Μια υπόθεση φερόμενης απάτης με επίκεντρο δύο κορυφαίες ευρωπαϊκές προσωπικότητες, όπου συνελήφθησαν, απειλεί να προκαλέσει τη σοβαρότερη θεσμική κρίση που έχει αντιμετωπίσει η ΕΕ εδώ και δεκαετίες, την ώρα που, όπως επισημαίνει το Politico, η Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν βρίσκεται ήδη αντιμέτωπη με έντονη αμφισβήτηση για ζητήματα διαφάνειας.

Σύμφωνα με το δημοσίευμα, η Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής βρίσκεται αντιμέτωπη με τη μεγαλύτερη δοκιμασία ως προς την αξιοπιστία των ευρωπαϊκών θεσμών εδώ και πολλά χρόνια, καθώς μια έρευνα για απάτη έχει εμπλέξει δύο από τα πιο γνωστά ονόματα στις Βρυξέλλες και απειλεί να εξελιχθεί σε πλήρη κρίση.

Ακριβώς έναν χρόνο μετά την έναρξη της δεύτερης θητείας της ως πρόεδρος της Κομισιόν, η Φον ντερ Λάιεν, ήδη αντιμέτωπη με ερωτήματα για τη δέσμευσή της στη διαφάνεια και με φόντο τις έρευνες της Υπηρεσίας Εξωτερικής Δράσης (EEAS) της ΕΕ, καλείται να αποφύγει τον κίνδυνο να εμπλακεί σε ένα σκάνδαλο που ανάγεται στα πρώτα χρόνια της θητείας της.

Όπως αναφέρει το Politico, η ανακοίνωση της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας (EPPO) ότι συνελήφθησαν η πρώην επικεφαλής της Κομισιόν, Φεντερίκα Μογκερίνι, και ένας κορυφαίος διπλωμάτης, ο Στεφάνο Σανίνο, προκάλεσε άμεση πολιτική θύελλα, με επικριτές της Φον ντερ Λάιεν να επαναφέρουν αιτήματα για τέταρτη πρόταση μομφής εις βάρος της.

«Η αξιοπιστία των θεσμών μας βρίσκεται σε κίνδυνο», δήλωσε η Manon Aubry, συμπρόεδρος της ομάδας της Αριστεράς στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο.

Το Politico υπενθυμίζει ότι αν οι κατηγορίες επιβεβαιωθούν, η υπόθεση θα μπορούσε να οδηγήσει στο μεγαλύτερο σκάνδαλο που έχει πλήξει τις Βρυξέλλες από τη μαζική παραίτηση της Επιτροπής Σαντέρ το 1999 λόγω καταγγελιών περί κακοδιαχείρισης.

Η αστυνομία συνέλαβε τη Μοντερίνι. Η Ιταλίδα κεντροαριστερή πολιτικός ηγήθηκε της Ευρωπαϊκής Υπηρεσίας Εξωτερικής Δράσης (EEAS) από το 2014 έως το 2019, καθώς και τον Σανίνο, επίσης Ιταλό, ο οποίος διετέλεσε γενικός γραμματέας της EEAS από το 2021 μέχρι την αντικατάστασή του νωρίτερα φέτος.

Η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία ανέφερε ότι υπάρχουν «ισχυρές υποψίες» πως μια διαδικασία διαγωνισμού του 2021-2022 για την ίδρυση μιας διπλωματικής ακαδημίας, συνδεδεμένης με το Κολλέγιο της Ευρώπης –του οποίου η Μογκερίνι είναι πρύτανης– «δεν ήταν δίκαιη» και ότι, εφόσον επιβεβαιωθούν τα γεγονότα, «θα μπορούσαν να συνιστούν απάτη σε δημόσιες συμβάσεις, διαφθορά, σύγκρουση συμφερόντων και παραβίαση επαγγελματικού απορρήτου».

Σύμφωνα με τέσσερις αξιωματούχους που μίλησαν στο Politico, η υπόθεση απειλεί να οξύνει τις ήδη τεταμένες σχέσεις μεταξύ της Φον ντερ Λάιεν και της επικεφαλής της EEAS, της Ύπατης Εκπροσώπου, Κάγια Κάλας. Ο Σανίνο είχε εγκαταλείψει τη θέση του ως γενικός γραμματέας της EEAS για να αναλάβει εξέχον ρόλο στην Επιτροπή της Φον ντερ Λάιεν.

Ένας αξιωματούχος της ΕΕ υπερασπίστηκε την Πρόεδρο της Κομισιόν, επιρρίπτοντας ευθύνες στην EEAS – μια αυτόνομη υπηρεσία που λειτουργεί υπό την Κάλας, η οποία είναι και μία από τους 27 Ευρωπαίους επιτρόπους.

«Γνωρίζω ότι όσοι δεν συμπαθούν τη Φον ντερ Λάιεν θα το χρησιμοποιήσουν εναντίον της, αλλά χρησιμοποιούν τα πάντα εναντίον της», είπε χαρακτηριστικά.

