμωμένο, αλλά ικανό να παρουσιάσει την επιβίωσή του ως νίκη. Όποιον δρόμο κι αν επιλέξει τώρα ο Τραμπ, άλλοι θα πληρώσουν το τίμημα της λανθασμένης πολιτικής του απέναντι στο Ιράν.
