Οι έμμεσες διπλωματικές επαφές μεταξύ Αμερικανών και Ιρανών αξιωματούχων στη Γενεύη ολοκληρώθηκαν την Τρίτη με την επίτευξη μιας αρχικής συμφωνίας πάνω σε ένα «πλαίσιο κατευθυντήριων αρχών», σηματοδοτώντας ένα κρίσιμο βήμα στις διαπραγματεύσεις για το πυρηνικό πρόγραμμα της Τεχεράνης.
Παρά το γεγονός ότι οι λεπτομέρειες παραμένουν περιορισμένες, οι δύο πλευρές συμφώνησαν να προχωρήσουν στην ανταλλαγή προσχεδίων για μια ενδεχόμενη τελική συμφωνία, την ώρα που η διεθνής κοινότητα παρακολουθεί με κομμένη την ανάσα τις ισορροπίες στη Μέση Ανατολή.
Η αισιοδοξία της Τεχεράνης
Ο Ιρανός υπουργός Εξωτερικών, Αμπάς Αραγτσί, εμφανίστηκε αισιόδοξος αλλά και συγκρατημένος στις δηλώσεις του στην κρατική τηλεόραση του Ιράν, τονίζοντας ότι οι συνομιλίες ήταν «πιο εποικοδομητικές» σε σχέση με τον προηγούμενο γύρο στο Ομάν.
Συγκεκριμένα ανέφερε: «Έχουμε πλέον έναν σαφή δρόμο μπροστά μας, ο οποίος κατά την άποψή μου είναι θετικός».
Ωστόσο, έσπευσε να διευκρινίσει ότι μια τελική συμφωνία δεν είναι άμεση, ενώ απέφυγε να δώσει σαφείς λεπτομέρειες για το περιεχόμενο των συζητήσεων ή για το χρονοδιάγραμμα του επόμενου γύρου επαφών.
«Αυτό δεν σημαίνει ότι μπορούμε να φτάσουμε σε συμφωνία γρήγορα, αλλά τουλάχιστον η πορεία έχει ξεκινήσει», σχολίασε.
Η στάση του Ντόναλντ Τραμπ
Νωρίτερα, από την πλευρά των ΗΠΑ, ο Αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ δήλωσε τη Δευτέρα ότι θα εμπλακεί στις συνομιλίες «έμμεσα» και ότι αυτές θα είναι «πολύ σημαντικές».
Σημείωσε επίσης πως το Ιράν θέλει να καταλήξει σε συμφωνία.
Οι προτάσεις της Τεχεράνης για το ουράνιο
Από αμερικανικής πλευράς δεν υπήρξε άμεση επίσημη δημόσια τοποθέτηση για τις συνομιλίες στη Γενεύη. Ωστόσο, Αμερικανός αξιωματούχος, μιλώντας υπό τον όρο της ανωνυμίας στους New York Times, δήλωσε ότι έχει σημειωθεί πρόοδος.
Σύμφωνα με τον ίδιο, η ιρανική πλευρά αναμένεται μέσα στις επόμενες δύο εβδομάδες να καταθέσει πιο αναλυτικές προτάσεις, προκειμένου να καλυφθούν ορισμένα από τα κενά μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν, χωρίς να δοθούν περισσότερες λεπτομέρειες.
Επιπλέον, σύμφωνα με πληροφορίες της αμερικανικής εφημερίδας, που επικαλείται τρεις Ιρανούς αξιωματούχους, η Τεχεράνη έχει εκφράσει την προθυμία να αναστείλει τον εμπλουτισμό ουρανίου για τρία έως πέντε χρόνια — διάστημα που καλύπτει τη θητεία του Τραμπ.
Παράλληλα, το Ιράν θα αραιώσει τα αποθέματα ουρανίου στο έδαφός του, παρουσία διεθνών επιθεωρητών.
Τέλος, σύμφωνα με τις ίδιες πηγές, το Ιράν προσφέρει επίσης οικονομικά κίνητρα και ευκαιρίες για επενδύσεις και εμπορικές συναλλαγές με τις ΗΠΑ, συμπεριλαμβανομένων τομέων όπως το πετρέλαιο και η ενέργεια.
Ως αντάλλαγμα, η Τεχεράνη ζητεί την άρση των οικονομικών κυρώσεων και του εμπάργκο στις πωλήσεις του πετρελαίου του.
