Οι συγκινητικές εικονες από την φρεγάτα Belharra «Κίμων» στον Σαρωνικό – με τα πλοία του ελληνικού Στόλου να αποδίδουν τιμές και την πολιτειακή, πολιτική και στρατιωτική ηγεσία στο κατάστρωμα, στη γέφυρα και στις βαρδιόλες – έχει τεράστια συμβολική αξία.
Αλλά για το Πολεμικό Ναυτικό, ο συμβολισμός έχει ήδη τελειώσει τώρα που η πρώτη υπερσύγχρονη φρεγάτα Belharra είναι στον Ναύσταθμο Σαλαμίνας.
Η επόμενη μέρα αφορά το πλήρωμα που ξεκινά δουλειά, ώστε ο «Κίμων» να μετατραπεί σε εργαλείο μάχης, έτοιμο να σταθεί στην πρώτη γραμμή, να αντέξει σε περιβάλλον κορεσμού, να «βλέπει» πρώτο, να χτυπά άμεσα, να επιβιώνει και να κυριαρχεί.
Η παραλαβή της φρεγάτας και η ένταξή της στον Στόλο, μετά την επίσημη παράδοση από τη Naval Group στις 18 Δεκεμβρίου 2025 και την τελετή υποδοχής – εκκρεμεί η τελετή ενσωμάτωσης πιθανότατα στις 29 Ιανουαρίου – δεν είναι ένα επικοινωνιακό γεγονός.
Είναι η αρχή μιας επίπονης μεταβατικής περιόδου, όπου κάθε υποσύστημα, κάθε διαδικασία και κάθε Στέλεχος πάνω στο πλοίο θα δοκιμαστούν μέχρι να «δέσουν» το πλοίο με το επιχειρησιακό δόγμα του Στόλου.
Το Πολεμικό Ναυτικό δεν απέκτησε τις FDI για να έχει μια εντυπωσιακή παρουσία στη θάλασσα. Τις απαίτησε και τις απέκτησε για να ανεβάσει επίπεδο στην οροφή της αποτροπής στο Αιγαίο και στην Ανατολική Μεσόγειο.
Και αυτό δεν το κάνει ένα μοναχικό πλοίο, όσο προηγμένο κι αν είναι. Αλλά μια τετράδα που θα λειτουργεί ως σύστημα.
«Κίμων» τώρα, «Νέαρχος» και «Φορμίων» μέσα στο 2026, «Θεμιστοκλής» το 2028, με το Πολεμικό Ναυτικό να «κλιμακώνει» διαδοχικά την ισχύ του, καθώς ωριμάζει η εκπαίδευση, οι τακτικές και –κυρίως– η εμπειρία από πραγματικές επιχειρήσεις και ασκήσεις.
Η εκπαίδευση το άμεσο ζητούμενο
Η πιο κρίσιμη «πλατφόρμα» δεν είναι το ραντάρ ή οι εκτοξευτές, αλλά το πλήρωμα της φρεγάτας που καλείται να περάσει από το επίπεδο της εξοικείωσης στο επίπεδο της αυτοματοποίησης. Να λειτουργεί το πλοίο σε υψηλό ρυθμό, με μειωμένους χρόνους αντίδρασης, με σωστές προτεραιοποιήσεις στόχων, με άψογη κατανομή ρόλων σε καταστάσεις πίεσης.
Οι FDI χαρακτηρίζονται από υψηλό βαθμό ψηφιοποίησης και αυτοματισμών, που μειώνουν φόρτο, αλλά απαιτούν διαφορετική «κουλτούρα» λειτουργίας. Απαιτούν διαχείριση αισθητήρων, ποιότητα δεδομένων, πειθαρχία στις διαδικασίες και απόλυτη τήρηση κανόνων κυβερνοασφάλειας.
Η εκπαίδευση δεν σταματά στον τρόπο λειτουργίας αλλά στον τρόπο που το πλοίο θα κληθεί να πολεμήσει αν απαιτηθεί. Σενάρια κορεσμού με πολλαπλές απειλές (UAV, sea-skimmers, στόχους χαμηλού ίχνους), ταχεία εναλλαγή από αντιαεροπορική εμπλοκή σε ανθυποβρυχιακή έρευνα και σε μάχη επιφανείας, συνεργασία με ελικόπτερο MH-60R και οργανικά/μη οργανικά UAV, διαδικασίες EMCON (Emission Control) ώστε το πλοίο να μη αποκαλύπτει τη θέση του και το πλέον δύσκολο, ο συνδυασμός απειλών από αέρα, επιφάνεια και βυθό.
