Η ψηφιακή ιδιωτικότητα δεν είναι πολυτέλεια αλλά καθημερινή ανάγκη. Κάθε μας κίνηση στο διαδίκτυο αφήνει ίχνη — από τις αναζητήσεις και τα social media μέχρι τις αγορές και τα μηνύματα. Με μερικές απλές συνήθειες και εργαλεία μπορείτε να μειώσετε σημαντικά τον κίνδυνο διαρροής προσωπικών δεδομένων και να έχετε μεγαλύτερο έλεγχο των πληροφοριών σας. Αυτό το άρθρο περιλαμβάνει πρακτικές συμβουλές που εφαρμόζονται άμεσα σε κινητό, υπολογιστή και στο διαδίκτυο γενικότερα.

Δημιουργία ασφαλών κωδικών και διαχείριση

Ένας ισχυρός κωδικός είναι η πρώτη γραμμή άμυνας. Χρησιμοποιήστε μακρύτερους κωδικούς τουλάχιστον 12 χαρακτήρων, συνδυάζοντας γράμματα, αριθμούς και σύμβολα, και αποφύγετε εμφανείς λέξεις όπως ημερομηνίες ή ονόματα. Το σημαντικότερο όμως είναι να μην επαναχρησιμοποιείτε τον ίδιο κωδικό σε πολλαπλούς λογαριασμούς, ειδικά σε υπηρεσίες χρηματοπιστωτικές ή email.

Οι διαχειριστές κωδικών (password managers) κάνουν τη ζωή πολύ πιο εύκολη και ασφαλή. Επιλέξτε αξιόπιστες λύσεις όπως Bitwarden, 1Password ή ενσωματωμένους διαχειριστές που προσφέρει το λειτουργικό σας και αποθηκεύστε εκεί τους μοναδικούς κωδικούς. Με αυτόν τον τρόπο μπορείτε να έχετε πολύπλοκους κωδικούς χωρίς να χρειάζεται να τους θυμάστε, και να ενεργοποιήσετε αυτόματη συμπλήρωση σε ασφαλείς συσκευές.

Δύο-βήμα επαλήθευση (2FA) και γιατί έχει σημασία

Η ενεργοποίηση 2FA προσθέτει ένα επιπλέον επίπεδο προστασίας ακόμη κι αν ο κωδικός σας έχει διαρρεύσει. Χρησιμοποιήστε εφαρμογές επαλήθευσης όπως Authy ή Google Authenticator αντί για SMS όπου είναι δυνατό, καθώς τα SMS είναι ευάλωτα σε hijacking και SIM swap επιθέσεις. Κάθε λογαριασμός που υποστηρίζει 2FA πρέπει να ενεργοποιηθεί, ειδικά email, τραπεζικοί λογαριασμοί και υπηρεσίες αποθήκευσης αρχείων.

Επιπλέον, φυλάξτε τα backup codes σε ασφαλές μέρος ή εκτυπώστε τα και αποθηκεύστε τα εκτός σύνδεσης. Αν χρησιμοποιείτε 2FA με υλικό κλειδί (π.χ. YubiKey) προσφέρει ακόμα μεγαλύτερη ασφάλεια για χρήστες που χειρίζονται ευαίσθητες πληροφορίες. Ενημερώστε την οικογένεια ή την ομάδα εργασίας σας για τα βήματα ανάκτησης σε περίπτωση απώλειας πρόσβασης.

Προστασία του δικτύου και του Wi‑Fi

Ένα ασφαλές σπίτι ξεκινάει από το router. Αλλάξτε τον προεπιλεγμένο κωδικό πρόσβασης του router, ενεργοποιήστε κρυπτογράφηση WPA3 ή τουλάχιστον WPA2, και ενημερώνετε το firmware τακτικά για να κλείνετε γνωστά κενά ασφαλείας. Δημιουργήστε ξεχωριστό δίκτυο επισκεπτών για επισκέπτες και έξυπνες συσκευές IoT ώστε να μην έχουν πρόσβαση στα κύρια αρχεία και συσκευές σας.

Σε δημόσιο Wi‑Fi χρησιμοποιείτε VPN για κρυπτογράφηση της κίνησης και αποφύγετε ευαίσθητες συναλλαγές όπως τραπεζικές ενέργειες. Επιλέξτε αξιόπιστες υπηρεσίες VPN και ελέγξτε τις ρυθμίσεις τους ώστε να μην κρατούν logs που θα μπορούσαν να εκθέσουν τη δραστηριότητά σας. Επίσης, απενεργοποιήστε την αυτόματη σύνδεση σε ανοικτά δίκτυα και μοιραστείτε το Wi‑Fi σας μόνο με ανθρώπους που εμπιστεύεστε.

