Τα καρδιομεταβολικά νοσήματα, μια ομάδα παθήσεων που περιλαμβάνει τον διαβήτη, τις καρδιοπάθειες και το εγκεφαλικό επεισόδιο, αποτελούν μείζον πρόβλημα υγείας παγκοσμίως. Παρόλο που γνωρίζουμε ότι παράγοντες όπως, η υψηλή αρτηριακή πίεση και η παχυσαρκία συνδέονται με αυξημένο κίνδυνο, οι επιστήμονες εξακολουθούν να διερευνούν πώς οι διατροφικές μας συνήθειες συμβάλλουν σε αυτό.

Το κενό στην έρευνα και η νέα προσέγγιση

Ένας τομέας ιδιαίτερου ενδιαφέροντος είναι η κατανάλωση γαλακτοκομικών. Για χρόνια, οι έρευνες απέδιδαν αντικρουόμενα αποτελέσματα, με ορισμένες μελέτες να υποδεικνύουν οφέλη και άλλες να μην διαπιστώνουν καμία επίδραση.

Το μεγαλύτερο μέρος αυτής της έρευνας έχει επικεντρωθεί σε δυτικούς πληθυσμούς, όπου η πρόσληψη γαλακτοκομικών είναι σχετικά υψηλή. Αυτό αφήνει ένα σημαντικό κενό γνώσης για άλλες πληθυσμιακές ομάδες. Για να γεφυρωθεί αυτό το χάσμα, διεξήχθη μια μελέτη μεγάλης κλίμακας στην Κίνα —όπου η κατανάλωση γαλακτοκομικών είναι παραδοσιακά χαμηλή αλλά αυξανόμενη— για να διερευνηθούν οι πιθανές συνδέσεις μεταξύ της κατανάλωσής τους και των αποτελεσμάτων υγείας. Τα αποτελέσματα δημοσιεύθηκαν στο έγκριτο περιοδικό Journal of Nutrition.

Πώς διεξήχθη η συγκεκριμένη μελέτη

Για να εξετάσουν τη σχέση μεταξύ γαλακτοκομικών και υγείας, οι ερευνητές αξιοποίησαν τα δεδομένα της China Kadoorie Biobank, μιας τεράστιας προοπτικής μελέτης. Ανέλυσαν στοιχεία από περισσότερους από 460.000 ενήλικες στην Κίνα, ηλικίας 30 έως 79 ετών, οι οποίοι δεν είχαν ιστορικό σοβαρών ασθενειών όπως καρκίνο, καρδιοπάθεια ή διαβήτη κατά την έναρξη της έρευνας.

Η μεθοδολογία των ερευνητών:

• Πληθυσμιακό δείγμα: Συμμετέχοντες από 10 διαφορετικές περιοχές της Κίνας (2004-2008).
• Συλλογή δεδομένων: Χρήση λεπτομερών ερωτηματολογίων για τον τρόπο ζωής, το ιατρικό ιστορικό και τη συχνότητα κατανάλωσης 12 βασικών ομάδων τροφίμων.
• Αρχικά ευρήματα: Το 70% των συμμετεχόντων δήλωσε ότι σπάνια ή ποτέ δεν κατανάλωνε γαλακτοκομικά, ενώ λιγότερο από το 11% κατανάλωνε τέσσερις ή περισσότερες φορές την εβδομάδα.

Κατά τη διάρκεια μιας μέσης περιόδου παρακολούθησης σχεδόν 12 ετών, οι ερευνητές παρακολουθούσαν ποιοι ανέπτυξαν καρδιομεταβολικά νοσήματα μέσω των εθνικών μητρώων υγείας και ασφάλισης. Αυτή η μακροπρόθεσμη προσέγγιση τους επέτρεψε να δουν πώς οι αρχικές συνήθειες κατανάλωσης γαλακτοκομικών συσχετίζονταν με τα μελλοντικά αποτελέσματα υγείας.

Τι έδειξε η μελέτη για την κατανάλωση γαλακτοκομικών

Αφού συνυπολογίστηκαν διάφοροι παράγοντες, όπως η ηλικία, το κάπνισμα, το εισόδημα, η σωματική δραστηριότητα και ο Δείκτης Μάζας Σώματος (ΔΜΣ), η έρευνα ανέδειξε ορισμένες σημαντικές συσχετίσεις.

Αρχικά, η υψηλότερη κατανάλωση γαλακτοκομικών συνδέθηκε με χαμηλότερο κίνδυνο για αρκετά προβλήματα υγείας, όπως:

• Οξύ έμφραγμα του μυοκαρδίου (καρδιακή προσβολή): 12% χαμηλότερος κίνδυνος.
• Ενδοεγκεφαλική αιμορραγία (τύπος εγκεφαλικού επεισοδίου): 31% χαμηλότερος κίνδυνος.
• Καρδιαγγειακός θάνατος: 18% χαμηλότερος κίνδυνος.

Ωστόσο, τα αποτελέσματα δεν ήταν αποκλειστικά θετικά. Η μελέτη έδειξε επίσης ότι όσοι κατανάλωναν τουλάχιστον τέσσερις μερίδες γαλακτοκομικών την εβδομάδα αντιμετώπιζαν 11% υψηλότερο κίνδυνο ισχαιμικής καρδιοπάθειας, σε σύγκριση με εκείνους που σπάνια ή ποτέ δεν κατανάλωναν γαλακτοκομικά.