Ενσωμάτωση στον Στόλο: Δίκτυα, τακτικές και επιχειρήσεις
Η «Κίμων» δεν είναι ένα αυτόνομο οπλικό σύστημα. Πρέπει να ενσωματωθεί σε ένα ναυτικό οικοσύστημα που περιλαμβάνει παλαιότερες φρεγάτες, ταχέα σκάφη, ελικόπτερα, αεροσκάφη ναυτικής συνεργασίας, επίγεια ραντάρ, αλλά και διασύνδεση με την Πολεμική Αεροπορία και την αεράμυνα.
Το μεγάλο κέρδος μιας σύγχρονης φρεγάτας αεράμυνας περιοχής είναι ότι μεταφέρει την «ομπρέλα» πολύ πιο μπροστά, δίνει χρόνο και χώρο στους υπόλοιπους να δράσουν και αλλάζει την αρχιτεκτονική της μάχης στον αέρα πάνω από θάλασσα.
Παράλληλα, η ενσωμάτωση αφορά και τον ρυθμό συντήρησης, εφοδιασμού και διαθεσιμότητας. Μια φρεγάτα τέτοιας τεχνολογικής πυκνότητας απαιτεί εκπαίδευση ακόμα και στη διαχείριση ανταλλακτικών, σχολαστικότητα σε προγραμματισμένη συντήρηση, αλλά και γρήγορη ανάδραση από το πλοίο προς την αλυσίδα υποστήριξης.
Συμμετοχή σε ασκήσεις: Από τη θεωρία στην πράξη
Καμία παραλαβή δεν θεωρείται πλήρης αν το πλοίο δεν «γράψει ώρες» σε ασκήσεις. Η «Κίμων» θα πρέπει να περάσει από μια κλιμάκωση που προβλέπει αρχικά σενάρια εσωτερικής συνοχής (drills, damage control, επιχειρήσεις 24/7), μετά σενάρια εντός σχηματισμού, και στη συνέχεια διακλαδικές/συμμαχικές ασκήσεις όπου αλλάζει το επίπεδο πολυπλοκότητας.
Σε τέτοιες δραστηριότητες δοκιμάζονται στην πράξη οι χρόνοι αντίδρασης, η αξιοπιστία των αισθητήρων, η ποιότητα της έρευνας και η πραγματική συμπεριφορά του πλοίου σε πολύπλοκο ηλεκτρομαγνητικό περιβάλλον.
Ειδικά για τις Belharra, ο συνδυασμός ισχυρής αντιαεροπορικής άμυνας με σύγχρονους αισθητήρες και ανθυποβρυχιακή σουίτα δημιουργεί ένα «πακέτο» που πρέπει να δουλέψει ως ενιαίο σύνολο.
«Αποκρυπτογράφηση» των «μυστικών» της φρεγάτας
Υπάρχει μια αλήθεια που δεν λέγεται συχνά. Το πρώτο διάστημα ένα νέο πλοίο δεν είναι οικείο ακόμα και για το ίδιο το Ναυτικό που το παραλαμβάνει. Το πλήρωμα και οι επιτελείς πρέπει να το ανακαλύψουν στην πράξη.
Πως συμπεριφέρεται στον καιρό, ποια είναι τα πραγματικά όρια αντοχής όταν δουλεύουν ταυτόχρονα πολλά συστήματα, πώς «γράφει» η θερμική και ηλεκτρομαγνητική υπογραφή σε διαφορετικά προφίλ πλεύσης, ποια είναι η καλύτερη ισορροπία μεταξύ ετοιμότητας και εξοικονόμησης. Αυτή η διαδικασία «αποκρυπτογράφησης» χτίζει εμπειρία και αυτοπεποίθηση όμως θεωρείται δεδομένο ότι ο αντίπαλος παρακολουθεί.
Στα τουρκικά ραντάρ και σόναρ
Και εδώ μπαίνει μια σημαντική παράμετρος της επόμενης μέρας, καθώς η Τουρκία δεν θα δει την «Κίμων» ως μια ακόμη φρεγάτα αλλά ως νέο πολλαπλασιαστή ισχύος που πρέπει να αναλυθεί και να «διαβαστεί».
Η άφιξη μιας νέας φρεγάτας αεράμυνας περιοχής, με σύγχρονο ραντάρ AESA και ισχυρό οπλισμό, ενεργοποιεί αντανακλαστικά πληροφοριών. Με τη γείτονα να αναμένεται να επιδιώξει να «χτίσει φάκελο» για το πλοίο με τρόπο συστηματικό, όχι ευκαιριακό.
