Οι αυτονομιστές του νότιου τμήματος της Υεμένης αποδέχθηκαν το Σάββατο (3 Ιανουαρίου) την πρόσκληση της Σαουδικής Αραβίας για διάλογο, με σκοπό τον τερματισμό της πρόσφατης στρατιωτικής έντασης. Η κίνηση αυτή θεωρείται από πολλούς ως ένδειξη πιθανής αποκλιμάκωσης στη μακροχρόνια σύγκρουση που έχει διχάσει τη χώρα.
Η διάσπαση στη συμμαχία μεταξύ Σαουδικής Αραβίας και Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων (ΗΑΕ) είχε οδηγήσει τις δύο χώρες να στηρίζουν αντίπαλες πλευρές στα εδάφη του νότιου τμήματος, τα οποία ελέγχονται από τη διεθνώς αναγνωρισμένη κυβέρνηση της Υεμένης. Η κυβέρνηση αυτή πολεμά τους Χούθι, που υποστηρίζονται από το Ιράν, και η διαμάχη εξελίχθηκε σε αιματηρές συγκρούσεις.
Το Μεταβατικό Συμβούλιο του Νότου (STC), που στηρίζεται από τα ΗΑΕ, δήλωσε πως η πρωτοβουλία της Σαουδικής Αραβίας αποτελεί «πραγματική ευκαιρία για σοβαρό διάλογο» που μπορεί να διασφαλίσει «τις προσδοκίες του λαού του Νότου». Η ανακοίνωση αυτή ήρθε λίγο μετά τη δήλωση της διεθνώς αναγνωρισμένης κυβέρνησης, η οποία υποστηρίζεται από τη Σαουδική Αραβία, ότι ανέκτησε τον έλεγχο του λιμανιού της Μουκάλα, στην επαρχία Χαντραμούτ, από τις δυνάμεις του STC.
Οι πρόσφατες στρατιωτικές επιτυχίες της κυβέρνησης ανέτρεψαν την πορεία του STC και έθεσαν υπό αμφισβήτηση το σχέδιό του να προχωρήσει σε δημοψήφισμα ανεξαρτησίας μέσα στα επόμενα δύο χρόνια. Οι φιλοσαουδαραβικές δυνάμεις ανέλαβαν τον έλεγχο καίριων σημείων στη Χαντραμούτ, μια εκτεταμένη και στρατηγικά σημαντική επαρχία στα σύνορα με τη Σαουδική Αραβία.
Από την πλευρά του, το STC έκλεισε τους δρόμους που συνδέουν το Άντεν με τις βόρειες επαρχίες και κάλεσε σε διεθνή παρέμβαση κατά της «στρατιωτικής κλιμάκωσης που υποστηρίζεται από τη Σαουδική Αραβία». Στη δήλωσή του υποστήριξε ότι οι βόρειες ισλαμιστικές φατρίες, αναφερόμενο στο κόμμα Islah, στόχευσαν αμάχους και ζωτικές υποδομές.
Τα ΗΑΕ, κύριος υποστηρικτής του STC, ζήτησαν αυτοσυγκράτηση, εκφράζοντας «βαθιά ανησυχία» για την ένταση στη χώρα. Η Υεμένη, χωρισμένη εδώ και χρόνια σε αντιμαχόμενες περιοχές, βρίσκεται σε στρατηγικό σημείο ανάμεσα στη Σαουδική Αραβία, τον μεγαλύτερο εξαγωγέα πετρελαίου στον κόσμο, και το στενό Μπαμπ ελ Μαντέμπ, από όπου διέρχεται μια ζωτικής σημασίας θαλάσσια οδός που συνδέει την Ευρώπη με την Ασία.
Το STC, αν και αποτελεί κομμάτι της διεθνώς αναγνωρισμένης κυβέρνησης που ελέγχει το νότιο και ανατολικό τμήμα της χώρας, διατηρεί τις δικές του φιλοδοξίες. Το βράδυ του Σαββάτου, ο πρόεδρος του προεδρικού συμβουλίου Ρασάντ αλ Αλίμι δήλωσε ότι ζήτησε από τη Σαουδική Αραβία να φιλοξενήσει ένα φόρουμ για την επίλυση του ζητήματος του Νότου, εκφράζοντας την ελπίδα ότι η πρωτοβουλία αυτή θα ενώσει όλες τις νότιες φατρίες.
Η Σαουδική Αραβία αποδέχθηκε το αίτημα και απηύθυνε προσκλητήριο διαλόγου στις πλευρές του Νότου να συναντηθούν στο Ριάντ. Εν τω μεταξύ, το αεροδρόμιο του Άντεν, βασικός κόμβος μεταφορών για τις περιοχές εκτός ελέγχου των Χούθι, έκλεισε προσωρινά μετά από διαμάχη για τους νέους περιορισμούς στις πτήσεις από και προς τα ΗΑΕ. Οι πτήσεις αναμένεται να ξαναρχίσουν, σύμφωνα με την εθνική αεροπορική εταιρεία της Υεμένης.
Η αντιπαράθεση για το αεροδρόμιο προκάλεσε εκατέρωθεν κατηγορίες μεταξύ του STC και της Σαουδικής Αραβίας, με το STC να υποστηρίζει ότι η νότια Υεμένη βρίσκεται υπό αποκλεισμό από ξηρά, θάλασσα και αέρα. Η κρίση ξεκίνησε στις αρχές του περασμένου μήνα, όταν το STC κατέλαβε εκτάσεις εδάφους, μεταξύ αυτών και τη Χαντραμούτ, αποκτώντας τον έλεγχο ολόκληρης της πρώην Νότιας Υεμένης, που είχε ενωθεί με το βόρειο τμήμα το 1990.
Η ηγεσία της διεθνώς αναγνωρισμένης κυβέρνησης, η οποία είχε έδρα στο Άντεν, μεταφέρθηκε στη Σαουδική Αραβία, θεωρώντας τις κινήσεις του STC απειλή για την ασφάλεια της περιοχής. Η κρίση ανέδειξε τη βαθιά ρήξη στις σχέσεις μεταξύ Σαουδικής Αραβίας και ΗΑΕ, δύο χωρών που μέχρι πρόσφατα υπήρξαν στενοί σύμμαχοι.
Το Κατάρ, από την πλευρά του, χαιρέτισε τις προσπάθειες της διεθνώς αναγνωρισμένης κυβέρνησης να αντιμετωπίσει την κρίση, ενώ η Σαουδική Αραβία προχώρησε σε αεροπορικό πλήγμα στη Χαντραμούτ και ζήτησε την αποχώρηση όλων των υπολοίπων δυνάμεων των ΗΑΕ από την Υεμένη. Τα ΗΑΕ ανταποκρίθηκαν άμεσα, δείχνοντας διάθεση αποκλιμάκωσης.
Η πρόσφατη δήλωση του STC, που ζητά διετή μεταβατική περίοδο πριν από δημοψήφισμα ανεξαρτησίας, αποτελεί τη σαφέστερη ένδειξη των αποσχιστικών του προθέσεων μέχρι σήμερα. Η ανταπόκριση του Ριάντ στο κάλεσμα για διάλογο ίσως αποδειχθεί καθοριστική για τη μελλοντική σταθερότητα στη Νότια Υεμένη.
Πηγή: Reuters
