Κάθε μέρα δίπλα μας άνθρωποι αλλάζουν πόλη, χώρα, ήπειρο, πατρίδα. Χαράζουν νέες διαδρομές, ξεκινούν μια νέα ζωή, φορτωμένη με μνήμες, συναισθήματα, εμπειρίες. Στηριγμένοι στα στοιχεία της ταυτότητάς τους και στη δύναμη που παράγει το ένστικτο της αυτοσυντήρησης και της επιβίωσης, επιδιώκουν να ενσωματωθούν στο νέο περιβάλλον, αλληλοεπιδρώντας με την κοινωνία που τους υποδέχεται.

Στην ιστορία της σύγχρονης Ελλάδας έχουν σημειωθεί σημαντικές μετακινήσεις πληθυσμών. Μία από αυτές πραγματοποιείται κατά τις πρώτες δεκαετίες του 20ου αιώνα, όταν στο πλαίσιο της Συνθήκης της Λωζάννης πολλοί άνθρωποι βρέθηκαν να ξεκινούν τη ζωή τους σε νέους τόπους. Η εγκατάστασή τους συνοδεύτηκε από μια σειρά πρακτικών ζητημάτων από τη στέγαση και την εξεύρεση εργασίας μέχρι τη διαχείριση περιουσιών που εγκαταλείφθηκαν, τα οποία χρειάστηκαν οργάνωση και συντονισμό σε μια εποχή μεγάλων αλλαγών για το ελληνικό κράτος.

Με σκοπό την ομαλή εγκατάσταση των προσφύγων στη χώρα, στις 5 Μαΐου του 1925 η Εθνική Τράπεζα υπέγραψε Σύμβαση με το Ελληνικό Κράτος, με βάση την οποία ανέλαβε καθοριστικό ρόλο στην αποκατάσταση των συγκεκριμένων πληθυσμών. Ειδικότερα, η Τράπεζα ανέλαβε τη διαχείριση των ανταλλάξιμων μουσουλμανικών περιουσιών, την υποχρέωση να προβεί στην έκδοση ομολογιακού δανείου με κάλυψη τα ανταλλάξιμα ακίνητα, καθώς και να δώσει στους δικαιούχους «αστούς» πρόσφυγες τις προβλεπόμενες προκαταβολές με στόχο την επίσπευση της αποζημίωσης και συνακόλουθα τη γενικότερη στήριξη των εγκατεστημένων στις πόλεις προσφύγων.

Με αφορμή την επέτειο αυτού του σημαντικού οροσήμου και τον επικείμενο εορτασμό των 50 χρόνων από την επαναδραστηριοποίηση κατά τη Μεταπολίτευση του Ιστορικού Αρχείου της Εθνικής Τράπεζας διοργανώνεται έκθεση με θέμα «Πρόσφυγες μετά τη Συνθήκη της Λωζάννης. Η Εθνική Τράπεζα συμβάλλει στην ενσωμάτωσή τους στη νέα πατρίδα», αναδεικνύοντας τόσο τη μακροχρόνια κοινωνική δράση της Τράπεζας, που τη χαρακτηρίζει μέχρι και σήμερα, όσο και τη σημασία των μοναδικών τεκμηρίων που το Ιστορικό της Αρχείο διαφυλάσσει για τη γνώση της νεότερης ιστορίας της Ελλάδας.

Μια έκθεση που μέσα από ποικίλο και συνεκτικό αρχειακό υλικό, τις συλλογές του Ιστορικού Αρχείου που προέκυψαν από τις διαχειριστικές εργασίες της Εθνικής Τράπεζας και τα έργα της Καλλιτεχνικής Συλλογής της, ρίχνει φως σε μια περίοδο που σταδιακά αναδιαμόρφωσε την ελληνική κοινωνία του σήμερα. Την εκθεσιακή αφήγηση εμπλουτίζουν οπτικοακουστικές και ψηφιακές εφαρμογές που δημιουργήθηκαν ειδικά για την έκθεση καθώς και επίκαιρα αρχείου, συνεντεύξεις και φωτογραφικό υλικό, μέρος των οποίων ευγενικά μας παραχώρησαν άλλοι φορείς, όπως ενδεικτικά Αρχείο ΕΡΤ ΑΕ, Αρχείο Οδοντιατρικής Σχολής ΕΚΠΑ, Ιστορικό Αρχείο ΕΚΠΑ, Κέντρο Μικρασιατικών Σπουδών, COSMOTE TV/ΟΤΕ ΑΕ, Μορφωτικό Ίδρυμα Εθνικής Τραπέζης – Ελληνικό Λογοτεχνικό και Ιστορικό Αρχείο (ΜΙΕΤ-ΕΛΙΑ), Near East Foundation Archives και ιδιώτες. Η έκθεση αποτελείται από δυο θεματικούς άξονες εκ των οποίων ο πρώτος αναδεικνύει το ρόλο και τη δράση της Εθνικής Τράπεζας στη διαχείριση του προσφυγικού ζητήματος, ενώ ο δεύτερος παρέχει γενικότερες πληροφορίες για όψεις της ταυτότητας και παραμέτρους της εγκατάστασης του προσφυγικού πληθυσμού στις νέες πατρίδες.

Η έκθεση μας μεταφέρει στο χρόνο, σε μια ταραγμένη εποχή που η Εθνική Τράπεζα συνέδραμε καθοριστικά τις τεράστιες προσπάθειες του κράτους για την αποτελεσματική υποδοχή των προσφύγων στη χώρα.

Η έκθεση θα φιλοξενηθεί στο χώρο του Μικρού Χρηματιστηρίου, ένα ιδιαίτερο μνημείο της νεότερης αρχιτεκτονικής κληρονομιάς, από τις 13 Δεκεμβρίου του 2025 έως τις 19 Απριλίου του 2026, επιτρέποντας στους επισκέπτες να γνωρίσουν μια εποχή που καθόρισε τη διαδρομή του σύγχρονου ελληνικού κράτους, αλλά και τον πολυδιάστατο χαρακτήρα της ελληνικής κοινωνίας. Για περισσότερες πληροφορίες επισκεφτείτε το: https://ha.nbg.gr/el/news