Άλλωστε αυτό αποτελεί πάγια στρατιωτική πρακτική. Η συλλογή υπογραφών, ανάλυση τακτικών προτύπων και εξαγωγή συμπερασμάτων για δυνατότητες και αδυναμίες.
Ηλεκτρομαγνητικό ίχνος και «συμπεριφορά» ραντάρ
Το Sea Fire είναι πλήρως ψηφιακό AESA με σταθερά πάνελ και ικανότητα επιτήρησης/ελέγχου πυρός σε συνθήκες υψηλής απειλής, από sea-skimmers μέχρι πιο απαιτητικούς στόχους, με 360° κάλυψη χωρίς μηχανική περιστροφή. Για έναν αντίπαλο, το κρίσιμο δεν είναι μόνο «πόσο μακριά βλέπει» αλλά και πώς εκπέμπει.
Θεωρείται δεδομένο ότι θα υπάρχει προσπάθεια παρακολούθησης με αεροσκάφη, UAV, πλοία επιφανείας και επίγεια μέσα ESM/ELINT σε φάσεις όπου η «Κίμων» κινείται εντός γνωστών θαλάσσιων διαδρόμων ή συμμετέχει σε ασκήσεις.
Ο στόχος θα είναι να καταγραφεί «βιβλιοθήκη» εκπομπών, ώστε σε κρίση τα τουρκικά συστήματα να αναγνωρίζουν γρήγορα παρουσία – λειτουργία, να αξιολογούν αν είναι «σιωπηλή» ή «ενεργή» και να προσαρμόζουν παρεμβολές ή τακτικές διείσδυσης.
Ίχνος ραντάρ και οπτική – υπέρυθρη υπογραφή
Κανένα πολεμικό πλοίο δεν είναι «αόρατο». Όμως, η σχεδίαση χαμηλού ίχνους – γραμμές υπερκατασκευής, ενσωμάτωση αισθητήρων, περιορισμός ανακλάσεων – δυσκολεύει τον εντοπισμό και μειώνει τα περιθώρια αντίδρασης του αντιπάλου.
Η προσπάθεια επικεντρώνεται στο να εκτιμηθεί σε ποιες γωνίες η «Κίμων» παρέχει αποτύπωμα. Το ίδιο ισχύει για την υπέρυθρη υπογραφή (IR).
Πώς δηλαδή φαίνεται το πλοίο σε ταχύτητα, πώς «γράφει» η υπερκατασκευή, πώς αλλάζει η εικόνα όταν αυξάνεται το φορτίο ισχύος. Αυτές οι παράμετροι ενδιαφέρουν ειδικά για όπλα με αισθητήρες τελικής καθοδήγησης και για UAV που δουλεύουν σε μεσαία ύψη.
Ακουστικό ίχνος – ο «πόλεμος της σιωπής»
Στο Αιγαίο, η ανθυποβρυχιακή διάσταση είναι διαρκής. Ζητούμενο είναι η αποτύπωση του ακουστικού προφίλ της φρεγάτας: θόρυβο πρόωσης, θόρυβο μηχανημάτων και συχνότητες που «γράφουν» σε συγκεκριμένες ταχύτητες.
Η διεθνής τεχνογνωσία «quieting» περιλαμβάνει μέτρα από μηχανικές απομονώσεις και μείωση μεταδιδόμενων κραδασμών μέχρι επιλογές σχεδίασης για μείωση υποθαλάσσιου ακτινοβολούμενου θορύβου.
Το ακουστικό ίχνος έχει σημασία γιατί επηρεάζει δύο πράγματα: 1) το πόσο εύκολα σε ακούει ένα υποβρύχιο και 2) πόσο «καθαρά» ακούς εσύ.
Επομένως, κάθε στοιχείο για το πότε το πλοίο είναι πιο «ήσυχο» και πότε «ακούγεται» περισσότερο είναι πολύτιμο για αντίπαλο σχεδιασμό.
Οπλισμός
Ο οπλισμός της φρεγάτας «Κίμων» αποτελείται από αντιαεροπορικά βλήματα Aster, αντιπλοϊκούς πυραύλους Exocet, αντιαεροπορικά βλήματα RAM αλλά και τορπίλες MU90.