Ο ίδιος πρόσθεσε: «Επειδή η Πρόεδρος φον ντερ Λάιεν είναι η πιο αναγνωρίσιμη ηγέτιδα στις Βρυξέλλες, της φορτώνουμε τα πάντα. Και δεν είναι δίκαιο να αντιμετωπίζει πρόταση μομφής για κάτι που μπορεί να έκανε η Υπηρεσία Εξωτερικής Δράσης. Δεν είναι υπεύθυνη για όλους τους θεσμούς».

Όπως σημειώνει το Politico, ούτε η Μογκερίνι ούτε ο Σανίνο ούτε ο τρίτος εμπλεκόμενος που συνελήφθη έχουν κατηγορηθεί επίσημα, ενώ η κράτησή τους δεν προδικάζει ενοχή. Ένας ανακριτής έχει στη διάθεσή του 48 ώρες από την έναρξη της ανάκρισης για να αποφασίσει τα επόμενα βήματα.

Η ιστοσελίδα επισημαίνει ότι η έρευνα ξεσπά την ώρα που ευρωσκεπτικιστικά, λαϊκιστικά και ακροδεξιά κόμματα αξιοποιούν τη δυσαρέσκεια των ψηφοφόρων, ενώ η ίδια η ΕΕ ασκεί πιέσεις εντός και εκτός των συνόρων της για σκάνδαλα διαφθοράς.

«Πόσο αστείο είναι που οι Βρυξέλλες κάνουν μαθήματα για το “κράτος δικαίου” ενώ οι δικοί τους θεσμοί μοιάζουν περισσότερο με αστυνομική σειρά παρά με μια λειτουργική ένωση», έγραψε στο X ο Zoltan Kovacs, εκπρόσωπος της ουγγρικής κυβέρνησης.

Ο Ρουμάνος ευρωβουλευτής Gheorghe Piperea, μέλος της δεξιάς ομάδας Ευρωπαίοι Συντηρητικοί και Μεταρρυθμιστές, ο οποίος είχε βρεθεί πίσω από μια αποτυχημένη πρόταση μομφής εναντίον της φον ντερ Λάιεν τον Ιούλιο, είπε στο Politico ότι εξετάζει το ενδεχόμενο να προσπαθήσει ξανά.

Από την πλευρά της Μόσχας, η εκπρόσωπος του ρωσικού υπουργείου Εξωτερικών, Μαρία Ζαχάροβα, δήλωσε στα κρατικά μέσα ότι οι αξιωματούχοι της ΕΕ «προτιμούν να αγνοούν τα δικά τους προβλήματα, ενώ διαρκώς κάνουν μαθήματα σε όλους τους άλλους».

Όπως υπενθυμίζει το Politico, η ΕΕ έχει ταλαιπωρηθεί από σειρά σκανδάλων διαφθοράς από την αρχή της δεκαετίας.

Οι έρευνες για το «Qatargate» το 2022 και η φετινή υπόθεση δωροδοκίας που αφορά τις πιέσεις της Huawei στην Ευρώπη είχαν ως επίκεντρο μέλη του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου – τότε η Κομισιόν έσπευσε να αποστασιοποιηθεί και να επιρρίψει ευθύνες στους ευρωβουλευτές.

Το Politico σημειώνει ότι οι νέες αποκαλύψεις είναι πολύ πιο επικίνδυνες για την Κομισιόν, λόγω του υψηλού προφίλ των προσώπων που εμπλέκονται και της σοβαρότητας των πιθανών παραβάσεων.

Ο Cristiano Sebastiani, συνδικαλιστικός εκπρόσωπος του Ανανέωση & Δημοκρατία, ενός από τα μεγαλύτερα ευρωπαϊκά συνδικάτα, προειδοποίησε ότι εάν οι κατηγορίες επαληθευτούν, θα υπάρξει «καταστροφικός αντίκτυπος στην αξιοπιστία των εμπλεκομένων θεσμών και, ευρύτερα, στην αντίληψη των πολιτών για όλους τους ευρωπαϊκούς θεσμούς».

Όπως είπε, έχει λάβει «δεκάδες μηνύματα» από υπαλλήλους της ΕΕ που ανησυχούν για τη φήμη των θεσμών.

Ένας αξιωματούχος της Κομισιόν, μιλώντας υπό το καθεστώς της ανωνυμίας, είπε ότι «αυτό δεν είναι καλό για τους θεσμούς της ΕΕ και για τις υπηρεσίες της Επιτροπής. Δεν είναι καλό για την Ευρώπη, αποσπά την προσοχή από άλλα ζητήματα».

Πρόσθεσε ότι «δημιουργεί αυτή την εικόνα του ελιτισμού, ενός άτυπου δικτύου που κάνει χάρες. Επίσης, η Μογκερίνι ήταν από τις πιο επιτυχημένες Ύπατες Εκπροσώπους – αυτό δεν βοηθά από άποψη δημόσιας διπλωματίας».