Οι New York Times αποκαλύπτουν το νέο σχέδιο ασφάλειας για την Ουκρανία, που στοχεύει στην αποτροπή μελλοντικής ρωσικής επιθετικότητας, ενισχύοντας τις στρατιωτικές δυνατότητες του Κιέβου και προβλέποντας υποστήριξη από τις ΗΠΑ και την Ευρώπη, ενώ η Μόσχα παραμένει εκτός διαπραγματεύσεων και δείχνει λίγη διάθεση για συμβιβασμό.

Σύμφωνα με αξιωματούχους που γνωρίζουν τα σχέδια και μίλησαν στην αμερικανική εφημερίδα, η πρόταση των ΗΠΑ και της Ευρώπης καλεί σε μια πιο ισχυρή ουκρανική στρατιωτική δύναμη, την ανάπτυξη ευρωπαϊκών στρατευμάτων στο έδαφος της χώρας και αυξημένη χρήση αμερικανικών πληροφοριών.

Αμερικανοί και Ευρωπαίοι διπλωμάτες συναντήθηκαν με ηγέτες της Ουκρανίας τις τελευταίες δύο ημέρες στο Βερολίνο και επικύρωσαν, κατά κύριο λόγο, δύο έγγραφα που περιγράφουν τις εγγυήσεις ασφάλειας, παρόμοιες με αυτές του Άρθρου 5 του ΝΑΤΟ.

Εγγυήσεις ασφαλείας

Τα έγγραφα αυτά σχεδιάστηκαν για να αποτελέσουν τον ακρογωνιαίο λίθο μιας ευρύτερης συμφωνίας για κατάπαυση του πυρός, που θα έθετε τέλος στον σχεδόν τετραετή πόλεμο, ενώ ταυτόχρονα στοχεύουν να πείσουν την Ουκρανία να κάνει εδαφικές παραχωρήσεις και να εγκαταλείψει την ιδέα της ένταξης στο ΝΑΤΟ.

«Βλέπουμε πραγματική και απτή πρόοδο», δήλωσε η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, την Τρίτη. «Αυτή η πρόοδος καθίσταται δυνατή χάρη στην ευθυγράμμιση μεταξύ Ουκρανίας, Ευρώπης και Ηνωμένων Πολιτειών».

Παρ’ όλα αυτά, ο τερματισμός του πολέμου φαίνεται ακόμη μακριά, εν μέρει επειδή η Ρωσία δεν συμμετέχει στις συνομιλίες. Οποιαδήποτε συμφωνία θα απαιτούσε σημαντικές παραχωρήσεις είτε από τον Ουκρανό πρόεδρο Βολοντίμιρ Ζελένσκι είτε από τον Ρώσο πρόεδρο Βλαντίμιρ Πούτιν.

Ενώ ο Ζελένσκι έχει ενστάσεις για τις αμερικανικές προτάσεις, ειδικά για εδαφικές παραχωρήσεις, ο Πούτιν δεν δείχνει καμία ευελιξία στις μαξιμαλιστικές απαιτήσεις του.

Αμερικανοί αξιωματούχοι ανέφεραν ότι το ζήτημα των εδαφών παραμένει εμπόδιο, αλλά εκφράζουν αισιοδοξία ότι τελικά ο Πούτιν θα δεχθεί την παρουσία ευρωπαϊκών δυνάμεων στην Ουκρανία που δεν θα επιχειρούν υπό τη σημαία του ΝΑΤΟ.

Οι Ευρωπαίοι αξιωματούχοι δήλωσαν για πρώτη φορά έπειτα από μήνες ότι συνεργάζονται καλά με τους Αμερικανούς διαπραγματευτές και τον πρόεδρο Τραμπ, αν και κάποιοι ηγέτες ανησυχούν ότι οι διπλωματικές προσπάθειες μπορεί να μην έχουν αποτέλεσμα αν δεν επιλυθούν οι θεμελιώδεις διαφορές Ρωσίας–Ουκρανίας.

Τα δύο έγγραφα διαμορφώθηκαν ύστερα από πάνω από οκτώ ώρες εντατικών συνομιλιών με τον Ζελένσκι και άλλους συνεργάτες του την Κυριακή και τη Δευτέρα στο Βερολίνο, με τη συμμετοχή κορυφαίων αξιωματούχων ασφαλείας από περίπου δώδεκα ευρωπαϊκές χώρες, όπως η Γαλλία, η Γερμανία, η Ιταλία και η Βρετανία.