Αυτό που ενδιαφέρει όμως τον αντίπαλο είναι πώς γίνεται η μετάβαση από επιτήρηση σε εμπλοκή, πόσο γρήγορα «κλειδώνει» το σύστημα σε πολλαπλούς στόχους, πώς συνεργάζεται το ραντάρ με το CMS και τον έλεγχο πυρός, ποιες είναι οι «τυφλές» στιγμές σε αλλαγές λειτουργίας, και – πάνω απ’ όλα – ποια είναι η φιλοσοφία απάντησης.
Ηλεκτρονικός πόλεμος και αυτοπροστασία
Θεωρείται βέβαιο ότι η προσπάθεια θα επικεντρωθεί στο πόσο «διακριτική» είναι η «ΚΙΜΩΝ» όταν θέλει, αλλά και πώς αντιδρά όταν δεχτεί πίεση.
Σε ένα περιβάλλον όπου οι απειλές είναι φθηνές και πολλές, η αυτοπροστασία είναι εξίσου σημαντική με την ισχύ πυρός. Και εδώ ακριβώς κρίνεται το πλοίο στην προσπάθεια επιβίωσης σε περιβάλλον ηλεκτρονικού πολέμου.
Το Πολεμικό Ναυτικό ανέκαθεν απαντά σε αυτές τις προσπάθειες με απόλυτο επαγγελματισμό και αυστηρή τήρηση των πρωτοκόλλων ασφάλειας και προστασίας.
Άλλωστε γνωρίζει ότι κάθε πέρασμα, κάθε δοκιμή και κάθε συμμετοχή σε άσκηση θα γίνει αντικείμενο παρακολούθησης. Γι’ αυτό η «επόμενη μέρα» δεν είναι απλώς επιχειρησιακή. Είναι ένας αγώνας για το ποιος θα μάθει περισσότερα για τον άλλον, χωρίς να δώσει πίσω ισοδύναμη γνώση.
Το έχει αποδείξει μάλιστα τα τελευταία 15 χρόνια με τα υποβρύχια 214 με κορυφαίο τρόπο, μάλιστα, στην κρίση του 2020 όταν αιφνιδίασε απόλυτα τους γείτονες.
2026: Η «Κίμων» θα γίνει μέρος τριάδας
Το 2026 είναι κομβικό γιατί αλλάζει το πλαίσιο. Με την παραλαβή των φρεγατών «Νέαρχος» και «Φορμίων», ο Στόλος δεν θα έχει απλώς ένα προηγμένο πλοίο, αλλά θα αρχίσει να διαμορφώνει ομοιογενή πυρήνα νέας γενιάς.
Αυτό σημαίνει κοινή λογική εκπαίδευσης, κοινά ανταλλακτικά/διαδικασίες, ταχύτερη συσσώρευση εμπειρίας και – πολύ σημαντικό – τη δυνατότητα να «μοιράζονται» ρόλους σε αποστολές με τρόπο που ένα μοναχικό πλοίο δεν μπορεί.
Το Πολεμικό Ναυτικό θα επιδιώξει οι δύο νέες παραλαβές να πατήσουν πάνω στην εμπειρία της «ΚΙΜΩΝ». Ό,τι επιβεβαιώθηκε, θα τυποποιηθεί. Και οι ασκήσεις θα αποκτήσουν νέα ποιότητα, γιατί θα υπάρχει επάρκεια μέσων ώστε να γίνουν πιο απαιτητικά σενάρια, περισσότερες ώρες εν πλω, περισσότερα σύνθετα επεισόδια.
2028: «Θεμιστοκλής» και ολοκλήρωση τετράδας
Το 2028, με την παραλαβή του «ΘΕΜΙΣΤΟΚΛΗ», ολοκληρώνεται το σχήμα τεσσάρων FDI HN.
Η τετράδα είναι ο αριθμός που επιτρέπει επιχειρησιακή διαθεσιμότητα με ρεαλιστικούς κύκλους συντήρησης και εκπαίδευσης, ώστε πάντα να υπάρχει δύναμη άμεσης αντίδρασης. Η «Κίμων» είναι η αρχή.
Η πραγματική αλλαγή έρχεται όταν το νέο πλοίο πάψει να είναι «είδηση» και γίνει «ρουτίνα αποτροπής». Όταν οι αντίπαλοι υπολογίζουν ότι απέναντί τους δεν έχουν ένα εντυπωσιακό σκαρί, αλλά έναν εκπαιδευμένο μηχανισμό. Αυτή είναι η επόμενη μέρα στο Πολεμικό Ναυτικό.
Πηγή: OnAlert.gr – Ρεπορτάζ: Κώστας Σαρικάς
