Δριμεία επίθεση εξαπέλυσε τη Δευτέρα (12/1) η Υπηρεσία Εξωτερικών Πληροφοριών (SVR) της Ρωσίας κατά του Οικουμενικού Πατριάρχη Βαρθολομαίου, δημιουργώντας νέα εστία έντασης στις σχέσεις Κωνσταντινούπολης – Μόσχας.
Σύμφωνα με την SVR, «οι μυστικές υπηρεσίες του Ηνωμένου Βασιλείου υποστηρίζουν με κάθε τρόπο τις ενέργειες του Οικουμενικού Πατριάρχη Κωνσταντινουπόλεως για τον εκτοπισμό της Ρωσικής Ορθόδοξης Εκκλησίας […] Ο Πατριάρχης Βαρθολομαίος βασίζεται στους ιδεολογικούς συμμάχους του, που εκπροσωπούνται από τους τοπικούς εθνικιστές και νεοναζί, σε μια προσπάθεια να αποσπάσει τις Ορθόδοξες Εκκλησίες της Λιθουανίας, της Λετονίας και της Εσθονίας από το Πατριαρχείο της Μόσχας, παρασύροντας τους ιερείς και τα ποίμνιά τους σε θρησκευτικές δομές-μαριονέτες που έχουν δημιουργηθεί τεχνητά από την Κωνσταντινούπολη».
Η SVR
Θα περίμενε κανείς ότι μια μυστική υπηρεσία με αποστολή την κατασκοπεία εις βάρος άλλων χωρών, όπως η ρωσική SVR, διάδοχος της KGB, θα αφοσιωνόταν στα εγκόσμια πάθη, αφήνοντας σε άλλους, καταλληλότερους, τις θρησκευτικές υποθέσεις, αναφέρει η εφημερίδα «Καθημερινή». Ωστόσο ο διευθυντής της, Σεργκέι Ναρίσκιν, είχε προειδοποιήσει εγκαίρως για την ευαισθησία του σε θέμα πνεύματος και ηθικής. Μιλώντας σε διάσκεψη ασφαλείας στη Μόσχα, τον Δεκαπενταύγουστο του 2023, είχε υπογραμμίσει ότι «για ένα σωματικά και πνευματικά υγιές άτομο είναι δυσάρεστο ή και τρομακτικό να ταξιδεύει στην Ευρώπη – τόσο πολλές είναι οι διαστροφές που οργιάζουν εκεί πέρα».
Αυτό ωστόσο που συνέβη τη Δευτέρα υπερβαίνει κάθε φαντασία. Η μακροσκελής ανακοίνωση της συνήθως φειδωλής σε δημόσιες τοποθετήσεις SVR, ισοδυναμούσε με άνευ προηγουμένου φιλιππικό, εναντίον του Οικουμενικού Πατριάρχη Βαρθολομαίου, τον οποίο εμφάνιζε, ούτε λίγο ούτε πολύ, ως Αντίχριστο επειδή οι ενέργειές του αντιβαίνουν στα ρωσικά συμφέροντα.
Οι τεταμένες σχέσεις Κωνσταντινούπολης – Μόσχας
Οι τεταμένες σχέσεις ανάμεσα στο Οικουμενικό Πατριαρχείο της Κωνσταντινούπολης και στην Ορθόδοξη Εκκλησία της Ρωσίας έφτασαν στο ανοιχτό σχίσμα το 2018, ύστερα από την απόφαση του Βαρθολομαίου να χορηγήσει καθεστώς αυτοκεφαλίας στην Ορθόδοξη Εκκλησία της Ουκρανίας, ανακαλώντας την επιστολή του 1686 που παραχωρούσε στο Πατριαρχείο της Μόσχας τη δικαιοδοσία του στην ιστορική Εκκλησία του Κιέβου και πασών των Ρως.