Η διαμεσολάβηση του Ομάν και οι επιφυλάξεις του Λευκού Οίκου
Ο υπουργός Εξωτερικών του Ομάν, Μπαντρ Αλμπουσαϊντί, ο οποίος είχε μεσολαβήσει και στον προηγούμενο γύρο επαφών, δήλωσε ότι οι επαφές ολοκληρώθηκαν «με καλή πρόοδο προς τον προσδιορισμό κοινών στόχων και σχετικών τεχνικών ζητημάτων», συμπληρώνοντας όμως ότι «πρέπει να γίνει ακόμη πολλή δουλειά».
«Μαζί καταβάλαμε σοβαρές προσπάθειες για να καθορίσουμε έναν αριθμό κατευθυντήριων αρχών για μια τελική συμφωνία», δήλωσε.
Παρά το θετικό κλίμα, ο αντιπρόεδρος των ΗΠΑ, Τζέι Ντι Βανς, μιλώντας στο Fox News μετά την ολοκλήρωση των διαπραγματεύσεων, τόνισε ότι ο Τραμπ «διατηρεί την ικανότητα να πει πότε θεωρεί ότι η διπλωματία έχει φτάσει στο φυσικό της τέλος».
Πρόσθεσε ότι οι δύο πλευρές «συμφώνησαν να συναντηθούν στη συνέχεια», αλλά ότι οι Ιρανοί δεν έχουν αναγνωρίσει ορισμένες «κόκκινες γραμμές».
Το διπλωματικό παρασκήνιο
Μέχρι στιγμής, ο Τραμπ έχει εγκρίνει τη σταδιακή ανταλλαγή προτάσεων που συχνά χαρακτηρίζει διαπραγματεύσεις υψηλού ρίσκου, αποστέλλοντας τους απεσταλμένους του, Στιβ Γούιτκοφ και τον γαμπρό του, Τζάρεντ Κούσνερ, τους λεγόμενους «deal guys», σε διπλωματικές αποστολές για την ανταλλαγή εγγράφων με Ιρανούς διπλωμάτες, μέσω διαμεσολαβητή από το Ομάν.
Ωστόσο, σύμφωνα με πρόσωπα που γνωρίζουν τον τρόπο σκέψης του και επικαλείται το αμερικανικό CNN, ο Αμερικανός Πρόεδρος ανησυχεί μήπως «παρασυρθεί» από ένα ιρανικό καθεστώς που επιδιώκει να κερδίσει χρόνο.
Σύμμαχοί του έχουν προειδοποιήσει ότι αυτό θα μπορούσε να είναι το πραγματικό κίνητρο της Τεχεράνης, επιχείρημα που, σύμφωνα με πληροφορίες, υπογράμμισε και ο Ισραηλινός πρωθυπουργός Μπενιαμίν Νετανιάχου σε συνάντηση που προγραμματίστηκε εκτάκτως την περασμένη εβδομάδα.
Παράλληλα, ο ρεπουμπλικανός πρόεδρος γνωρίζει ότι κάθε ημέρα που περνά χωρίς αμερικανική στρατιωτική δράση τον απομακρύνει από την αρχική του υπόσχεση -σχεδόν δύο μηνών πλέον-, ότι θα ερχόταν βοήθεια για τους Ιρανούς διαδηλωτές.
Μέχρι στιγμής έχει θέσει μόνο χαλαρά χρονοδιαγράμματα για την πρόοδο των συνομιλιών.
Αξιωματούχοι της αμερικανικής κυβέρνησης εκτιμούν ότι το Ιράν είναι πλέον περισσότερο πρόθυμο να καταλήξει σε συμφωνία με τις ΗΠΑ σε σύγκριση με το παρελθόν, λόγω της δραματικής κατάστασης της οικονομίας του, η οποία ασφυκτιά υπό το βάρος των δυτικών κυρώσεων.
Η σημαντική στρατιωτική ενίσχυση που έχει διατάξει ο Τραμπ γύρω από το Ιράν αποσκοπεί επίσης στην άσκηση πίεσης. Ωστόσο, μέχρι στιγμής, η ιρανική πλευρά δεν φαίνεται διατεθειμένη να υποχωρήσει άμεσα, καταλήγει το CNN.