Ασφάλεια στα social media και στις ρυθμίσεις απορρήτου

Οι προεπιλεγμένες ρυθμίσεις πλατφορμών κοινωνικής δικτύωσης συνήθως μοιράζονται περισσότερα δεδομένα απ’ όσα θέλετε. Ελέγξτε ποιος βλέπει τις αναρτήσεις σας, ποιος μπορεί να σας στείλει μηνύματα και αν οι παλιές αναρτήσεις είναι ορατές δημόσια. Περιορίστε την κοινοποίηση τοποθεσίας και απενεργοποιήστε υπηρεσίες που μοιράζονται την επαφή σας με εφαρμογές τρίτων χωρίς σαφή λόγο.

Κάποιες απλές ρυθμίσεις που μπορείτε να εφαρμόσετε σήμερα: ελέγξτε εφαρμογές που έχουν πρόσβαση στους λογαριασμούς σας, διαγράψτε παλιές αναρτήσεις που αποκαλύπτουν προσωπικές πληροφορίες και χρησιμοποιήστε λίστες φίλων ή ομάδες για πιο στοχευμένη κοινοποίηση. Παραδείγματα πρακτικών: αποφύγετε να δημοσιεύετε ημερομηνίες γενεθλίων ή ταξιδιωτικά σχέδια πριν φύγετε και απενεργοποιήστε την αυτόματη κοινοποίηση τοποθεσίας στις φωτογραφίες σας.

Προστασία από phishing και κακόβουλο λογισμικό

Το phishing συνεχίζει να είναι η πιο διαδεδομένη μέθοδος για κλοπή στοιχείων. Ελέγχετε πάντα τη διεύθυνση αποστολέα στα emails και μην πατάτε συνδέσμους χωρίς να επιβεβαιώσετε τον παραλήπτη. Μάθετε να αναγνωρίζετε σημάδια phishing όπως επείγον ύφος, ασυνήθιστες αιτήσεις πληρωμής ή λινκ που οδηγούν σε διαφορετικό domain από αυτό που φαίνεται.

Επίσης, χρησιμοποιείτε αξιόπιστο λογισμικό antivirus και ενεργοποιήστε την αυτόματη ενημέρωση του λειτουργικού συστήματος και των εφαρμογών. Μην κατεβάζετε αρχεία από άγνωστες πηγές και αποφύγετε την εγκατάσταση εφαρμογών εκτός επίσημων καταστημάτων για το κινητό. Σε περίπτωση υποψίας παραβίασης, αποσυνδέστε τη συσκευή από το δίκτυο και αλλάξτε κωδικούς από άλλη ασφαλή συσκευή.

Εφαρμογές και δικαιώματα: τι να επιτρέπετε και τι όχι

Πολλές εφαρμογές ζητούν πρόσβαση σε επαφές, μικρόφωνο, κάμερα ή τοποθεσία χωρίς να το χρειάζονται πραγματικά για τη λειτουργία τους. Ελέγξτε τις άδειες εφαρμογών και αποδεσμεύστε δικαιώματα που δεν έχουν νόημα για τον σκοπό της εφαρμογής. Για παράδειγμα, ένα εργαλείο καιρού δεν χρειάζεται πρόσβαση στις επαφές σας, ενώ μία εφαρμογή πλοήγησης χρειάζεται τοποθεσία μόνο όταν την χρησιμοποιείτε.

Εφαρμόστε την αρχή της ελάχιστης πρόσβασης: δώστε μόνο ό,τι χρειάζεται και ανακαλέστε δικαιώματα που δεν χρησιμοποιούνται. Κάνετε τακτικό έλεγχο εφαρμογών στις ρυθμίσεις του κινητού και διαγράψτε εφαρμογές που δεν χρησιμοποιείτε πια. Επίσης, διαβάστε τα privacy policies σε σύντομες περιλήψεις και αποφύγετε εφαρμογές με υπερβολικά αιτήματα δικαιωμάτων ή ασαφείς όρους.

Συμπέρασμα: Η ψηφιακή ιδιωτικότητα είναι αποτέλεσμα συνεπούς συμπεριφοράς, όχι μεμονωμένων ενεργειών. Εφαρμόζοντας ισχυρούς κωδικούς, 2FA, προστασία δικτύου, σωστές ρυθμίσεις στα social, προσοχή σε phishing και περιορισμό αδειών εφαρμογών, μειώνετε πολύ τον κίνδυνο έκθεσης. Ξεκινήστε σήμερα με δύο μικρά βήματα: ενεργοποιήστε έναν διαχειριστή κωδικών και το 2FA στους πιο κρίσιμους λογαριασμούς σας. Με σταθερές συνήθειες, η προστασία της ιδιωτικότητάς σας γίνεται αυτοματοποιημένη και αξιόπιστη.