Ανήμερα τα Φώτα, ο επικεφαλής της αυτοκέφαλης Ορθόδοξης Εκκλησίας της Ουκρανίας, που τηρεί το γρηγοριανό ημερολόγιο, ταξίδεψε στην Κωνσταντινούπολη για να τιμήσει μαζί με τον Βαρθολομαίο την επέτειο της αυτοκεφαλίας. Αντιθέτως, η Ουκρανική Ορθόδοξη Εκκλησία, που υπάγεται στο Πατριαρχείο της Μόσχας, γιόρτασε τα Χριστούγεννα στις 7 Ιανουαρίου, ακολουθώντας το ιουλιανό ημερολόγιο. Την ίδια μέρα, ο Πατριάρχης της Ρωσικής Εκκλησίας Κύριλλος ανακήρυξε, σε τηλεοπτική συνέντευξή του, τη Ρωσία «πνευματικό αντίπαλο του δυτικού πολιτισμού», λέγοντας: «Δεν αποδεχόμαστε αυτά που είναι κοινώς αποδεκτά σήμερα στη Δύση κάτω από το σύνθημα των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, το οποίο στην πραγματικότητα έχει ως στόχο να καταστρέψει την ηθική του ανθρώπου. (…) Αν κάποιος παραβιάζει το ηθικό συμβόλαιο της κοινωνίας, υπάρχει ο όρος που του ταιριάζει: είναι προδότης της πατρίδας, με όλες τις νομικές συνέπειες που θα αντιμετωπίσει».
Στη χθεσινή ανακοίνωσή της, η SVR κατηγορεί τον Βαρθολομαίο ότι υποστηρίζεται από τις βρετανικές μυστικές υπηρεσίες για να υποδαυλίσει αντιρωσικά αισθήματα σε ευρωπαϊκές χώρες. Ειδική αναφορά γίνεται για τη Σερβία και το Μαυροβούνιο. «Προκειμένου να πλήξει την “ιδιαίτερα επίμονη” Σερβική Ορθόδοξη Εκκλησία, είναι έτοιμος να παραχωρήσει καθεστώς αυτοκεφαλίας στη μη αναγνωρισμένη Ορθόδοξη Εκκλησία του Μαυροβουνίου», σημειώνεται στην ανακοίνωση.
Τον Οκτώβριο του 2016, οι ηγέτες της φιλοσερβικής αντιπολίτευσης, με την υποστήριξη της Ορθόδοξης Εκκλησίας, προσπάθησαν να ανατρέψουν τον πρωθυπουργό Μίλο Τζουγκάνοβιτς για να αποτρέψουν την ένταξη της χώρας στο ΝΑΤΟ. Η ένταση συνεχίζει να απειλεί το Μαυροβούνιο με αποσταθεροποίηση, καθώς το φιλοσερβικό και φιλορωσικό κόμμα του Μίλαν Κνέζεβιτς έχει θέσει όρους για τη συνέχιση της συμμετοχής του στην εκτελεστική εξουσία, ζητώντας συνταγματικές αλλαγές που περιλαμβάνουν την αναγνώριση της σερβικής ως επίσημης γλώσσας. Οπως και στην Ουκρανία, το εθνικό και γεωπολιτικό ρήγμα απειλεί να διχάσει και την Ορθόδοξη Εκκλησία.
Στην προσπάθειά της να πλήξει τον Οικουμενικό Πατριάρχη Βαρθολομαίο, η ανακοίνωση της SVR δεν διστάζει να μπει στα χωράφια της Θεολογίας, με παραπομπές στην Αγία Γραφή. Σύμφωνα με τη ρωσική κατασκοπεία, «ο Βαρθολομαίος κυριολεκτικά διαλύει το ζωντανό σώμα της Εκκλησίας» και λειτουργεί όπως οι «ψευδοπροφήτες» που περιγράφονται στην Επί του Ορους ομιλία: «Έρχονται σ’ εσάς με ενδύματα προβάτων, αλλά εσωτερικά είναι λύκοι αρπακτικοί. Θα τους αναγνωρίσετε από τους καρπούς των πράξεών τους».