Γαλακτοκομικά, διαβήτης και σωματικό βάρος

Όσον αφορά τη σχέση των γαλακτοκομικών με τον διαβήτη, πριν από την προσαρμογή για τον ΔΜΣ, η υψηλότερη πρόσληψη φάνηκε να μειώνει τον κίνδυνο εμφάνισης της νόσου. Όταν όμως λήφθηκε υπόψη ο Δείκτης Μάζας Σώματος, η συσχέτιση αυτή χάθηκε.

Αυτό υποδηλώνει ότι η επίδραση των γαλακτοκομικών στον διαβήτη μπορεί να συνδέεται άμεσα με την επίδρασή τους στο σωματικό βάρος. Μάλιστα, η μελέτη διαπίστωσε ότι όσοι κατανάλωναν περισσότερα γαλακτοκομικά έτειναν να έχουν χαμηλότερο ΔΜΣ και χαμηλότερη αρτηριακή πίεση.

Περιορισμοί της έρευνας

Οι ερευνητές επεσήμαναν ορισμένους περιορισμούς στα ευρήματά τους:

• Αυτοαναφερόμενα στοιχεία: Οι πληροφορίες για τη διατροφή συλλέχθηκαν μέσω ερωτηματολογίων συχνότητας, τα οποία είναι λιγότερο ακριβή από τα λεπτομερή ημερολόγια τροφίμων.
• Είδος γαλακτοκομικών: Η μελέτη δεν μπόρεσε να διακρίνει με σαφήνεια τα διαφορετικά είδη προϊόντων (π.χ. γάλα, γιαούρτι, τυρί). Καθώς οι επιπτώσεις τους στην υγεία διαφέρουν, η ομαδοποίησή τους ενδέχεται να καλύπτει πιο συγκεκριμένες σχέσεις.
• Δείγμα πληθυσμού: Η έρευνα διεξήχθη αποκλειστικά σε Κινέζους συμμετέχοντες, γεγονός που περιορίζει τη γενίκευση των αποτελεσμάτων σε πληθυσμούς με διαφορετικό γενετικό υπόβαθρο ή διατροφικές συνήθειες.
• Συσχέτιση vs αιτιότητα: Παρά την προσαρμογή για πολλούς παράγοντες, είναι αδύνατο να αποκλειστούν όλοι οι αστάθμητοι παράγοντες. Αυτό σημαίνει ότι η μελέτη δείχνει συσχετίσεις και δεν αποδεικνύει οριστικά ότι η κατανάλωση γαλακτοκομικών προκαλεί άμεσα αυτά τα αποτελέσματα.

Πώς εφαρμόζεται αυτό στην καθημερινότητα

Για τους ανθρώπους στην Κίνα και σε άλλες χώρες όπου η κατανάλωση γαλακτοκομικών είναι γενικά χαμηλή, τα αποτελέσματα αυτά υποδεικνύουν πιθανά οφέλη από την ένταξη περισσότερων γαλακτοκομικών στη διατροφή. Η μελέτη διαπίστωσε ότι η υψηλότερη κατανάλωση γαλακτοκομικών συνδέεται με χαμηλότερο κίνδυνο σοβαρών παθήσεων, όπως το έμφραγμα, το αιμορραγικό εγκεφαλικό επεισόδιο και ο καρδιαγγειακός θάνατος.

Αυτές οι προστατευτικές ιδιότητες υποδηλώνουν ότι η μέτρια πρόσληψη γαλακτοκομικών προϊόντων μπορεί να παίξει θετικό ρόλο στην ενίσχυση της καρδιαγγειακής υγείας, επηρεάζοντας παράγοντες όπως η αρτηριακή πίεση και συγκεκριμένοι βιοδείκτες του αίματος. Φυσικά, ο αυξημένος κίνδυνος για ισχαιμική καρδιοπάθεια είναι ένα εύρημα που δεν πρέπει να υποτιμάται και αξίζει να παρακολουθείται στενά.

Αν και η σχέση με την ισχαιμική καρδιοπάθεια αποδείχθηκε πιο περίπλοκη, τα συνολικά ευρήματα ενισχύουν τον αυξανόμενο όγκο αποδείξεων ότι τα γαλακτοκομικά, όταν καταναλώνονται στο πλαίσιο μιας ισορροπημένης διατροφής, μπορούν να αποτελέσουν μέρος ενός υγιεινού τρόπου ζωής για πολλούς ανθρώπους.

Γαλακτοκομικά και καρδιαγγειακή υγεία

Η μεγάλης κλίμακας μελέτη σε ενήλικες στην Κίνα που προαναφέρθηκε, προσφέρει μια εμπεριστατωμένη ματιά στο πώς η κατανάλωση γαλακτοκομικών σχετίζεται με την καρδιομεταβολική υγεία. Αποκαλύπτει ότι η υψηλότερη πρόσληψη συνδέεται με μειωμένο κίνδυνο εμφράγματος, αιμορραγικού εγκεφαλικού και καρδιαγγειακού θανάτου, ενώ ταυτόχρονα συσχετίζεται με αυξημένο κίνδυνο ισχαιμικής καρδιοπάθειας.

Σημείωση: Οι διαφορές στο ατομικό προφίλ υγείας, τα είδη των γαλακτοκομικών προϊόντων και οι τοπικές διατροφικές συνήθειες εξακολουθούν να παίζουν σημαντικό ρόλο και απαιτείται περαιτέρω έρευνα για την πλήρη κατανόηση αυτών των συσχετίσεων.

Ωστόσο, η μελέτη αυτή επιβεβαιώνει ότι η απόλαυση των γαλακτοκομικών μπορεί να αποτελέσει θετικό στοιχείο για την υγεία της καρδιάς όταν εντάσσεται προσεκτικά στο καθημερινό διαιτολόγιο.