800.000 Ουκρανοί στρατιώτες και Ευρωπαϊκή δύναμη

Πρωταρχικός στόχος είναι η δημιουργία ουκρανικού στρατού «επίπεδου ειρήνης» με 800.000 στρατιώτες, με σύγχρονη εκπαίδευση και εξοπλισμό, ώστε να λειτουργεί ως ισχυρό αποτρεπτικό μέσο.

Ο στρατός της Ουκρανίας έχει φτάσει σχεδόν τους 900.000 κατά τη διάρκεια του πολέμου, ενώ ο γερμανικός έχει περίπου 180.000 ένοπλους.

Η δημιουργία και διατήρηση τέτοιας δύναμης απαιτεί «συνεχή και σημαντική υποστήριξη» προς την Ουκρανία, όπως αναφέρει κοινή δήλωση των ηγετών 10 ευρωπαϊκών χωρών και κορυφαίων αξιωματούχων της ΕΕ.

Σύμφωνα με Ευρωπαίο διπλωμάτη, το έγγραφο περιλαμβάνει «πολύ συγκεκριμένες» λεπτομέρειες για τον απαραίτητο στρατιωτικό εξοπλισμό.

Επιπλέον, προβλέπεται ευρωπαϊκή δύναμη που θα επιχειρεί στο έδαφος της Ουκρανίας για την ασφάλεια των ουρανών και των θαλασσών, με στρατεύματα που πιθανότατα θα σταθμεύουν στη δυτική Ουκρανία, μακριά από τις γραμμές κατάπαυσης του πυρός, ως επιπλέον μέσο αποτροπής.

«Κάθε χώρα κατανοεί ήδη τον ρόλο της ή τον όγκο των προμηθειών», δήλωσε ο Ζελένσκι κατά τη διάρκεια συνέντευξης Τύπου στη Χάγη. «Κάποιες παρέχουν μόνο πληροφορίες, άλλες είναι έτοιμες να στείλουν στρατεύματα στην Ουκρανία – “μπότες στο έδαφος”. Αυτό υπάρχει στο έγγραφο».

Γάλλοι και Βρετανοί διπλωμάτες διαχειρίζονται την πρόταση ανάπτυξης ευρωπαϊκών δυνάμεων ως μέρος μιας ομάδας περίπου 30 χωρών, τη «Συμμαχία των Προθύμων».

Επίβλεψη της εκεχειρίας από τις ΗΠΑ

Ο Τραμπ έχει αποκλείσει την αποστολή αμερικανικών στρατευμάτων στην Ουκρανία, ενώ το έγγραφο παρέχει λεπτομέρειες για τη χρήση των αμερικανικών πληροφοριακών συστημάτων για παρακολούθηση της κατάπαυσης του πυρός, ανίχνευση ρωσικής δραστηριότητας και επαλήθευση συμμόρφωσης στη συμφωνία.

Το σχέδιο περιλαμβάνει επίσης μέτρα εντοπισμού πιθανών «false flag» ενεργειών από τη Ρωσία, που θα μπορούσαν να δώσουν πρόσχημα για επανάληψη των εχθροπραξιών.

Η δήλωση των ευρωπαίων ηγετών ανέφερε ότι οι ΗΠΑ θα ηγηθούν ενός «μηχανισμού παρακολούθησης και επαλήθευσης κατάπαυσης του πυρός με διεθνή συμμετοχή για έγκαιρη προειδοποίηση οποιασδήποτε μελλοντικής επίθεσης».

Ένας από τους βασικούς φόβους του Ζελένσκι είναι ότι οι μελλοντικές εγγυήσεις ασφάλειας θα αποτύχουν, όπως συνέβη με το «Μνημόνιο της Βουδαπέστης» το 1994, όταν η Ρωσία παραβίασε τις συμφωνίες του 2014 και του 2022, χωρίς να υπάρξει ουσιαστική στρατιωτική απάντηση.

Οι νέες εγγυήσεις προβλέπονται να είναι νομικά δεσμευτικές, υπό τις διαδικασίες κάθε χώρας, ενώ οι ΗΠΑ σκοπεύουν να τις υποβάλουν στη Γερουσία για επικύρωση, αν και δεν έχει διευκρινιστεί αν θα ληφθεί επίσημα η μορφή συνθήκης, καταλήγουν οι New York Times.